【#1】Tính Từ Trong Tiếng Anh: Phân Loại Và Cách Dùng

Định nghĩa, phân loại, ví trí và cách sử dụng tính từ sở hữu, tính từ miêu tả, tính từ chỉ thị….trong tiếng anh cũng như các giới từ đi kèm với tính từ đầy đủ nhất.

Tính từ trong tiếng anh là gì?

Tính từ (Adjective) là từ bổ trợ cho danh từhoặc đại từ, nó giúp miêu tả các đặc tính của sự vật, hiện tượng mà danh từ đó đại diện. Tính từ là những từ chỉ màu sắc, trạng thái, tính chất… Các tính từ này thường đứng trước danh từ để bổ nghĩa cho danh từ, làm cho ta hiểu thêm về danh từ.

Tính từ cũng thường đi sau một vài động từ như động từ “to be” hay “look”, “seem”, “appear”, “turn”…

VD: – We can’t go out because of the heavy rain.

– He is kind to us.

Một tính từ có thể đứng trước hoặc đứng sau danh từ hay đại từ mà nó mô tả.

Nhiều tính từ có thể được dùng để mô tả cho cùng một danh từ (khi có nhiều tính từ đứng trước và miêu tả về cùng 1 danh từ thì các tính từ sẽ sắp xếp theo trật tự là: opinion – size – shape – age – color – origin – material: quan điểm nhận xét về đối tượng danh từ – kích thước – hình dáng – tuổi tác – màu sắc – xuất xứ – chất liệu danh từ).

Nếu có nhiều tính từ miêu tả thì tính từ ngắn đứng trước tính từ dài, tính từ chỉ tinh thần trước tính từ chỉ vật chất.

Thứ tự sắp xếp của tính từ trong tiếng anh

Trật từ của tính từ trong tiếng anh được sắp xếp theo các vị trí như sau:

( be và các động từ như seem, look, feel..) She is tired. Jack is hungry. John is very tall.

* Sau danh từ: Tính từ có thể đi sau danh từ nó bổ trợ trong các trường hợp sau đây:

    Khi tính từ được dùng để phẩm chất/tính chất các đại từ bất định:

There is nothing interesting.

    Khi hai hay nhiều tính từ được nối với nhau bằng “and” hoặc “but”, ý tưởng diễn tả bởi tính từ được nhấn mạnh:

The writer is both clever and wise. The old man, poor but proud, refused my offer.

    Khi tính từ được dùng trong các cụm từ diễn tả sự đo lường:

The road is 5 kms long A building is ten storeys high

    Khi tính từ ở dạng so sánh:

They have a house bigger than yours The boys easiest to teach were in the classroom

    Khi các quá khứ phân từ là thành phần của mệnh đề được rút gọn:

The glass broken yesterday was very expensive

    Một số quá khứ phân từ (P2) như: involved, mentioned, indicated:

The court asked the people involved Look at the notes mentioned/indicated hereafter

* Hậu tố (đuôi) của tính từ trong tiếng anh

Thông thường các hậu tố thường gặp ở tính từ là: -able, -ible, -al, -tial, -ic, -y, -ful, -ous, -ive, -less, -ish, -ent, -ary VD: honorable, possible, national, economic, funny, useful, dangerous, expensive, colorless, childish, independent, necessary… Tính từ kết thúc là -ing và -ed:

    Loại tính từ này thường được cấu tạo từ động từ và sau đó thêm -ing và -ed

VD: surprise (v) à surprising (adj) – surprised (adj)

    Tuy nhiên có sự khác nhau giữa adj -ing và adj -ed

– ing adj: thường mang nghĩa chủ động (tác động tới cái gì đó, ai đó, có ảnh hưởng này), chỉ tính chất, bản chất, dùng để miêu tả nơi chốn, sự vật, sự việc, hành động. VD: She has an interesting film. – ed adj: thường mang nghĩa bị động (bị cái gì đó tác động lên, bị ảnh hưởng theo cách này), thường dùng để chỉ cảm xúc. VD: I feel bored when I listen to classical music.

Phân loại và cách sử dụng các loại tính từ trong tiếng anh

Tính từ trong ngữ pháp tiếng anh thường được phân thành 2 loại, tính từ theo chức năng và tính từ theo vị trí.

Phân loại và cách dùng tính từ theo chức năng

* Tính từ riêng: xuất phát từ một danh từ riêng

VD: Vietnam à Vietnamese France à French England à English Japan à Japanese

Lưu ý: những tính từ riêng phải viết hoa

* Tính từ miêu tả: những từ miêu tả hoặc định phẩm một danh từ Phần lớn tính từ đều thuộc loại này

VD: – a tall boy: một đứa trẻ cao

– a round ball: một quả bóng tròn

– a ptty girl: một em bé xinh

Các tính từ miêu tả thường được sắp xếp như sau: sự miêu tả tổng quát (bao gồm những tính từ chỉ cá tính và sự xúc cảm) – kích thước – hình dáng – màu sắc – nguồn gốc – chất liệu – mục đích (những từ này là danh động từ được dùng để hình thành danh từ kép: fishing rod (cần câu cá), sleeping bag (túi ngủ)…)

VD: – a small round bath: một cái chậu tắm tròn nhỏ

– a long sharp knife: một con dao sắc dài

– blue velvet curtains: những tấm màn nhung xanh

* Tính từ sở hữu: dùng để chỉ danh từ đó thuộc về ai

VD: – my house: ngôi nhà của tôi

– our garden: khu vườn của chúng tôi

– their grandparents: ông bà của họ

Lưu ý: khi chủ sở hữu là một đại từ bất định: one à hình thức sở hữu tính từ là one’s Chủ sở hữu là những từ như “everyone” hay những danh từ tập hợp thì tính từ sở hữu ở hình thức ngôi thứ ba số nhiều “their”

* Tính từ số mục: từ chỉ số đếm hoặc số thứ tự

VD:- one, two, three…: một, hai, ba

– first, second, third…: thứ nhất, thứ hai, thứ ba

– I am the second daughter in the family.

* Tính từ phân phối: từ không chỉ rõ các vật

VD:

– all: tất cả

– every: mọi – some: một vài, ít nhiều

– many, much: nhiều

– Each và every: đều đi với động từ ở ngôi số ít. Every chỉ một tập thể, Each chỉ cá thể.

VD: – Each student must try his best.

– Every man knows what to do.

– Both: cả hai, dùng với động từ ở số nhiều.

VD: – Both the children play in the garden.

– Both his legs were broken.

– Either và Neither: đều đi với động từ ở ngôi số ít. Either nghĩa là cái này hoặc cái kia trong số hai. Neither nghĩa là không cái này cũng không cái kia trong số hai.

VD: – Hedges ran on either side. (hàng rào chạy dài ở mỗi một bên đường.)

– Other, another : khác

– Neither answer is correct. (cả hai câu trả lời đều không đúng.)

VD: – You have to learn many other things. – Another boy has taken my

*Tính từ chỉ thị: từ đi với danh từ để chỉ cái này, cái kia Đây là loại tính từ duy nhất thay đối theo số của danh từ. This, That thay đổi thành These, Those khi đi trước danh từ số nhiều. This, vàThese được dùng cho các đối tượng, vật và người ở gần trong khi That và Those dùng cho các đối tượng ở xa hơn.

VD:

– this chair: cái ghế này;

– these chairs: những cái ghế này

– that child: đứa trẻ đó; those children: những đứa trẻ đó

* Tính từ liên hệ: từ có hình thức như đại từ liên hệ

VD: whichever, whatever

* Tính từ nghi vấn: từ dùng để hỏi

Tính từ nghi vấn chỉ có hai hình thức:

– In what place were you born?

    What (gì, nào) (nói chung) đi với danh từ chỉ người cũng như chỉ vật, ở số ít cũng như ở số nhiều, làm bổ túc từ cũng như chủ từ.

VD: – What boy beats you? (đứa trẻ nào đánh bạn?) – What books have you read? (những cuốn sách nào bạn đã đọc?)

    Which (gì, nào) (ngụ ý lựa chọn) đi với danh từ chỉ người cũng như chỉ vật ở số ít cũng như ở số nhiều, làm bổ túc từ cũng như chủ từ.

VD: – Which book do you like best? (cuốn sách nào bạn thích nhất?) – Which friend do you pfer? (người bạn nào anh ưa hơn?)

Cách sử dụng và phân loại tính từ theo cách thành lập

* Tính từ phát sinh

* Tính từ đơn: long, blue, good, bad

– Thêm tiền tố: unhappy, inexpensive, impatient, irregular, asleep, illegal…

– Thêm hậu tố: thường cấu tạo từ một danh từ thêm các đuôi như y, ly, ful, less, en, like, able, al, an, ian, ical, ish, some, một động từ thêm đuôi ing, ed

VD: rainy, friendly, careful, wooden, musical, atomic, republican, honorable, troublesome, weekly, dreamlike, fairylike, quarrelsome, Southern, Northern, lovely, amazed, amazing…

* Tính từ ghép Tính từ ghép là sự kết hợp của hai hay nhiều từ lại với nhau và được dùng như một tính từ duy nhất. Khi các từ được kết hợp lại với nhau để tạo thành tính từ ghép, chúng có thể được viết:

VD: – life + long = lifelong – car + sick = carsick

    thành hai từ có dấu “-” ở giữa

VD: – world + famous = world-famous

Tính từ ghép thành lập theo những thể thức sau:

Cách viết tính từ ghép được phân loại như trên chỉ có tính tương đối.

VD: – dark-blue: xanh thẫm, xanh đậm

– wordly-wise: từng trải

VD: – coal-black: đen như than

– snow-white: trắng như tuyết

VD: – dark-eyed: có mắt huyền

– round-faced: có khuôn mặt tròn

VD: – snow-covered: có tuyết phủ

– handmade: làm bằng tay

VD: – newly-born: sơ sinh

– white-washed: quét vôi trắng

VD: – good-looking: trông đẹp mắt, ưa nhìn

– heart-breaking: làm tan nát cõi lòng

Ngoài ra còn có nhiều tính từ ghép được thành lập không theo một thể thức nào nhất định

VD:

– a heart-to-heart talk: một cuộc nói chuyện tâm sự

– a never-can-be-finished task: một việc không bao giờ làm xong

– a need-to-do list: một danh sách những việc cần làm

Các giới từ đi kèm với tính từ trong tiếng anh

Đi kèm theo cấu trúc: S + be + adj + giới từ + N / Ving (doing something)

VD: I am excited about the film. We are interested in learning English. Tùy từng tính từ sẽ có giới từ đi kèm cụ thể. Một số ví dụ về tính từ đi kèm với giới từ:

Afraid ofAware of Bad at / to Capable of Confident of Fit for Fond of Frightened at / of Good at / to Interested in Keen on Pleased with Prepared for Proud of Ready for Responsible for / to Sorry for / about Successful in Tired of

e ngại, lấy làm tiếcý thức được tồi, dở về / không tốt với có khả năng về tin chắc về thích hợp với thích khiếp đảm về giỏi về / tốt với quan tâm đến mê thích về hài lòng với sửa soạn cho tự hào về sẵn sàng để có trách nhiệm về/ với xin lỗi vì thành công về chán nản, mệt mỏi về

  • Cách dùng tính từ trong tiếng anh
  • danh sách tính từ trong tiếng anh
  • tính từ trong tiếng anh là gì
  • bài tập về trật tự tính từ trong tiếng anh
  • vị trí của tính từ trong tiếng anh
  • phân loại tính từ trong tiếng anh
  • trật từ tính từ trong tiếng anh
  • cách sắp xếp thứ tự tính từ trong tiếng anh

【#2】Phụ Lục I: Khái Niệm, Trường Phái, Học Thuyết

Tạp chí và trường phái ( hay ) đã thống trị và đổi mới sâu sắc nền sử học của nước Pháp từ gần một thế kỷ nay, nhờ nhiều thế hệ sử gia xuất sắc. Lịch sử của nó – một trong những thành tựu lớn nhất về học thuật của nước Pháp – có thể được trình bày tóm tắt qua bốn giai đoạn dưới đây.

1 – Giai đoạn I (1929-1946).

Năm 1929, Lucien Febvre (1878-1956) và Marc Bloch (1886-1944) sáng lập tạp chí Biên niên sử kinh tế và xã hội (Annales d’histoire économique et sociale) tại Strasbourg, nơi họ dạy học. Thật ra, thời điểm này có thể được xem như điểm kết hơn là khởi điểm của một trào lưu phê phán quan điểm thực chứng của nhóm sử gia thuộc trường phái Phương pháp, tụ tập quanh Tạp chí Lịch Sử (Revue historique) của Gabriel Monod và Gustave Fagniez vào cuối thế kỷ XIX.

Ra đời nhằm chống lại quan điểm của thế hệ trước, vốn luôn luôn xem lĩnh vực chính trị và ngoại giao như trọng tâm của sử học, các công trình của Henri Berr, François Simiand, Henri Pirenne, Lucien Febvre và Marc Bloch sau này đều nhằm phân tích thực tế lịch sử trong cái toàn bộ, và trong sự thống nhất của nó. Mang tính “liên khoa học ngay từ đầu, nhóm vừa mở rộng tầm nhìn sang lịch sử xã hội, kinh tế, vừa liên kết với ngành khoa học mới là xã hội học (François Simiand, sử gia và nhà xã hội học, truy tố “ba thần tượng của bộ lạc ký sử”: thần tượng chính trị, thần tượng cá nhân, thần tượng niên đại) nhằm đề xuất một hướng đi khác. Đối với họ, chỉ một quan điểm sử học toàn cầu, toàn bộ, vừa trong thời gian, vừa trong không gian, mới có thể cung cấp cho sử gia cái mà L. Febvre gọi là ” dụng cụ tinh thần ( outillage mental) để thực hiện món cược “hiểu”, thao tác chủ yếu của thực tiễn nghiên cứu sử học từ nay.

Giai đoạn đầu của có thể xem như chấm dứt cùng với cuộc thế chiến thứ II (M. Bloch bị Quốc Xã Đức hành quyết ngày 16-6-1944), để lại hai tác phẩm quan trọng về mặt lý thuyết của hai nhà sáng lập: Marc Bloch, Biện hộ cho lịch sử hay Nghề viết sử (Apologie pour l’histoire ou métier d’historien 1941); và Lucien Febvre, Cuộc chiến vì sử học (Combats pour l’histoire, 1952).

2 – Giai đoạn II (khoảng 1946-1969)

Năm 1946, tạp chí đổi tên, giữ từ,nhưng cóthêm hàng tựa nhỏ Kinh tế, Xã hội, Văn minh (Annales. Économies, sociétés, civilisations),rồi sau khi L. Febvre mất, được đặt dưới sự điều khiển của Fernand Braudel (1902-1985). Từ đây, Tạp chí lập quan hệ hợp tác phát triển chặt chẽ với Ban Khoa học Kinh tế và Xã hội của Trường Cao học Thực hành ( École Pratique des Hautes Études, EPHE), rồi từ 1975 với Trường Cao học về Khoa học Xã hội ( École des hautes études en sciences sociales, EHESS), do cả ba đều đặt dưới sự điều khiển và giám sát của F. Braudel. Trong giai đoạn này, có được sự cộng tác của nhiều sử gia nổi tiếng như Pierre Goubert, Ernest Labrousse, Georges Duby, Pierre Chaunu, v. v…

Tiếp tục đường hướng “liên khoa học “, Annalesnhìn sang địa dư(các công trình của Vidal de La Blache, 1845-1918) và dân số học. Ở đây, cặp ý niệm biểu đạt rõ rệt nhất sự đối lập giữa hai quan điểm cũ / mới là: sử ký thuật (histoire-récit) và sử vấn đề (histoire-problème) của F. Braudel, cùng với một số ý niệm liên hệ: viết sử không phải là thuật lại những biến cố theo đúng lớp lang ngày tháng đã xảy ra nữa, mà là nghiên cứu một vấn đề dựa trên các sự kiện được lựa chọn trong thời gian dài(longue durée), nhằm làm nổi bật lên tính nhất quán của lịch sử trong tương quan với nó, và sự tiến hóa của xã hội, chứ không phải là độc đoán chặt lịch sử ra từng khúc theo thứ tự niên đại (cổ đại, trung đại, hiện đại, đương đại…) hoặc lĩnh vực sinh hoạt (xã hội, chính trị, kinh tế, ngoại giao…), tuy rằng thời gian ngắn () đôi khi cũng được xử lý thích đáng (Georges Duby, Ngày Chúa Nhật ở Bouvines = Le dimanche de Bouvines, 1973 – về trận chiến ngày 27-7-1214, giữa vua Philippe Auguste của Pháp với hoàng đế Otton IV của Phổ: tác phẩm không có ý nghĩa như một sự trở về với biến cố, mà thật ra là tìm cách dung hòa tinh thần của với biến cố, phân tích cấu trúc xã hội với sử biến cố). Cuối cùng, nguồn tư liệu cũng được mở rộng: sử liệu không chỉ giới hạn vào văn bản nữa, mà từ nay bao gồm cả các loại vật thể cổ (tiền cổ chẳng hạn), và số liệu thống kê (Pierre Chaunu thành lập Trung tâm Nghiên cứu Sử học Định lượng = Centre de recherche d’histoire quantitative, và được xem là một trong những người đã xây dựng nên ngành này).

3 – Giai đoạn III (khoảng 1969-1994)

Năm 1969, tạp chí và trường phái Annales chuyển từ sự lãnh đạo cá nhân của F. Braudel sang lãnh đạo tập thể, với một ban điều hành gồm có André Burguière, Emmanuel Leroy Ladurie, Jacques Le Goff, Marc Ferro et Jacques Revel.

Từ 1960, Annales cũng không ngừng nhìn về phía nhân học văn hóa và dân tộc học. Một khuynh hướng sử học được gọi là “Sử học mới = Nouvelle Histoire)” đánh dấu giai đoạn III trong sự phát triển của trường phái, với một chương trình (Anthropologie historique) được André Burguière phác họa trong các nét chính, như nơi giao thoa của các phương pháp sử học, xã hội học, nhân học, dân tộc học, dân số học, khảo cổ học… bao gồm: 1) những đối tượng nghiên cứu mới (thân thể, tính dục, gia đình, sợ hãi, mùi vị, luật tập quán, phương thức kế thừa, tâm não, v. v…); 2) sự đổi mới thêm về phương pháp, vừa lấy lại phương pháp định lượng (để theo sát quá khứ của một thời kỳ trong sự trọn vẹn của nó), vừa triển khai loại thực hành của dân tộc học (nghiên cứu thực địa, điều tra miệng, v.v…) ; 3) sự mở rộng thêm các nguồn tư liệu về phía những công cụ thông tin mới (vệ tinh, truyền hình, trang blog, trang mạng…)

Về xuất bản, trong giai đoạn này, để lại một số tạp chí đặc biệt mang tên là Lịch sử và Cấu trúc (Histoire et Structure, 1971), trong đó các tác giả dựa vào nhân học cấu trúc của Claude Lévi-Strauss để nghiên cứu về ý nghĩa tiềm ẩn của các loại thực hành tập thể. Cũng năm 1971, Pierre Nora lập ra tủ sách Thư viện Sử học (Bibliothèque des Histoires); năm 1974, Pierre Nora và Jacques Le Goff xuất bản ở đây bộ sách gồm ba quyển Nghề Viết Sử: Đối tượng mới, Cách Tiếp cận mới, Vấn đề mới (Faire de l’Histoire:  Nouveaux objets, Nouvelles approches, Nouveaux problèmes), được xem như hiến chương của phong trào Sử học Mới (Nouvelle Histoire). Sử học Mới cũng là tựa của một công trình tập thể mang tính từ điển bách khoa, tóm tắt hơn 50 năm nghiên cứu của tạp chí và trường phái , xuất bản năm 1978.

Trở lại chương trình nghiên cứu lớn của s về Dự án đã cống hiến nhiều tác phẩm xuất sắc, và vẫn còn là một định hướng quan trọng, nhưng trên thực tế lại bị một đề tài nội sinh là lịch sử các tâm (não) trạng (mentalité)vượt trội: mentalité là một khái niệm đã được lấy lại từ các trước tác dân tộc học của Lucien Lévy-Bruhl (hồi đầu thế kỷ XXe, sau bị chính tác giả này từ bỏ), rồi chuyển về hướng nghiên cứu tinh thần ( psyché) con người thông qua những hành vi, cảm nhận, biểu tượng được biểu hiện và diễn đạt một cách tập thể. Các tác phẩm đã xuất bản đều là những công trình nổi tiếng, mang lại cho trường phái nhiều danh tiếng quốc tế.

4 – Giai đoạn IV (khoảng 1994 -….)

Từ 1994, tạp chí lại đổi tên thành Biên niên. Sử học, Khoa học xã hội ( Annales. Histoire, sciences sociales). Từ 2012, Étienne Anheim trở thành Chủ biên của tạp chí. Và kể từ 2021, tạp chí sẽ được xuất bản song song bởi Nxb EHESS và Cambridge University Press.

“Biên niên sử” là một trong những thể loại ký sử phổ biến nhất về lịch sử thời Trung cổ. Được sử dụng từ tk thứ VIII trong các tu viện, chúng cơ bản là những bản ghi chép mọi sự kiện đã xảy ra, theo thứ tự ngày tháng trong năm, từ năm này sang năm khác, và được gọi là những “biên niên sử nhỏ” để phân biệt với các bộ “biên niên sử lớn” của hoàng gia. Cả hai loại ghi chép đều là những nguồn tài liệu quý giá, tuy không phải là quyết định đối với sử gia, bởi vì thường chúng chỉ hữu ích trong phần việc xác định thông tin về niên đại, trong khi chính phần diễn giải ý nghĩa của sự kiện hay biến cố mới là thiết yếu.

Nhưng thời Trung Cổ, các bản biên niên không phải là hình thức ký sử duy nhất. Còn có những loại hình khác như thánh truyện ( hagiographies), lịch sử phổ quát* ( histoire universelle), lịch sử giáo hội, lịch sử các giáo phận hoặc tu viện. Lịch sử các tu viện ghi lại chuỗi nối tiếp các giám mục và tu viện trưởng, một nhiệm vụ thiết yếu, vì các vị được cho là đã nhận được thánh phong trực tiếp từ Thiên Chúa, thông qua một chuỗi không gián đoạn từ giám mục này sang giám mục kia. Hơn nữa, bên cạnh lịch sử tôn giáo, giới tu sĩ cũng quan tâm tới lịch sử chính trị, không ngại ghi chép lịch sử quốc gia, vào thời điểm các vương quốc Âu châu được thành lập (550-750), hay vào thời phục hưng đế chế (tk XIe).

Cuối cùng, một sự thế tục hóa ký sử cũng xảy ra, kết quả của vừa các cuộc thập tự chinh, vừa sự hình thành của những nhà nước quốc gia trong thế kỷ thứ XIII và XIV. Các biên niên sử quân sự (được viết bởi Villehardouin hoặc Joinville), biên niên sử đô thị (đặc biệt là ở Ý), và biên niên sử hoàng gia (ở Pháp, do Tu viện Saint-Denis thực hiện) thi nhau ra đời. Phong cách, mục đích, và món cược của việc viết sử nhờ vậy cũng phát triển mạnh.

Chính sự quan tâm đến biến cố đã giải thích phần nào những công trình nghiên cứu của Hêrodotus và Thoukydidês – hai sử gia Hy Lạp đầu tiên, và được xem là tổ tiên của ngành sử. Thật vậy, tính triệt để và mới mẻ của biến cố, trong nét lạ lẫm của nó, là lời kêu gọi ” điều tra” (nghĩa gốc của từ Hy Lạp ἱστορία, (h)istoria*), đánh dấu một sự đứt đoạn với quá khứ bằng cách mở ra những điều kiện làm việc khác hơn, để làm nổi bật lên cái mới. Tuy nhiên, một sự tập trung chuyên nhất và quá mức trên biến cố cũng có thể sẽ biến sử học thành một bản ghi chép sự kiện đơn thuần, chỉ còn là một ký sự được đánh dấu bằng những cột mốc chính trị. Và điều này đặt ra vấn đề cổ điển về đối tượng nghiên cứu khoa học (nếu đúng như Aristotelês nói : chỉ có khoa học về cái phổ quát!), và sự tự giam mình vào cái ngắn hạn của sử gia.

Đấy chính là điểm khiến cho sử học bị xem là môn học của trí nhớ, nên thất sủng trong các ngành học thuật. Từ đầu thế kỷ thứ XX, một phản ứng quyết liệt được khai mào ở Âu châu, trong đó có vai trò quan trọng của trường phái ở Pháp. Nhóm chuyên sử về Trung cổ (thời đại bị cho là tăm tối, không còn gì đáng nói thêm) đã thay đổi hẳn cách viết, dạy và học sử. Sử-biến-cố nhường chỗ cho sử-thời-gian-dài, sử-ký-thuật cho sử-vấn-đề, và những yêu cầu mới này bắc chiếc cầu liên khoa cho sử học bước vào các bộ môn nhân văn và xã hội khác. Tiếp theo là sử-số-liệu, nhắm vào các chuỗi số liệu thống kê về kinh tế, xã hội, dân số… để vượt qua sự bất cập về mặt khoa học của loại biến cố đơn độc.

Tuy nhiên, với sự xuất hiện của các phương tiện truyền thông mới (hình ảnh vệ tinh, truyền hình trực tiếp, điện thoại di động, v. v…), sử-biến-cố đang quay lại, tất nhiên với một đòi hỏi xử lý biến cố khác hơn: như triệu chứng, như phản ảnh của những cấu trúc sâu xa hơn. Mặt khác, cũng có những biến cố dù là đặc thù song vẫn có một tầm quan trọng cực lớn, và dù được chuẩn bị trong thời gian dài vẫn là một khoảnh khắc chuyển hướng hay đoạn tuyệt để tạo ra tình thế mới, và do đó đáng là đối tượng của một nghiên cứu chuyên biệt (một cuộc cách mạng chẳng hạn). Sự đoạn tuyệt hoàn toàn tương hợp, trong thời gian dài, với sự quan tâm tới cái đã khiến cho nó có thể xảy ra… Ở đây, vai trò tiên phong của loại sử-biến-cố thế hệ mới này được thể hiện ở một số tác phẩm sử học tiêu biểu: Georges Lefebvre, Nỗi kinh hoàng năm (, 1932); và Georges Duby, Ngày Chúa Nhật ở Bouvines = Le dimanche de Bouvines, 1973).

Nghĩa là không có đối kháng tuyệt đối, không thể hòa giải, giữa thời-gian-dài với biến cố. Chỉ chuyên tâm đến biến cố thôi sẽ dẫn đến loại nhược điểm đã kể ở trên, nhưng chỉ chú tâm đến thời gian dài nhiều khi cũng sẽ đánh mất ngay chính cái khả năng giải thích sự thay đổi và cái mới.

Kẻ truyền đạo đã diễn đạt tốt cái ý tưởng cho rằng sẽ không có gì mới xảy ra trong lịch sử. Luận điểm này đặt ngay sự tồn tại của sử học thành vấn đề, bởi vì sử học chính xác là biểu hiện của cái ý tưởng làm nổi bật lên và lan tỏa cái khả năng tạo ra điều mới mẻ nơi con người.

Ở đây, thực ra ta phải phân biệt hai lập trường lân cận. Bởi người ta có thể biện minh cho sự thiếu vắng cái mới qua hai giả thuyết khác nhau: cái thứ nhất giả định rằng sự trở lại thường xuyên là số phận hay định mệnh của các chu kỳ ; cái thứ hai khẳng định sự tồn tại của những cấu trúc xuất hiện từ tính bất động cơ bản của lịch sử.

Tư duy về tính chu kỳ bắt nguồn từ học thuyết khắc kỷ về “Đại trường niên”, một thời kỳ có thể kéo dài suốt bao năm bình thường, sau đó thì mọi việc đều bắt đầu lại giống hệt nhau. Ở Platôn, ta cũng thấy một quan niệm về thời gian theo tính chu kỳ, đồng nghĩa với sự vắng mặt của lịch sử, đặc biệt là trong . Thời gian được tả như sự “mô phỏng cơ động cõi vĩnh hằng” (37d). Quả cầu biểu trưng một cách hoàn hảo cho ý tưởng vũ trụ là một thể tuần hoàn: “Hóa công chỉ định sự vận động của vòng tròn bên ngoài như vận động của cái Chính Nó, sự vận động của vòng tròn bên trong như vận động của cái Kia Khác, và cho vòng quay của cái Chính Nó và Cái Tương Tự ưu thế trên vòng quay kia” (ibid., 36c). Nếu thị kiến này cho ta thấy quan niệm về thời gian ở Hy Lạp cổ đại là gì (bằng cách vọng lại các văn bản của Hêsiodos, như = chẳng hạn), thì nó cũng cho ta thấy quan niệm này đã thay đổi ra sao, và thay đổi biết bao, trong thế kỷ của Hêrodotus và Thoukydidês.

Ở thế kỷ XX, trường phái cấu trúc đã bỏ qua giả thuyết về những chu kỳ nhất định, nhưng giữ lại ý tưởng về sự thiếu vắng cái mới, và giải thích nó cách khác. Điều này được biểu đạt tốt nhất trong các tác phẩm nhân học của Claude Lévi-Strauss* (xem Nhân học cấu trúc = Anthropologie structurale, và chương cuối của Tư duy hoang dại = La Pensée sauvage). Tính quyết định của các cấu trúc giải thích sự tồn tại mãi mãi của cái chính nó ( le même) ẩn nấp đằng sau cái mới giả tạo mà những biến cố lịch sử là các biểu nghĩa. Quan niệm này cũng được Georges Dumézil* chia sẻ, khi lịch sử của các dân tộc Ấn-Âu, và đặc biệt là Hy La cổ đại, được phân tích như sự mô hình hóa liên tiếp của cùng một sơ đồ tổ chức gồm ba thành phần – chiến binh, tư tế, nhà sản xuất – mà ta có thể tìm thấy thông qua việc nghiên cứu huyền thoại và tổ chức xã hội. Cuộc đối thoại giữa dân tộc học và lịch sử đã cho phép sử học vượt qua mức độ biến cố đơn thuần để cố gắng đạt tới một cấp bậc điều chỉnh căn bản hơn.

Như vậy, ta có thể xem xét thời gian của con người một cách độc lập với lịch sử, hoặc thông qua sự trở lại với cái chính nó, hoặc thông qua các cấu trúc vô hình. Đi ngược lại với ý nghĩa lịch sử, các suy tư này đã thách thức những gì chúng ta vẫn xác định như một trong các tiêu chí căn bản của lịch sử: khả năng thiết lập, thiết chế hóa những ý nghĩa mới mẻ, và khả năng giải thích chúng.

Thuật ngữ kỳ thị của niềm tin rằng chỉ các phương pháp của khoa học tự nhiên, hoặc chỉ các phạm trù và loại sự vật được khoa học tự nhiên công nhận, mới là những yếu tố thích đáng cho một cuộc điều tra triết học, hoặc bất kỳ một loại điều tra nào khác. Nói khác đi, đây là khuynh hướng sùng bái một định hướng khoa học, cho rằng chỉ có một mô hình tri thức và chân lý duy nhất có giá trị, và đấy là mô hình do các khoa học theo nghĩa truyền thống – đặc biệt là các khoa như vật lý học và hóa học – cung cấp. Phát biểu cổ điển tiếng tăm nhất của chủ nghĩa duy khoa học (hay duy khoa học luận) là câu tuyên bố sau đây của nhà vật lý Ernest Rutherford: “Mọi khoa học là hoặc vật lý học, hoặc bộ sưu tập tem = All science is either physics or stamp collecting”.

Cảnh giác với thứ chủ nghĩa khoa học này, triết học tin rằng nó đang làm méo mó hay phủ nhận các phương pháp đặc thù của tâm lý học và của các khoa học diễn giải, đồng thời đang nỗ lực áp đặt lên toàn thể các bộ môn khoa học một thái độ quy giản thô thiển, vửa không hợp lý, vừa không cần thiết.

Quan niệm triết học nhấn mạnh trên cảm thức về tính cá thể, cá biệt của các sự kiện nhân văn và tính lịch sử của chúng. Là nền tảng của một trào lưu tư tưởng đã phát triển ở Ý và Đức vào cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, quan niệm này có thể cũng đã mở ra một truyền thống triết học.

Sự xuất hiện của hệ đề duy sử luận này phải được hiểu trước tiên như một phản ứng đối với loại nỗ lực duy khoa học*. Chống lại việc hợp lý hóa về phương pháp và quan niệm lịch sử, cả Wilhelm Dilthey, Heinrich Rickert và Benedetto Croce (Lý thuyết và Lịch sử của Thuật Ký sử = Théorie et histoire de l’historiographie) đều cùng khẳng định, vừa sự không thể quy giản lịch sử vào chỉ chiều kích thuần lý của nó mà thôi, vừa tính đặc thù không thể tránh được của mọi sự kiện và mọi thời kỳ lịch sử. Từ nhận định này, có thể dự kiến hai thái độ, hai thực tiễn: hoặc ta phủ nhận khả năng có một môn sử học khách quan và vẫn xem trực giác như là phương pháp duy nhất có thể dùng ở đây; hoặc ta khẳng định vừa cái khả năng, vừa yêu cầu đề ra một phương pháp mới – đó sẽ là trường hợp của Dilthey, Meinecke, và giải minh học.

Theo Friedrich Meinecke (trong Sự Phát triển của Duy Sử Luận des Historismus), khái niệm duy sử luận hay chủ nghĩa lịch sử xuất hiện vào thế kỷ thứ mười tám, và ông còn sử dụng nó trong một nghĩa hẹp hơn: trong sự đối lập với truyền thống luật tự nhiên, như nó đã được triển khai từ thế kỷ XVII, trước khi mở rộng sang Pháp vào thế kỷ sau. Các ý niệm về cá thể và đặc thù thật ra đều đã được khẳng định nhằm chống lại các nguyên lý được hỗ trợ bởi thế kỷ Ánh Sáng ở Pháp. Ở đây, chính sự bất lực của lý trí nhằm giải thích hiện thực cá nhân và chính trị là đối tượng bị chỉ trích. Những phê phán này làm phát sinh một thứ triết học quan tâm hơn đến cá thể, cả như cá nhân đúng nghĩa, lẫn như dân tộc (bởi một dân tộc cũng là hiện thân của tính đặc thù trong mắt các dân tộc khác và lịch sử). Song song với lĩnh vực chính trị, duy sử quan còn bén rễ trong tư duy mỹ học, cụ thể là sự nhấn mạnh trên vai trò của tình cảm – đây cũng là chỉ dấu của sự chú ý tới tính đặc thù của cá thể – trong tư tưởng của Anh ở thế kỷ thứ XVII và XVIII. Mỗi cá nhân, cũng như mỗi dân tộc, đều có những khí chất độc đáo; lý trí không thể nào tạo lại chúng mà không xóa nhòa cái đã làm nên giá trị và ý nghĩa có một không hai của chúng. Bây giờ, ta có thể hiểu vì sao mỹ học cũng như tư duy chính trị và pháp lý lại có thể tạo ra những khái niệm như vậy. Đối mặt với tư duy thuần lý, chúng ta phải thúc đẩy một cách tiếp cận mới đối với lịch sử, thứ tiếp cận sẽ dành ưu tiên cho cái đặc trưng của mỗi đối tượng nghiên cứu.

Hệ quả chính của định kiến này là phá vỡ sự thống nhất của lịch sử, mà nền tảng là lý tính. Tuy nhiên, nó không vỡ vụn ra, nhưng chiếm lấy cái ý tưởng về một tính hệ thống trên quy mô đặc thù của một dân tộc mà sự gắn kết là thực hiệu. Lúc đó, có thể có hai quan niệm: hoặc một sự thống nhất không lý tính xuất hiện lại trong việc nghiên cứu và đối chiếu những tập tục đặc thù, như ở Vico; hoặc sự quan tâm đến lịch sử tan biến trong độc quyền vinh danh một dân tộc (khía cạnh này đã có mặt ở Herder), hoặc thậm chí là thời kỳ vàng son của nó (thường là Trung cổ), như trong chủ nghĩa lãng mạn Đức.

Dù sao, khó lòng cho rằng chỉ có độc nhất một duy sử luận. Tùy thời đại và tùy tư tưởng gia, nhiều khác biệt đã nảy sinh. Các nhà tư tưởng chính thuộc về trào lưu này là Vico, Herder, nhưng cũng có một bộ phận của chủ nghĩa lãng mạn Đức với Goethe trẻ, hoặc trường phái lịch sử trong luật học (như Gustav Hugo, Friedrich Karl von Savigny, Karl Friedrich Eichhorn).

Là một khoa học diễn giải, đặc trưng của giải minh học là khái niệm thông hiểu. Bằng cách tự vươn lên hàng phương pháp sử học, giải minh học cho phép ta vượt qua thế đối ngã giữa một bên là quan niệm duy khoa học, và một bên là tương đối luận (chủ nghĩa tương đối) trực giác. Nghiên cứu quá khứ của con người đòi hỏi một cách tiếp cận đặc thù, ý thức được đặc trưng của mình đối với các khoa học gọi là “cứng”, tuy nhiên vẫn có khả năng sản xuất ra một loại biểu văn, nếu không dựa trên quy trình bác bỏ / minh xác thân thuộc với Karl Popper, thì ít ra cũng dựa trên những nguồn và sự kiện có thể được kiểm tra, những lập luận nghiêm túc và chặt chẽ, nên vẫn có giá trị phổ quát.

Các phương thức thiết thực của giải minh học lấy lại những bài dạy và bài học giải minh lúc nó mới xuất hiện, nghĩa là một loạt những bài thực tập bình luận về các văn bản của Kinh Thánh. Chống lại lối đọc Kinh Thánh ngoài mọi bối cảnh lịch sử, các nhà chú giải ở cuối thế kỷ XVII có lúc đã nhiệt tâm nhấn mạnh trên khía cạnh thiết yếu này. Đối với họ, Kinh Thánh đã được soạn thảo bởi những con người của một thời đại, dựa trên một thứ “công cụ tinh thần” đặc thù. Việc diễn nghĩa, bình giảng loại văn bản này, do đó, không thể bỏ qua khía cạnh lịch sử ấy. Thật là vô ích nếu muốn tìm trong sách Khải Huyền của Thánh Gioan một ý nghĩa độc lập với nhiệt tình hậu thế luận chung cho thời đại của ông, chẳng hạn. Ý nghĩa của Kinh Thánh phụ thuộc vào mối quan hệ của nó với một tập hợp ý nghĩa xã hội riêng cho mỗi thời kỳ. Bất kỳ lối đọc nào mà không biết tới đòi hỏi diễn nghĩa có tính lịch sử trên đều bị nguy cơ rơi vào cái lỗi hiểu sai nặng nhất trong sử là sai ngày tháng.

Thực tiễn diễn nghĩa này sẽ được lấy lại, khái niệm hóa, và xây dựng thành nguyên lý phương pháp ở Đức, vào cuối thế kỷ XIX, đặc biệt là bởi Dilthey (xem Sự Xây dựng Thế giới Sử học trong Các Khoa học Tinh thần = Der Aufbau der geschichtlichen Welt in den Geisteswissenschaften – 1910, và bài trình bày tổng hợp về trào lưu này của Raymond Aron trong Triết lý Phê phán Sử học, 1938). Ở Pháp, Henri-Irénée Marrou, nhà chuyên sử về thời cổ đại, đã trở thành người thừa kế quan điểm này, khi ông phơi bày những nguyên lý của nó trong Về Tri thức Lịch sử (De la connaissance historique, 1954).

Hồi ký là một phương thức đặc biệt của mối quan hệ với quá khứ, cần được phân biệt tách bạch với kỷ niệm và sử học. Kỷ niệm là một tương quan đông cứng với quá khứ, trong khi hồi ký còn giữ với nó một quan hệ sống động. Nhờ vậy mà hồi ký sẽ mở đường cho sử học, nhưng nó sẽ bị vượt qua bởi cái sau. Sự phân biệt này đã có ở các sử gia Hy Lạp: sử học không phải là sử thi. Nhà sử thi, kẻ ngâm xướng, có nhiệm vụ làm sống lại người hùng, bằng cách dựng đài tưởng niệm. Sự tìm kiếm vinh quang đòi hỏi việc sùng bái kỷ niệm và lưu truyền trong thi ca. Còn sử gia, nếu ông ta cũng tham gia vào cuộc giải cứu này, ông không đề xuất cùng những phương tiện, cũng không có cùng một mục đích. Khi người viết hồi ký và kẻ ngâm xướng gắn bó với một cá nhân, bằng cách thông qua trí nhớ, đảm bảo sự lưu truyền các hành động cao quý và những biến cố đã đánh dấu cuộc đời của nhân vật, nhà sử học nỗ lực giải thích những sự kiện, không phải của một cá nhân, mà của một giống nòi, một thời đại hay một xã hội. Sự truy tìm nguyên do, tính phổ quát của ngôn từ và ý định, là những đặc trưng của nghề viết sử. Còn hồi ký về sự kiện, về biến cố thì đã bị vượt qua, và được sử dụng trong lời giải thích, vốn là dấu ấn của nhà sử học.

Tất nhiên, mỗi sử gia đều có thể cầu viện tới hồi ký, như công cụ để thử khai quật một phần nào đó của quá khứ. Nhưng quá khứ cũng không nên được sử dụng một cách ngây thơ, hay được xem như tiền mặt. Hồi ký không phải là một đảm bảo chống lại những dối trá tự nguyện hoặc những lỗi lầm vô tình. Cuối cùng, hồi ký luôn luôn là chủ quan, là cá nhân: nó biến thiên theo hoàn cảnh của nhân chứng, kết nối sự kiện vào bối cảnh một cách không thể tránh được, đã vậy lại còn đáp ứng nhiều món cược mà người viết sử phải nghĩ tính tới (bênh vực, minh họa, hay vinh danh,… nghĩa là lôi vào cuộc những cơ chế tâm lý rất xa cách với đòi hỏi quan sát một cách khách quan, không trong cuộc). Như vậy, hồi ký chỉ là một trong số các kênh mà sử gia có thể dùng để phục hồi quá khứ hoặc những dấu vết mà ông ta có thể có.

Tuy nhiên, còn có một mối quan hệ khác giữa hồi ký và sử học; ở đây, thay vì dùng nó như công cụ, sử gia lấy ngay nó làm đối tượng nghiên cứu. Xem Philippe Joutard, Những tiếng nói đến từ quá khứ = Ces voix qui viennent du passé (Paris,Hachette, 1983) chẳng hạn; đây là lần đầu tiên hồi ký được nghiên cứu như hình thức trao truyền kinh nghiệm sống đặc biệt, của cá nhân, gia đình, thậm chí xã hội. Tác phẩm do Pierre Nora làm chủ biên, về Những nơi chốn của Ký ức (Lieux de mémoire, Paris, Gallimard, 1984-1992) là một minh họa khác. Các sử gia góp mặt trong ba quyển sách này đã phân tích những bước tiến chậm chạp, các biến đổi ý nghĩa, những ký thác vào ba thực thể gọi là Pháp, Quốc gia và Cộng hòa. Loại nghiên cứu trên cho thấy một khía cạnh cơ bản của sử học: sự chuyển dịch mang tính diễn giải không ngừng tác động tới mọi biểu tượng tinh thần. Bởi mỗi biểu tượng đều phụ thuộc vào một bối cảnh đặc thù, đồng thời ăn sâu vào một lịch sử cụ thể gắn liền nó với những ý nghĩa mà nó đã có thể có trước kia. Một nghiên cứu như vậy lôi ra ánh sáng cái là đường chân trời của nghề sử gia: vũ trụ của ta luôn luôn đưa tới những ý nghĩa bị quy định bởi lịch sử, thoát khỏi mọi tính cố định tự nhiên và nền móng. Như vậy, viết lại lịch sử của thứ hồi ức sống động và luôn dao động này sẽ dẫn ta tới khả năng nắm bắt được cái vốn là xương thịt của lịch sử: khả năng, vô thời hạn, thay đổi và sáng tạo cái mới.

Ta không nên nhầm lẫn giữa tính khách quan với tính không thiên vị. Không thiên vị là một thái độ tự nguyện, khi chủ thể tự ngăn cấm mình phê phán và đánh giá những thành kiến bắt gặp. Dù không thể hoàn toàn đạt được (bởi điều này giả định một sử gia vĩnh viễn thoát khỏi mọi đam mê, và ọi quy định lịch sử như sử gia Fénelon* hằng mong muốn : “không thuộc về một thời nào, không thuộc về một nước nào”), cần lưu ý rằng thái độ không thiên vị có thể được tăng lên bằng sự tôn trọng quá trình biện minh riêng của các sử gia (ví dụ như xác minh giả thuyết bằng cách đối chiếu nó với nguồn tài liệu, đồng thời phân tích phê phán nguồn tài liệu này, v. v…). Do đó, không thiên vị chỉ là một vấn đề phương pháp, như nó từng xảy ra trong mọi lĩnh vực khoa học.

Ngược lại, loại trở ngại cho tính khách quan, do Dilthey* cùng với giải minh học sau này phát hiện và phê phán, chính là nét đặc thù của các khoa học tinh thần, và không phụ thuộc vào ý chí con người. Bởi vì nó thực sự là một cấu trúc cụ thể, khách quan và đặc biệt, do đó, ý chí không thể nào vượt qua được. Ở đây, cả chủ thể lẫn đối tượng nghiên cứu đều có bản chất là con người, khiến cho tính khách quan như ta thấy ở các khoa học cứng là không thể áp dụng được. Chính đặc tính này của sử học đã dẫn đến sự phân biệt giữa giải thích và thông hiểu.

Tuy nhiên, ta không thể vì vậy mà kết luận, từ tính không khoa học (theo tiêu chuẩn của Popper) rằng không còn cách thức phê phán hay kiểm tra nào khác. Những quy luật phê phán đặc thù (như ta thấy được trình bày trong các văn bản của Bodin* và Mabillon*) cũng cho phép ta phân biệt đúng đắn một quyển sách sử nghiêm túc với một tiểu thuyết lịch sử.

Khai Sáng (hay Khai Minh) là trào lưu trí tuệ của Đức vào cuối thế kỷ XVIII. Đồng thời với thế kỷ Ánh Sáng (Lumières) của Pháp, nó phê phán thế kỷ Ánh Sáng trên một số điểm, đặc biệt về vị trí quá lớn dành cho lý trí. Nó cũng báo hiệu phong trào Bão táp và Xung kích (rm und Drang), sau phát triển thànhchủ nghĩa lãng mạn Đức.

Về triết lý lịch sử, hai triết gia đáng kể nhất của dòng tư tưởng này là Johann Herder và Immanuel Kant.Trong Lại Thêm Một Triết lý Lịch sử (Auch eine Philosophie der Geschichte zur Bildung der Menschheit, 1774) và Ý tưởng về Triết lý của Lịch sử Loài Người (Ideen zur Philosophie der Geschichte der Menschheit, 1784-1791, 4 q.), Herder đã triển khai một quan điểm nhằm phê bình triết lý lịch sử của Voltaire: để chống lại vai trò giải thích và quy phạm hóa của lý trí, ông vừa bác bỏ ý niệm tiến bộ tuyến tính, vừa nhấn mạnh trên các ý niệm về đạo đức và (tinh thần của nhân dân, hiểu như một giai đoạn phát triển đặc biệt của Đấng Quan phòng). Trong Báo cáo về tác phẩm của Herder: Ý tưởng về Triết lý của Lịch sử Loài Người, Kantcho là Herder đã huy động một cách giáo điều ý tưởng Quan phòng, tuy nhiên chính Kant cũng sử dụng ý niệm này, dù chỉ trong khuôn khổ của tư duy phê phán (nghĩa là có ý thức về những giới hạn của lý trí), và để chỉ ra một con đường có thể theo cho tiến bộ đạo đức.

Như vậy, hai tác giả đã đề xuất hai giải pháp khác nhau cho cùng một vấn đề. Phải hiểu sự hỗn loạn hiển nhiên của hiện thực lịch sử như thế nào? Phải sắp đặt lịch sử ra sao sau khi đã phê phán loại biểu văn của lịch sử phổ quát?

Hình thức viết sử mà đặc trưng là sự công nhận hành động của Thiên Chúa trong lịch sử nhân loại, theo một mô hình đã được Eusebios, Orosios, và Thánh Augustinô thành Hippo ( Aurelius Augustinus Hipponensis) cung cấp, rồi sau được toàn thể truyền thống Kitô giáo cho tới Bossuet lưu giữ.

Mục đích luận (do từ telos Hy Lạp, mục đích, cứu cánh) được cai quản bởi cái nguyên lý rằng sự phát triển của lịch sử đã được định hướng về một mục đích. Và chắc chắn là ta sẽ tìm thấy nguyên mẫu của lối biểu trưng này trong mô hình của Kitô giáo về thời gian: trong thuyết hậu thế của đạo Thiên Chúa, thời gian được định hướng về sự Vinh hồi của Đức Kitô và Ngày phán xét cuối cùng, nên nó thực sự là một mô hình theo đó dòng lịch sử được quy về một nguyên lý chỉ đạo và dẫn nó đến một kết thúc. Cần ghi nhận thêm ở đây là biểu hiện mục đích luận của lịch sử khác với loại hệ quả của ý tưởng tiến bộ ở chỗ nó không giả định một cải tiến nào. Ngược lại, cả hai quan niệm đều có điểm chung là cùng tư duy về lịch sử trong tương quan với một mục đích, và đấy là điều phân biệt cả hai với ý tưởng phát triển.

Như vậy, mục đích luận giả định trước một nguyên lý hướng dẫn sự tiến hóa. Các phương thức của nguyên lý này có thể được tư duy theo nhiều cách khác nhau. Bossuet, chẳng hạn, đặt nó ở ngoài lịch sử: sau cái chết của Đức Kitô xuống giữa loài người, Thượng Đế vẫn dẫn dắt lịch sử một cách hoàn toàn độc lập. Ngược lại, Hegel nhấn mạnh trên bản chất nội tại của sự phát triển của Tinh Thần. Trong khi đó, Marx phê phán tính trừu tượng của quan niệm sau, cho rằng nó không quan tâm tới ngay cả bản thân hiện thực lịch sử. Rồi đến lượt chính Marx cũng bị phê phán vì đã nhượng bộ trước một thứ mục đích luận không tuân theo chính các nguyên lý mà ông đã nêu ra để phản bác Hegel.

Như vậy, dường như khó có thể tư duy một mục đích luận có khả năng thoát khỏi bị phê phán là trừu tượng. Cho nên quan điểm mục đích luận trong lịch sử luôn luôn dẫn đến loại lập trường ngăn cản ta nhận thức được tính đặc thù của những biến cố lịch sử, bởi nó có xu hướng sử dụng lại cùng các mô hình về phương pháp như ở thần học lịch sử, và rơi vào cùng những ngõ cụt như vậy. Do đó, sử gia phải trút bỏ không chỉ cái quyền uy của nguồn gốc (Bossuet), mà cả sự quyến rũ của lối giải thích bằng mục đích (Hegel). Một khi tránh được hai cạm bẫy này, lịch sử sẽ được nghiên cứu từ bên trong, không cần tới sự can thiệp của bất kỳ một quy phạm nào từ bên ngoài. Việc bãi miễn một thế-giới-đứng-sau quyết định, hay một nguyên lý chuẩn tắc từ ngoài vào, là những điều kiện cho một thực tiễn ký sử đã được gỡ bỏ mọi quy chiếu không phải là nó.

Cần phân biệt cẩn thận hai nghĩa trái ngược của ý niệm “phả hệ”.

Quan niệm truyền thống và tôn giáo, mà Bossuet* có thể được xem là một trong những đại biểu cuối cùng, đã tạo ra một dòng phả hệ do giải thích của nó về nguồn gốc. Thực vậy, nguồn gốc là thời điểm đã ban cho lịch sử cái ý nghĩa của nó, bởi sự Hiện thân của Đấng Kitô là biến cố đã sắp xếp toàn bộ quá trình lịch sử, từ quá khứ đến tương lai. Hành động của Đấng Quan Phòng đã tạo ra sự thống nhất của lịch sử, mà người ta có thể xem xét qua hai cách khác nhau, hoặc như một “chuỗi” biến cố cuốn móc nhau dưới tác động của Người, hoặc qua trung gian của một phả hệ bằng cách lội ngược dòng thời gian.

Định nghĩa của Nietzsche hoàn toàn khác. Nội dung của nó là sự phân tích xem cách thức những ý nghĩa của một từ hay một giá trị di chuyển và tiến hóa như thế nào. Được thể hiện đặc biệt trong Phả hệ của đạo đức(Zur Genealogie der Moral, 1887), nó minh họa một quan niệm duy danh chủ nghĩa: trên thực tế, mọi giá trị được chuyển đạt bởi các khái niệm đều là kết quả của những đột biến, chứ không hề có gì là bất khả xâm phạm và tự nhiên, và điều này ngăn cấm trước việc tìm kiếm một nguồn gốc siêu việt.

Như vậy, hai quan niệm về nguồn gốc là hoàn toàn đối nghịch. Một bên cho rằng nó là cái đặt nền và biện minh cho một giáo huấn: phả hệ quan niệm như sự giải mã các chuỗi dòng dõi – ở đây, hãy nghĩ tới mô hình chính trị súc tích của giai cấp quý tộc, hay tới nguyên lý ưu tiên cho Thời cổ đại trong học thuật mà Fontenelle* phê phán. Một bên cho rằng nó là điều cần bị tố cáo, bằng cách chỉ ra tính hư ảo không thực của cái gọi là nguồn gốc.

Trong phối cảnh này, nguồn gốc đã luôn luôn là lịch sử, kết quả của thành kiến và sản phẩm của một thời đại, bởi chẳng có gì thoát khỏi lịch sử.

Khác với ý niệm tiến bộ, ý niệm phát triển quy về thứ thay đổi đặc thù của lịch sử loài người (chính khía cạnh luôn luôn thay đổi này đã khiến Platôn lên án mọi đối tượng bị thời gian chi phối, nhưng lại đẩy các sử gia Hy Lạp vào các cuộc “điều tra”). Khác với tiến bộ, khi nó giải thích sự thay đổi là đối thay đối với cái nền tảng đã cho lịch sử một mục đích, và định cấp bậc cho các giai đoạn trên dòng lịch sử, phát triển không áp đặt lên sự thay đổi một đặc tính bắt buộc, cũng không giả định một mục đích nào. Do đó, phát triển đề cập đến một vận động nội bộ, nội tại, và không tương ứng với ý niệm tiến bộ.

Tiêu chuẩn mà một tư duy phát triển phải phục tòng là sự từ chối bất kỳ một mục đích luận nào, và tính quy phạm rút ra từ đấy. Từ quan điểm này, triết lý của Montesquieu là một trong những nỗ lực tư duy đầu tiên về sự phát triển. Bằng cách cùng xem xét song song vừa phần tĩnh học (sự mô tả bản chất và nguyên lý), vừa phần động học (sự mâu thuẫn giữa bản chất và nguyên lý) của xã hội, Montesquieu có thể giải thích mọi thay đổi từng ảnh hưởng tới lịch sử nhân loại. Ta có thể tìm thấy ở Marx cùng một sự cầu viện tới cái ý tưởng mâu thuẫn vận hành như động lực của lịch sử này (mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và phương thức sản xuất). Nhưng ở Marx, ý niệm mâu thuẫn chiếm vị trí trung tâm, bởi vì nó cho phép ta tránh được mọi quy chiếu về một cấp siêu việt như Thượng Đế hoặc sự tiến hóa của Lý Trí.

Như vậy, khái niệm phát triển cho phép ta giải thích sự thay đổi (chính cái ý thức về sự thay đổi này đã dẫn Hêrodotos và Thoukydidês vào cuộc “điều tra”) mà không phải chấp nhận những giả định từ các ý niệm tiến bộ hoặc mục đích.

Trường phái Phương pháp là một trào lưu sử học ra đời vào cuối tk XIX ở Pháp, trong tương quan với Tạp chí Lịch Sử của Gabriel Monod và Gustave Fagniez, và trong bối cảnh của một bầu không khí có thể được gọi là “cuộc khủng hoảng Phổ trong tư tưởng Pháp”. Thành ngữ này tóm tắt khá tốt mặc cảm tự ti của Pháp trước sự vượt trội về mọi mặt của Vương Quốc Phổ láng giềng, và cuối cùng là nhận thức của họ rằng lý do của sự ì ạch và chiến bại của Pháp nằm ở sự chênh lệch giữa hai hệ thống giáo dục. Việc chấn chỉnh lại việc giảng dạy các bộ môn tri thức, đồng thời tổ chức lại nền giáo dục của Pháp ở mọi cấp trở thành bức thiết. Sử học có ý nghĩa đặc biệt trong các nỗ lực này, và chiếm một vai trò thiết yếu trong công cuộc phục hưng dân trí và dân khí.

Những nguyên lý chính của trường phái về việc học và dạy sử được trình bày trong hai văn bản: một chương trình – tuyên ngôn cũng do Gabriel Monod viết cho buổi ra mắt của Tạp chí Lịch Sử năm 1876, và một tác phẩm tiêu biểu cho trường phái do Charles Seignobos và Charles-Victor Langlois viết là Dẫn vào Nghiên cứu Sử học (Introduction aux études historiques, 1897), nhờ đã soạn thảo và trình bày được rõ ràng các nguyên lý chính, với những khái niệm căn bản của nghề viết sử, hay ít ra của giai đoạn thực chứng (nhằm thiết lập sự kiện cho vững chắc, độc lập với mọi sử quan), mà không sử gia nào có thể xem thường. Ở đây, hai tác giả xác định loại quy luật phải được áp dụng cho môn học; theo họ, sử học chỉ là sự tham khảo và thể hiện tài liệu – bởi vì sự kiện lịch sử tồn tại tự thân, có thể được rút ra từ văn bản, và cho phép ta biết được những gì đã thực sự xảy ra, nghĩa là đạt đến sự thật. Do đó, trong khi nghiên cứu sử gia cần phải nhắm đến tính khách quan tuyệt đối, vừa gạt bỏ mọi tư kiến triết học, vừa bóc bỏ tính chủ quan của tư liệu, thông qua việc áp dụng chặt chẽ các kỹ thuật nghiêm nhặt về nguồn tư liệu: một nỗ lực quán xuyến tài liệu hai mặt – phê phán nội tại và phê phán ngoại tại.

Trong Lịch sử của các sử gia (L’Histoire des historiens, 1888), Louis Bourdeau* đã tóm tắt và đánh giá trường phái Phương pháp như sau: một mặt, lấy cảm hứng từ chủ nghĩa thực chứng của Auguste Comte, nó đòi hỏi sử gia phải nghiên cứu mọi khía cạnh của lịch sử ; và mặt khác, lấy cảm hứng từ sử gia Đức Leopold Von Ranke, nó cũng đòi hỏi sự tuân thủ bốn quy tắc phương pháp sau: 1) Sử gia không được phán xét hay suy diễn quá khứ, mà phải mô tả nó chính xác; 2) Giữa sử gia và sự kiện lịch sử phải có một sự tách rời hoàn toàn (nói theo Fénelon*: sử gia phải là người “không thuộc về một thời nào, cũng không thuộc một nước nào = d’aucun temps ni d’aucun pays”); 3) Lịch sử tồn tại tự thân, do đó, ta có thể xây dựng sử học một cách chính xác; 4) Nhiệm vụ của sử gia là phát hiện và thu thập loại dữ kiện đã được chứng thực để giúp môn sử học tự tổ chức và hoàn thành.

Nỗ lực của các sử gia trường phái đã cho phép phân loại một lượng lớn các nguồn tư liệu khác nhau rất bổ ích cho những thế hệ sau, và phát triển việc xuất bản trong ngành sử. Charles Seignobos (mất năm 1942) là một trong các nhà sử học thực chứng Pháp lớn nhất ở cuối tk XIX – đầu tk XX; hai quyển Lịch sử của Nền Văn minh (His­toire de la civilisation, 1884-1886) và Lịch sử Chính trị Châu Âu (Histoire politique de l’Europe contemporaine, 1897) của ông cho thấy ảnh hưởng nặng nề của chủ nghĩa thực chứng khoa học và sự ưu tiên của chính trị trên các lĩnh vực khác.

Dù bị phê phán nghiêm khắc bởi nhóm () trong thế kỷ XX, thật ra, trường phái này cũng hoàn toàn ý thức được những giới hạn của công việc xây dựng sử học (khoảng cách đối với quá khứ, số lượng và phẩm chất của nguồn tài liệu) và tính chất phi khoa học (khoa học kiểu vật lý học) của bộ môn: họ hoàn toàn ý thức được rằng sử học là tập hợp những “tri thức qua dấu vết”, và sử gia không thể có quan hệ trực tiếp với loại sự kiện đã qua mà họ nghiên cứu.

Quan phòng là dấu vết của sự can thiệp vào lịch sử nhân loại của Thiên Chúa. Các phương thức can thiệp có thể thay đổi. Trước tiên, nó khác hẳn với thần thoại của Homêros. Thực vậy, đối với Kitô giáo, sự can thiệp trực tiếp của Thiên Chúa chỉ giới hạn vào Cựu Ước, và nhân thân Chúa Kitô. Cái chết của Người đánh dấu sự ra đời của một kỷ nguyên mới mà đặc điểm là khoảng cách giữa con người với Thiên Chúa, khiến cho Thiên Chúa không thể can thiệp trực tiếp. Như vậy, quan niệm của Kitô giáo về Đấng Quan Phòng là gián tiếp, bởi vì Người can thiệp qua trung gian của những lực có mặt bên trong thế giới này.

Từ điểm nhìn trên, quan niệm của Bossuet là đại diện cho mô hình cổ điển nhất. Sự trình bày nó trong Biểu văn về Lịch sử Phổ quát (Discours sur l’histoire universelle)vẫn còn tính giáo điều: hành động của Đấng Quan Phòng được trình bày trong phần thứ ba, sau khi các cơ sở giáo điều của sự can thiệp đó đã được xác định trong phần trước (vai trò của nguồn gốc tạo dựng, mô hình của đoạn tiếp theo, và quan hệ dòng dõi từ nguồn gốc này). Vico tiến hành khác hơn: quy chiếu về Đấng quan phòng chỉ được đưa ra sau một phân tích lịch sử, mở đường cho một chứng minh.

Quan niệm của Bossuet sẽ còn bị phê phán và sửa đổi bên trong một nhãn quan Kitô giáo và quan phòng bởi Herder. Sự can thiệp của các dân tộc có vẻ như quá trừu tượng, không quan tâm đủ đến cá tính của họ. Herder bênh vực một quan niệm sáp nhập hiện thực cụ thể và cá biệt của mỗi dân tộc, có khả năng liên hợp cách nhìn quan phòng với sự tôn trọng đặc trưng này. Bằng cách đó, ông mở đường cho quan điểm của Hegel, về tương quan biện chứng giữa cái thiết yếu nội tại và cái lôgic phổ quát của Tinh thần. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng sự chú ý tới “tinh thần của các dân tộc” đã có mặt trong Bossuet, mặc dù cuộc phân tích không sáp nhập các tính năng này vào việc nghiên cứu vận động tổng quát của Đấng Quan phòng.

Cuối cùng, hành động của Đấng Quan Phòng sẽ còn bị phê phán bởi Kant; quy chiếu giáo điều về ý niệm này lúc đó sẽ trở nên bất khả thi trong khuôn khổ của một triết học phê phán. Tầm quan trọng của luận điểm này đã luôn luôn được nhấn mạnh, nhằm tạo ra một sự đứt đoạn giữa hiện thực lịch sử của con người với sự siêu việt của Thiên Chúa. Lịch sử, kết quả của sự sáng tạo tự do của con người, chỉ có thể diễn ra sau cuộc đoạn tuyệt trên.

Tương quan thiết yếu và phổ quát giữa hai hiện tượng. Hai đặc điểm phổ quátthiết yếu này khiến cho việc sử dụng khái niệm quy luật trong lĩnh vực nhân văn trở thành một nghi đề. Thực vậy, tính phổ quát giả định khả năng thực hiện một sự thống nhất những tình huống có thể xảy ra; thế nhưng sự đồng nhất về hoàn cảnh này lại không thể có trong lịch sử, vì những thời kỳ mà sử học nghiên cứu đều là đặc thù, tình huống này hoàn toàn bất đồng với tình huống kia. Ngoài sự thống nhất mà Thiên Chúa hay Lý trí dàn dựng, truyền thống chú giải cổ thư làm nổi bật tính chất cá thể, cá biệt của những thời kỳ lịch sử. Nhưng nếu không có sự nhất quán này, sự thiết lập quy luật là bất khả thi.

Hơn nữa, quy luật khoa học là kết quả của sự không mất hiệu lực kinh nghiệm: một quy luật luôn có giá trị khi không có thử nghiệm nào mâu thuẫn với nó xảy ra. Nhưng tính không thể đảo ngược của thời gian đã vô hiệu hóa sơ đồ này.

Vì các lý do khác nhau trên, sử gia không có cùng một quy chế với nhà vật lý. Mục đích của người viết sử không phải là lập ra những quy luật, mà là phấn đấu nhằm tạo nghĩa cho một biến cố, khiến cho nó được thông hiểu.

Tuy nhiên, sự bất cập của việc áp dụng quy luật vào lịch sử không có nghĩa rằng nó không phải là đối tượng của một hệ thống quy định, nghĩa là không có nguyên do. Thật vậy, lịch sử không phải là kết quả của những ngẫu nhiên, nếu không nó sẽ là vô nghĩa, và những biến cố lịch sử sẽ không thể nào được hiểu hay được giải thích. Do đó, điều cần xác định là, dù không bị điều hành bởi các quy luật tự nhiên như trường hợp của loại hiện tượng vật lý, những biến cố lịch sử cũng bị chi phối bởi các nguyên nhân. Như vậy, trong lịch sử cũng như trong tự nhiên, không có gì xảy ra mà không có nguyên nhân. Thế nhưng, trong khi ở vật lý học, các nguyên nhân hay quy định, nói chung trong toàn thể, đều có thể được đặt dưới những nguyên lý tổng quát hơn gọi là định luật (như trường hợp “luật hấp dẫn” phổ quát của Newton, bao gồm tất cả mọi tình huống có thể xảy ra của vật rơi dưới một công thức duy nhất), thì trong lịch sử mỗi biến cố đều có nguyên do riêng, không thể gộp vào một công thức phổ quát. Như vậy, vấn đề là phải phân biệt rõ hai ý niệm định luật và nhân quả.

Mặc dù thuật ngữ này được sử dụng tại Mỹ vào đầu thế kỷ XX, nó chỉ trước hết nhóm sử gia thuộc giai đoạn thứ III của trường phái xem mục từTạp chí, Trường phái)hay,theo một số nhận định, trào lưu sử học kế thừa trường phái nàyvề mặt tổ chức và chương trình làm việc. Xuất hiện khoảng đầu thập niên 1970, sau những công trình được đăng tải trên Tạp chí Tổng hợp (Revue de synthèse) et và coi như được chính thức hóa khi một quyển từ điển với dáng dấp tuyên ngôn – dưới sự điều hành của Jacques Le Goff, Roger Chartier và Jacques Revel – được xuất bản năm 1978.

Đây là một trào lưu quốc tế. Ở Anh, nó được thúc đẩy bởi nhiều tạp chí, trong đó có Past and Present. Ở Pháp, những đại diện đầu tiên là Jacques Le Goff và Pierre Nora, về sau có thể kể thêm Georges Duby, Jacques Le Goff, Emmanuel Le Roy-Ladurie, Pierre Chaunu, Philippe Ariès, Maurice Agulhon, Alain Corbin và Roger Chartier. Về chương trình nghiên cứu và sự phát triển của trường phái, xem mục từ (Tạp chí, trường phái), giai đoạn III.

Nhìn lại, có thể lưu ý hai sự kiện. Một mặt, nhiều lĩnh vực nghiên cứu vẫn bị bỏ quên: lịch sử của thế kỷ XX, lịch sử cổ đại, và cả lịch sử kinh tế. Mặt khác, cũng có một số tiến hóa nội bộ (sự suy giảm của các phương pháp định lượng, sự xét lại vai trò của cá nhân, sự trở lại của chính trị, sự bỏ rơi tham vọng thực hiện một bộ sử toàn diện, sự cáo chung của những công trình tập thể).

Sử học dựa trên sự kiện: đây còn có vẻ là một đảm bảo cho tính khoa học của nó, dù là đặc thù. Và thật ra, người ta từng tin tưởng rất lâu rằng sự kiện tồn tại độc lập với sử gia – kẻ mà nhiệm vụ chỉ là làm cho quá khứ “hồi sinh”, theo phương châm của sử gia Đức Leopold von Ranke. Một sự tập trung chú ý trên sự kiện như vậy mời gọi lối tiếp cận quy nạp như phương pháp: cần phải thu hoạch sự kiện đầy đủ trước khi ban bố định luật. Quá khứ nằm trong những sự kiện đã được biết, và món cược của sử gia chỉ là dựng lại quá khứ, chính xác như nó đã diễn ra, tính thực chứng của sự kiện là đảm bảo hoàn hảo cho giá trị của công trình. Quan điểm này ngự trị khắp Âu châu cho đến thế kỷ XX.

Tư duy giải minh học (hay thông diễn học) đã làm đảo lộn tin tưởng này. Nó chỉ ra rằng ta không thể hiểu một sự kiện, trừ phi đặt nó vào một hệ thống lớn hơn đã cung cấp cho nó ý nghĩa. Như vậy, ý niệm sự kiện lịch sử đã phải trải qua một cuộc cách mạng tương tự như ý niệm sự kiện khoa học trước đấy, dưới sự thôi thúc của Kant, Koyré hay Bachelard. Trái ngược với chủ nghĩa kinh nghiệm và chủ nghĩa quy nạp, họ đã vạch ra rằng, để có ý nghĩa, một sự kiện khoa học cần phải được xây dựng: không một nhà thí nghiệm nào có thể bỏ mặc chuỗi quan sát của mình cho sự ngẫu nhiên hướng dẫn. “Chẳng có gì là cho sẵn hết; tất cả đều được xây dựng = Rien n’est donné; tout est construit” (Bachelard). Cho một khoa học nhân văn như sử học cũng thế. Lucien Febvre công nhận và đòi hỏi như vậy, thông qua sự đề xuất lịch-sử-vấn-đề và sự phê phán lịch-sử-ký-thuật.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra cho các sử gia chủ trương Sử học mới (như Emmanuel Leroy-Ladurie, Pierre Chaunu hay Philippe Ariès) là: liệu sự tập trung quá mức chú ý của họ trên thời gian dài sẽ khiến cho họ mù mắt trước cái khác, cái lạ của sự kiện lịch sử chăng? Sự kiện đặc thù, cái tạo ra những điều kiện mới, sẽ có nguy cơ trôi qua mà không được chú ý chăng? Tuy nhiên, có vẻ như biến cố là một chiều kích không thể tránh của lịch sử, nó nổi lên bề mặt của nhịp trôi lặng lẽ của thời gian dài, và có khi cũng uốn cong nó. Nghĩa là ta vẫn có thể vừa thừa nhận tầm quan trọng của sự kiện, vừa đồng thời xem nó như kết quả của một thứ thời gian tính chậm hơn mà từ đó nó nổi lên.

Nguồn tài liệu là tất cả những gì người viết sử dựa lên và sử dụng. Nhờ chúng, sử gia đạt được một sự khách quan nào đó, và nếu không thể so sánh được với sự khách quan trong các khoa học cứng, thì ít ra nó cũng là một cơ sở nằm ngoài chủ thể – do đó, có thể được tiếp cận, xem xét, kiểm tra bởi bất cứ ai. Trên cơ sở khách quan này, sử gia có thể triển khai khả năng, cũng như trách nhiệm biện minh cho các luận điểm của mình, và qua đó, tự phân biệt với tiểu thuyết gia.

Chỉ vào đầu thế kỷ XVII, khoa cổ văn kiện ( diplômatique) mới phát triển: môn học phân tích phê phán các loại chứng thư và văn bản chính thức ( diplômes), đương thời được xem là loại tài liệu có thể sử dụng duy nhất. Mong muốn xem xét không phải chỉ bản sao nữa mà ngay chính bản gốc, đồng thời chú thích, bình luận chúng, đánh dấu sự phát triển của một phương pháp lịch sử. Lịch sử không còn được định nghĩa như sự tìm kiếm nguồn gốc nữa, mà như sự nghiên cứu phê phán các văn bản gốc. Sự phân biệt giữa các ý niệm nguồn gốc và văn bản gốc trở nên thiết yếu. Thực vậy, nguồn gốc tự đặt mình ra ngoài lịch sử, thậm chí như cái lập nghĩa cho lịch sử từ một cõi vĩnh hằng nhìn xuống; trái lại, các văn bản gốc là kết quả của một lịch sử, và biến thiên theo các thời kỳ đã tạo ra chúng. Quay lưng lại với cái nguồn gốc, vừa không thể tiếp cận, vừa huyền ảo, để nghiên cứu loại văn bản gốc, rốt cuộc, là công nhận rằng, trong tự thân nó hay cho chúng ta, không hề có quan điểm nào là vĩnh cứu về thế giới cả. Thế giới con người luôn luôn đã là lịch sử, những dấu vết lịch sử duy nhất mà chúng ta phải sử dụng để nghiên cứu nó cũng thế. Nghiên cứu về Kinh Thánh đã đóng một vai trò thiết yếu trong sự tiến hóa về phương pháp này: suốt một thời gian dài, người ta đã xem Thánh Kinh như một tài liệu lấy cảm hứng từ Thiên Chúa, độc lập với mọi bối cảnh lịch sử. Sự phê phán Kinh Thánh vào cuối thế kỷ XVII sẽ cho thấy rằng đấy không phải là sự thật, rằng những kinh sách bộ phận của Thánh Kinh đã được neo chặt vào dòng lịch sử, và được thiết kế cho từng giới công chúng đặc thù. Sự công nhận này bao hàm vai trò thiết yếu của giải minh học. Sau một thời gian sản xuất và sắp xếp các nguồn tài liệu viết khác, từ đầu thế kỷ XX trở đi và ở khắp nơi, các trường phái sử học vận động mở rộng ý niệm nguồn về đủ các loại dữ liệu khác (viết, in, âm, ảnh, phim…), cả một cuộc cách mạng về kỹ thuật và phương pháp điều tra sử học, với sự xuất hiện của nhiều khu vực nghiên cứu mới.

Sau chiến bại trước Phổ (Đức) trong cuộc chiến tranh 1870-1871, giới trí thức Pháp cho rằng đấy là kết quả của nhiều lỗ hổng trong nền giáo dục quốc gia, và chủ trương chấn chỉnh lại việc giảng dạy các bộ môn tri thức, đồng thời tổ chức lại nền giáo dục của Pháp ở mọi cấp. Sử học có ý nghĩa đặc biệt trong các nỗ lực này và chiếm một vai trò thiết yếu trong công cuộc phục hưng tình cảm dân tộc.

Tạp chí Lịch Sửdo Gabriel Monod và Gustave Fagniez thành lập năm 1876, cùng với một chương trình nghiên cứuđi kèmdoGabriel Monod công bố cùng năm. Ra đời như một phản ứng đối với Tạp chí những Vấn đề Lịch sử (Revue des questions historiques), đại diện cho tư tưởng hữu khuynh (độc tôn giáo hội La Mã và chính thống chính trị), Tạp chí Lịch Sử không tự nhận là tiếng nói của một tôn giáo, đảng phái hay học thuyết nào, tuy đa số người cộng tác đều xuất thân từ môi trường Tin Lành hay tự do tư tưởng. Fagniez từ chức năm 1881 để phản đối việc Tạp chí công kích Nhà Thờ Cơ Đốc.

Tạp chí Lịch Sửđược sự cộng tác của nhiều sử gia có tiếng của thế kỷ XIX và XX, và là đầu nguồn của trường phái sử học gọi là Trường phái Phương pháp* (École méthodique). Hiện nay, Tạp chí do Claude Gauvard và Jean-François Sirinelli điều khiển, và được Presses universitaires de France xuất bản.

Theo giải minh học và Dilthey, thông hiểu đối lập với giải thích. Đối lập này dựa trên sự phân biệt giữa các khoa học tự nhiên và “khoa học tinh thần”. Trong khi khoa học tự nhiên tìm cách loại hiện tượng tự nhiên, thì khoa học tinh thần giúp ta loại sự kiện con người. Nội dung của giải thích nằm trong việc triển khai những quan hệ nhân quả ràng buộc các hiện tượng vào với nhau. Thông hiểu nhắm tới sự nắm bắt bản chất tổng thể của sự kiện, nghĩa là cái ý nghĩa của nó.

Sự khác biệt này xuất phát từ hoàn cảnh đặc thù của mỗi bên khoa học. Giải thích giả định một cuộc mặt đối mặt không nhân nhượng giữa chủ thể (nhà khoa học) và khách thể (hiện tượng), dưới những bản chất riêng biệt. Tất nhiên, thông hiểu không ở trong cùng một hoàn cảnh: nó mặc nhiên cho rằng đối tượng (sự kiện nhân văn) và chủ thể (người diễn giải) được liên kết trong một quan hệ đặc biệt, do cả hai đều có bản chất là con người.

Theo Dilthey, thông hiểu có một khía cạnh tâm lý, do sự đồng cảm giữa chủ thể và đối tượng. Do đó, tri thức lịch sử dao động giữa, một bên là một thứ chủ nghĩa chủ quan hầu như đồng nghĩa với chủ nghĩa tương đối cùng với sự biện minh cho trực quan (cf. Heinrich Rickert), và bên kia là một phương pháp khoa học đặc thù mà Dilthey mơ tưởng xây dựng như một dạng phê phán lý tính sử học. Dù không nhất thiết phải chấp nhận chiều kích tâm lý này, có lẽ cũng cần nhấn mạnh trên nét đặc trưng sau của nghiên cứu sử học: dù nhắm tới sự thông hiểu, sử học cũng không hề bỏ qua ý niệm nhân quả. Như vậy, thừa nhận điều này, đồng thời phê phán thái độ duy khoa học, không đồng nghĩa với sự đánh giá thấp yêu cầu thiết kế một phương pháp riêng cho sử học – một phương pháp không chỉ dựa trên tâm lý trực quan nên bắt buộc phải mang tính tương đối.

Phương thức biểu thị đặc thù về thời gian lịch sử, rất khác với phát triển. Bởi khái niệm này bao hàm hai định kiến: tính thống nhất của lịch sử, và sự phân cấp bao nhiêu thời kỳ lịch sử khác nhau như bấy nhiêu giai đoạn của lịch sử, với hệ quả là hai ý niệm ý nghĩa và phương hướng hoàn toàn bị trộn lẫn (khác với mục đích luận). Vì lúc đó, ý nghĩa của một thời kỳ sẽ lệ thuộc vào vị trí của nó bên trong một sự phát triển năm tháng thống nhất.

Nhiều mô hình tiến bộ khác nhau từng được triển khai, và biến thiên theo cái gọi là chất nền hay nền tảng của sự tiến bộ, dù đấy là Ý trời (St Augustin, Bossuet), Lý trí (Voltaire, Condorcet) hoặc Khoa học (Auguste Comte); hơn nữa, các mô hình này có thể hoặc chỉ có tính chất tuyến tính (như ở Bossuet), hoặc tích hợp cả những khả năng đình trệ hay hồi thoái như ở Herder.

Tác giả này đã đưa ra một mô hình thuộc vào loại tinh tế nhất. Thực vậy, ông ta đã cẩn thận nói rõ ràng rằng không có thời kỳ nào chỉ đơn giản là một phương tiện; tự thân mỗi dân tộc đều có sự chính đáng riêng, thông qua cái Volkgeist (tinh thần dân tộc) riêng của mình, mà không hề bị đặc trưng đó ngăn cản hội nhập vào dòng chảy của Quan phòng. Chính là thông qua sự phân biệt giữa các ý niệm tiến bộ và tiến triển-cải tiến này mà Herder đã để lại dấu ấn đặc thù của mình. Tương quan giữa tính độc đáo, nét đặc trưng và sự thống nhất của dòng chảy lịch sử, sẽ còn được thấy ở Hegel.

Mô hình tiến bộ sẽ bị phê phán bằng nhiều cách khác nhau. Sự đánh đồng ý nghĩa với định hướng bị các nhà phê bình xét lại trên cả hai nền tảng có thể là Thượng Đế hay Lý tính. Các hệ thống phân cấp ẩn, ngầm đều bị phê phán bằng khẳng định rằng mọi hệ thống xã hội đều bình đẳng (đấy chính là những hạt giống mà các ý niệm tập tục và thiên tài riêng của mỗi thời kỳ hay mỗi xã hội mang như mầm mống trong lòng). Cuối cùng, sự hiệp nhất của lịch sử sẽ chỉ còn có thể được tư duy dưới một hình thức cấu trúc (Vico) hoặc thuần túy duy danh.

Như vậy, tiến bộ là một ý niệm rất có vấn đề, vì nó dẫn đến một quan niệm có tính mục đích về hiện thực lịch sử, và do đó, vừa hạn chế, vừa lỗi thời.

【#3】Tiêu Chí Xác Định Quy Mô Doanh Nghiệp

1. Tiêu chí xác định quy mô doanh nghiệp nhỏ và vừa được quy định tại Điều 4 Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa như sau:

“1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa, có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 người và đáp ứng một trong hai tiêu chí sau đây: a) Tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng; b) Tổng doanh thu của năm trước liền kề không quá 300 tỷ đồng. 2. Doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa được xác định theo lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp và xây dựng; thương mại và dịch vụ.”

Để làm rõ hơn các tiêu chí trên, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 39/2018/NĐ-CP với nội dung tại Chương II hướng dẫn về việc xác định như thế nào là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

2. Về tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp vừa

Điều 6 Nghị định số 39/2018/NĐ-CP quy định tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp vừa được xác định như sau:

1. Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu của năm không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng.

Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu của năm không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng.

2. Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 100 người và tổng doanh thu của năm không quá 50 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 20 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1 Điều này.

Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 50 người và tổng doanh thu của năm không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 50 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1 Điều này.

3. Doanh nghiệp vừa trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 người và tổng doanh thu của năm không quá 200 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này.

Doanh nghiệp vừa trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 100 người và tổng doanh thu của năm không quá 300 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này.

3. Về xác định lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Điều 7 Nghị định số 39/2018/NĐ-CP quy định lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa được xác định căn cứ vào quy định của pháp luật về hệ thống ngành kinh tế và quy định của pháp luật chuyên ngành.

Trường hợp hoạt động trong nhiều lĩnh vực, doanh nghiệp nhỏ và vừa được xác định căn cứ vào lĩnh vực có doanh thu cao nhất. Trường hợp không xác định được lĩnh vực có doanh thu cao nhất, doanh nghiệp nhỏ và vừa được xác định căn cứ vào lĩnh vực sử dụng nhiều lao động nhất.

4. Về xác định số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Theo Điều 8 Nghị định số 39/2018/NĐ-CP, số lao động tham gia bảo hiểm xã hội là toàn bộ số lao động do doanh nghiệp quản lý, sử dụng và trả lương, trả công tham gia bảo hiểm xã hội theo pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm được tính bằng tổng số lao động tham gia bảo hiểm xã hội của năm chia cho số tháng trong năm và được xác định trên chứng từ nộp bảo hiểm xã hội của năm trước liền kề mà doanh nghiệp nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội.

Trường hợp doanh nghiệp hoạt động dưới 01 năm, số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân được tính bằng tổng số lao động tham gia bảo hiểm xã hội của các tháng hoạt động chia cho số tháng hoạt động.

Điều 9 Nghị định số 39/2018/NĐ-CP quy định tổng nguồn vốn được xác định trong bảng cân đối kế toán thể hiện trên Báo cáo tài chính của năm trước liền kề mà doanh nghiệp nộp cho cơ quan quản lý thuế.

Trường hợp doanh nghiệp hoạt động dưới 01 năm, tổng nguồn vốn được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp tại thời điểm cuối quý liền kề thời điểm doanh nghiệp đăng ký hưởng nội dung hỗ trợ.

6. Về xác định tổng doanh thu của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Theo Điều 10 Nghị định số 39/2018/NĐ-CP, tổng doanh thu của năm là tổng doanh thu bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp và được xác định trên Báo cáo tài chính của năm trước liền kề mà doanh nghiệp nộp cho cơ quan quản lý thuế.

Trường hợp doanh nghiệp hoạt động dưới 01 năm hoặc trên 01 năm nhưng chưa phát sinh doanh thu thì doanh nghiệp căn cứ vào tiêu chí tổng nguồn vốn quy định tại Điều 9 Nghị định này để xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa.

7. Về xác định và kê khai doanh nghiệp nhỏ và vừa

Điều 11 Nghị định số 39/2018/NĐ-CP quy định doanh nghiệp nhỏ và vừa căn cứ vào mẫu quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định này để tự xác định và kê khai quy mô là doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc doanh nghiệp nhỏ hoặc doanh nghiệp vừa và nộp cho cơ quan, tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Doanh nghiệp nhỏ và vừa phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc kê khai.

Trường hợp doanh nghiệp tự phát hiện kê khai quy mô không chính xác, doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hiện điều chỉnh và kê khai lại. Việc kê khai lại phải được thực hiện trước thời điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa hưởng nội dung hỗ trợ.

Như vậy, để xác định quy mô doanh nghiệp vừa và nhỏ để được hưởng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ theo quy định thì cần căn cứ vào các quy định như nêu trên.

Dịch vụ pháp lý trọn gói: THÀNH LẬP DOANH NGHIỆP

Bạn vẫn còn thắc mắc, hay đang gặp rắc rối về giấy phép? Hơn 600 Luật sư chuyên về giấy phép, kinh doanh và doanh nghiệp trên iLAW đang sẵn sàng hỗ trợ bạn. Hãy chọn ngay một Luật sư gần bạn và liên hệ với Luật sư đó để được tư vấn

【#4】Kế Toán Chi Phí Khác

Để giúp các bạn nghiên cứu, vận dụng được những nguyên tắc kế toán theo thông tư 133/2016 vào thực tế, chúng tôi xin giới thiệu nội nội dung chi tiết của Tài khoản 811 – Chi phí khác như sau:

Chi phí khác bao gồm các chi phí ngoài các chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, như chi phí về thanh lý, nhượng bán TSCĐ và giá trị còn lại của TSCĐ thanh lý, nhượng bán; các khoản tiền bị phạt do vi phạm hợp đồng; bị phạt khi truy nộp thuế; các khoản chi phí do kế toán bị nhầm hoặc bỏ sót khi ghi sổ kế toán; các khoản chi phí khác .

Điều 66. Tài khoản 811 – Chi phí khác

1. Nguyên tắc kế toán

a) Tài khoản này phản ánh những khoản chi phí phát sinh do các sự kiện hay các nghiệp vụ riêng biệt với hoạt động thông thường của doanh nghiệp. Chi phí khác của doanh nghiệp có thể gồm:

– Chi phí thanh lý, nhượng bán TSCĐ (gồm cả chi phí đấu thầu hoạt động thanh lý). Số tiền thu từ bán hồ sơ thầu hoạt động thanh lý, nhượng bán TSCĐ được ghi giảm chi phí thanh lý, nhượng bán TSCĐ;

– Chênh lệch giữa giá trị hợp lý tài sản được chia từ BCC nhỏ hơn chi phí đầu tư xây dựng tài sản đồng kiểm soát;

– Giá trị còn lại của TSCĐ bị phá dỡ;

– Giá trị còn lại của TSCĐ thanh lý, nhượng bán TSCĐ (nếu có);

– Chênh lệch lỗ do đánh giá lại vật tư, hàng hóa, TSCĐ đưa đi góp vốn vào công ty liên doanh, liên kết và đầu tư khác;

– Tiền phạt phải trả do vi phạm hợp đồng kinh tế, phạt vi phạm hành chính;

– Các khoản chi phí khác.

b) Các khoản chi phí không được coi là chi phí được trừ theo quy định của Luật thuế TNDN nhưng có đầy đủ hóa đơn chứng từ và đã hạch toán đúng theo Chế độ kế toán thì không được ghi giảm chi phí kế toán mà chỉ điều chỉnh trong quyết toán thuế TNDN để làm tăng số thuế TNDN phải nộp.

Tài khoản 811 không có số dư cuối kỳ.

Để nghiên cứu những nội dung chi tiết của TT133/2017 mời các bạn đọc các bài tiếp theo.

Để có ý kiến tư vấn chính xác và cụ thể hơn, Quý vị vui lòng liên hệ với các chuyên gia kế toán của Kế toán 68 qua Tổng đài tư vấn:

Mr Thế Anh : 0981 940 117

Email: [email protected]

【#5】Dạng Bài Tập Về: Hoán Vị Gen

– Lai hai dòng ruồi giấm thuần chủng khác nhau về 2 cặp tính trạng tương phản:

P t/c : ♀ Ruồi thân xám, cánh dài ´ ♂ Ruồi thân đen, cánh ngắn

F 1 : 100% Ruồi thân xám, cánh dài

– Dùng phép lai phân tích để kiểm tra cấu trúc di truyền của ruồi ♀F 1

Ruồi ♀ F 1 thân xám, cánh dài ´ Ruồi ♂ thân đen, cánh ngắn

F B: 965 ruồi thân xám, cánh dài: 944 ruồi thân đen, cánh ngắn: 206 ruồi thân xám, cánh ngắn, 185 ruồi thân đen, cánh dài.

– Từ kết quả phép lai:

+ không cho tỷ lệ phân ly kiểu hình 1:1:1:1 theo như quy luật phân ly độclập.

+ Morgan cho rằng: trong quá trình tạo giao tử của phép lai phân tích:

Vì trong quá trình giảm phân tạo giao tử ở ruồi ♀ 2 gen B và V cũng như b và v liên kết không hoàn toàn, đã xảy ra hiện tượng hoán vị gen giữa gen B và gen b làm xuất hiện thêm 2 loại giao tử BvbV, dẫn đến sự tổ hợp lại các tính trạng của bố mẹ.

G P: BV bv

II. Quy luật hoán vị gen

– Trong quá trình giảm phân tạo giao tử ở cơ thể ♀, ở một số tế bào có hieejnt]jng tiếp hợp và trao đổi chéo ở từng đoạn tương ứng giữa 2 trong 4 cromatit của cặp NST kép tương đồng ở kỳ đầu của giảm phân I, tạo ra 4 loại giao tử:

+ 2 loại giao tử liên kết có tỷ lệ bằng nhau và lớn hơn. BV = bv = 41,5%;

+ 2 loại giao tử hoán vị có tỷ lệ bằng nhau và nhỏ hơn Bv = bV = 8,5%.

– Hiện tượng đổi vị trí gen như vậy gọi là hiện tượng hoán vị gen.

– Đặc điểm của hoán vị gen:

+ Hiện tượng trao đổi chéo chỉ diễn ra giữa 2 cromatit không chị em của cặp NST tương đồng.

+ Các gen càng cách xa trên NST thì càng dễ trao đổi chéo.

+ Hoán vị gen có thể chỉ xảy ra ở giới đực, hoặc giới cái hoặc ở cả hai giới tùy thuộc loài sinh vật.

+ Hoán vị gen không có ý nghĩa nếu cơ thể chỉ có các cặp gen đồng hợp hoặc chỉ có một cặp gen dị hợp.

+ Hoán vị gen là hiện tượng bình thường nhưng ít phổ biến hơn liên kết gen.

Tỷ lệ các loại giao tử mang hoán vị gen phản ánh tần số hoán vị gen

– Tần số hoán vị gen được tính tổng tỷ lệ % các giao tử mang gen hoán vị.

– Tần số hoán vị gen thể hiện khoảng cách tương đối giữa 2 gen trên cùng một NST. Khoảng cách giữa 2 gen càng lớn thì tần số hoán vị gen càng lớn.

– Tần số hoán vị gen dao động từ 0-50% và không bao giờ vượt quá 50%.

– Để xác định tần số hoán vị gen người ta thường dùng phép lai phân tích, tần số hoán vị gen bằn tỷ lệ % số cá thể có kiểu hình tái tổ hợp.

– Tần số hoán vị gen ở giới đực và giới cái của cùng một loài có thể khác nhau. Ở ruồi giấm chỉ có con cái mới có hoán vị gen.

– Hoán vị gen tạo ra các giao tử mang các tổ hợp gen mới nên quá trình thụ tinh đã tạo ra vô số các biến dị tổ hợp ® tạo nguồn biến dị di truyền phong phú cho quá trình tiến hóa và chọn giống.

– Nhờ có hoán vị gen mà các gen quý trên các NST khác nhau có cơ hội tổ hợp lại, hình thành những tổ hợp gen mới ® rất có ý nghĩa trong tiến hóa và chọn giống.

– Việc xác định tần số hoán vị gen sẽ giúp xác định trình tự và khoảng cách tương đối giữa các gen trên NST trong việc thiết lập bản đồ di truyền.

– Bản đồ di truyền (bản đồ gen) là sơ đồ phân bố các gen trên các NST của một loài.

– Khi lập bản đồ di truyền phải xác định số nhóm gen liên kết, trình tự và khoảng cách phân bố của các gen trong nhóm gen liên kết.

– Khoảng cách giữa các gen được đo bằng tần số hoán vị gen. Đơn vị đo khoảng cách là centiMorgan (cM). 1 cM= 1% tần số hoán vị gen.

– Bản đồ di truyền không chỉ có ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học mà còn giúp các nhà tạo giống giảm bớt thời gian chọn đôi giao phối một cách mò mẫm, do đó rút ngắn được thời gian tọa giống.

【#6】Son Dưỡng Môi Có Màu Five Back Water Gloss 02 Pink Blossom

Son dưỡng môi có màu Five Back Water Glos có điểm gì nổi bật?

– Với chất son mềm mượt như lụa, được sản xuất dựa trên công nghệ tiên tiến mới nhất với công thức giữ và dưỡng ẩm siêu vượt trội, tăng cường khả năng bám màu trên môi. Cho đôi môi không bị khô và luôn mềm mại dù chỉ sử dụng chút ít son.

– Sản phẩm là sự pha trộn độc đáo giữa các tinh dầu thực vật Squalance, bơ hạt mỡ, dầu jo joba, dầu argrgran, tinh dầu Oliu,… tăng cường bổ sung dưỡng chất cho đôi môi, bảo vệ làn da môi hiệu quả dưới tác hại của môi trường xung quanh, cho đôi môi luôn mềm mượt và tràn đầy sức sống suốt cả ngày dài năng động.

– Son lên màu vừa phải, tự nhiên tạo hiệu ứng ombera đặc sắc, bám màu cũng khá tốt. Có thể kết hợp với các loại son thỏi hoặc son lì để chất son bền màu lâu trôi hơn.

– Ngoài ra, son dưỡng môi có màu Five Back còn là trợ thủ đắc lực trong việc khắc phục được hiện tượng vón cục của son màu sau khi thoa lên môi, các khuyết điểm khác của môi như bị khô, môi nứt nẻ, bong vẩy.

Sản phẩm với 10 tone màu hot nhất hiện nay cho bạn lựa chọn

Son dưỡng môi có màu Five Back Water Gloss 01 Charming – Đỏ quyến rũ Son dưỡng môi có màu Five Back Water Gloss 02 Pink Blossom – Hồng đào Son dưỡng môi có màu Five Back Water Gloss 03 Chemi Coral- Cam san hô Son dưỡng môi có màu Five Back Water Gloss 04 Pop – Cam tươi Son dưỡng môi có màu Five Back Water Gloss 05 Unique -Hồng baby Son dưỡng môi có màu Five Back Water Gloss 06 Mandarine Orange – Cam quýt Son dưỡng môi có màu Five Back Water Gloss 07 Chiffon Peach -Cam đào Son dưỡng môi có màu Five Back Water Gloss 08 Chewing Pink – Hồng phấn Son dưỡng môi có màu Five Back Water Gloss 09 Disco Pink – Hồng đỏ Son dưỡng môi có màu Five Back Water Gloss 10 Wild Red – Đỏ rượu

Hướng dẫn sử dụng và bảo quản son dưỡng môi Five Back

– Tạo vẻ tự nhiên: Sử dụng trên môi trần, giúp dưỡng môi và tôn màu tự nhiên của môi. Đối với môi khó lên màu hoặc môi có viền thâm: Dùng chì kẻ môi với màu tự nhiên (hoặc cùng màu với viền môi) kẻ viền môi và tô toàn bộ môi. Sau đó thoa 1 chút son lên giữa môi rồi tán đều ra .

– Tạo vẻ gợi cảm: Sau khi dùng son màu, thoa 1 ít sondưỡng môi có màu vào giữa lòng môi rồi tán đều ra và mím nhẹ môi. Chất son sẽ hòa quyện với màu sắc của son màu, tạo chiều sâu, bóng mịn,tăng sự sexy và nổi bật cho đôi môi.

– Đậy nắp sau khi sử dụng

– Để nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp của mặt trời

– Tránh xa tầm tay trẻ em

– Bảo quản: Nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp, nơi có nhiệt độ cao hoặc ẩm ướt.

Kinh nghiệm cách chọn màu son phù hợp cho từng mẫu người

Chọn màu son theo độ tuổi

– Dưới 20: Màu đậm không phù hợp với độ tuổi này vì sẽ làm mất đi nét trẻ trung vốn có. Nên sử dụng son bóng dạng thỏi hoặc dạng lỏng có màu nhạt, dạng lỏng sẽ giúp gương mặt tươi tắn hơn.

– Trên 20: Độ tuổi này có rất nhiều sự lựa chọn tùy thuộc hoàn cảnh, lớp trang điểm. Nên dùng các màu son có sắc tươi sáng, nhẹ nhàng như hồng, hồng nhạt, hồng cánh sen, san hô….

– Trên 30: Màu đậm có thể là sự lựa chọn tốt nhất cho các cô gái ở độ tuổi này. Gam màu phù hợp sẽ là màu đỏ rượu, nâu đỏ, cánh gián, cam… để tạo sự quyến rũ cho khuôn mặt.

– Trung niên: chọn các màu nhạt, không dùng màu đỏ đậm.

Chọn màu son theo da

– Người da trắng, sáng:

Thật may mắn khi bạn sở hữu một làn da sáng bởi vì làn da này không kén màu son. Điều lưu ý là vào thời điểm nào, bạn nên dùng màu son gì mà thôi.

Chọn son có gam màu hồng như màu hồng, màu san hô, mơ, hồng đào… sẽ giúp đôi môi nhìn tự nhiên, tươi trẻ, có cảm giác trong sáng, ngọt ngào. Tông màu này thích hợp với những gương mặt trẻ.

– Người có da sẫm màu:

Son màu nâu hoặc berry là sự lựa chọn tuyệt vời cho làn da sẫm màu. Ngoài ra bạn có thể chọn các son màu mật ong, rượu vang đỏ, đỏ thẫm.

– Người có nước da bánh mật:

Dùng màu đỏ rượu vang sẽ làm bạn trông vô cùng quyến rũ, còn màu hồng đào lại giúp da rạng rỡ hơn.

– Người có da ngăm đen:

Đỏ cam, tông đỏ trung bình là sự lựa chọn hoàn hảo cho người có làn da ngăm đen. Vì tông màu này tô lên giúp da có cảm giác đồng đều hơn

– Người da vàng nâu:

【#7】Nokia E63 Ultramarine Blue Giá Rẻ Nhất Tháng 01/2021

E63 là một phiên bản thu gọn đáng tự hào của Nokia, chiếc điện thoại thông minh E71 với bàn phím đầy mời gọi mà đã được đón nhận nồng nhiệt khi ra mắt vào năm ngoái.

Phần thiết kế của chiếc điện thoại này khá giống với chiếc , tuy nhiên nó vẫn có một số điểm khác biệt đáng kể. Ví dụ như chiếc điện thoại nàu rộng hơn và dày hơn một chút, nắp pin bằng kim loại của E71 đã được thay bằng nắp nhựa có kết thúc bằng cao su.

Phía trên bàn phím là một nhóm các điều khiển bao gồm phím tắt vào màn hình trang chủ, lịch, danh bạ và tin nhắn. Nằm ở trung tâm của nó là phím 4 góc truyền thống.

Phần nửa trên của điện thoại là màn hình hiển thị với độ phân giải 320 x 240, kích thước 2.36 inch, các văn bản và đồ họa vẫn có thể hiển thị khá rõ nét. Nó cũng rất sáng và có thể dễ dàng đọc được ngay cả khi ở ngoài trời và dưới ánh sáng trực tiếp.

Về phần Internet trên thiết bị này, trình duyệt của điện thoại đã làm được một công việc đáng nể. Nó giữ lại định dạng gốc của trang web khá tốt và khi bạn di chuyển xung quanh, nó hiển thị một cái nhìn thu nhỏ của toàn bộ các bố cục để thêm vào phần điều hướng. Tuy nhiên, nó chắc chắn không thể bằng trình suyệt Safari của iPhone về khả năng sử dụng.

Rõ ràng là giá bán lẻ của nó rẻ hơn £80 (~2.8 triệu VNĐ) so với chiếc E71, vì vậy Nokia cũng đã cắt bớt đi một số thứ. Không may là một trong số các tính năng đó là GPS, Nokia còn bỏ đi hỗ trợ dành cho HSDPA, vì vậy bạn bị giới hạn trong tốc độ 3G tiêu chuẩn khi lướt web và tải về các dữ liệu, mặc dù nó cũng có hỗ trợ wifi khi bạn ở nhà hoặc đang ở trong phạm vi của một điểm truy cập.

Thông số kĩ thuật của máy ảnh cũng bị giảm bớt. Thay vì máy ảnh 3.2 MP như trên E71, E63 chỉ có máy ảnh 2.0 MP và chất lượng các bức ảnh ở mức dưới trung bình. Ít nhất thì nó cũng có đèn LED để hỗ trợ khi bạn đang cố tìm kiếm các phím trong bóng tối (nhấn và giữ phím cách cho đến khi nó bật lên).

E63 có một cổng micro-USB để đồng bộ dữ liệu với máy tính của bạn, nhưng không may là bạn vẫn không thể sạc nó thông qua cáp USB. Nó cũng có thêm một khe cắm thẻ microSD để bổ sung thêm bộ nhớ, được đặt ở cạnh bên trái và ẩn dưới miếng phủ bằng nhựa. Nó khá dễ dàng truy cập và cho phép bạn chuyển đổi thẻ một cách nhanh chóng.

Một điểm cộng khác đó là E63 có jack cắm tai nghe tiêu chuẩn mà bạn có thể sử dụng tai nghe của riêng bạn (jack 3.5mm) mà không cần đến một bộ chuyển đổi. Ngoài ra, phần vỏ của jack tai nghe không được đính vào vỏ máy, và nó cũng khá nhỏ nên bạn có thể dễ dàng làm mất.

Chất lượng cuộc gọi của E63 được xếp ở vị trí thứ nhất, và ấn tượng hơn nữa đó là tuổi thọ pin. Trong khi hầu hết các điện thoại thông minh khác sẽ rất may mắn khi giữ pin trong 2 ngày, E63 có thể giữ trong 3 hoặc 4 ngày khi sử dụng ở mức trung bình, cực kì ấn tượng.

Kết luận

Trong khi E63 vẫn không ấn tượng bằng E71, nó vẫn là một chiếc điện thoại rất tốt với hỗ trợ tin nhắn tuyệt vời, bàn phím hàng đầu và tuổi thọ pin ấn tượng. Nếu bạn có đủ tiền để mua E71 thì đó là một tùy chọn khá tốt, nhưng nếu bạn có thể sống mà không cần đến hỗ trợ GPS và HSDPA thì bạn chắc chắn sẽ không hề thất vọng với E63.

Nguồn: trustedreviews

【#8】Emhhhhmhhhhhmu Mhieeiieeeihhe Iiiiiiiiiiiiii Eheeeihheiheee Eeiheli~Lliiee Eieeeiieiieeil

1 D PULSED POWER BIBLIOGRAPHY VOLUME 2 ANNOTATED 1/3. BIBLIOGRRPHY(U) AIR FORCE WEAPONS LAB KIRTLAND AFB NM J BEMESDERFER ET AL. RUG 83 -FWL-TR VOL-2 UNCLASSIFIED F/G 20/5 NL Emhhhhmhhhhhmu mhieeiieeeihhe IIIIIIIIIIIIII EhEEEIhhEIhEEE EEIhElI~llIIEE EIEEEIIEIIEEIl

2 pl Ilil 2 IIIII IIII O MICROCOPY RESOLUTION TEST CHART NATIONAL BIREAU OF STANOARDS-1963-A o1

4 77 * AFWL-TR This final report was ppared by the Air Force Weapons Laboratory, Kirtland Air Force Base, New Mexico, under Job Order CA. Lieutenant Colonel Winston K. Pendleton (CA) was the Laboratory Project Officer-in-Charge. When Government drawings, specifications, or other data are used for any purpose other than in connection with a definitely Government-related procurement, the United States Government incurs no responsibility or any obligation whatsoever. The fact that the Government may have formulated or in any way supplied the said drawings, specifications, or other data, is not to be regarded by implication, or otherwise in any manner construed, as licensing the holder, or any other person or corporation; or as conveying any rights or permission to manufacture, use, or sell any patented invention that may in any4 way be related thereto. This report has been authored by employees of the United States Government. Accordingly, the United States Government retains a nonexclusive, royalty-free license to publish or reproduce the material contained herein, or allow others to do so, for the United States Government purposes. This report has been reviewed by the Public Affairs Office and is releasable to the National Technical Information Service (). At, it will be available to the general public, including foreign nations. If your address has changed, if you wish to be removed from our mailing list, or if your organization no longer employs the addressee, please notify AFWL/CA, Kirtland AFB, NM to help us maintain a current mailing list. This report has been reviewed and is approved for publication. FOR THE COMMANDER WINSTON K. PENDLETON ARTHUR H. GU NT ER DO NOT RETURN COPIES OF THIS REPORT UNLESS CONTRACTUAL OBLIG;ATIONS OR NOTICE ON A SPECIFIC DOCUMENT REQUIRES THAT IT BiE RETUJRNED.

5 DISCLAIMER NOTICE THIS DOCUMENT IS BEST QUALITY PRACTICABLE. THE COPY FURNISHED TO DTIC CONTAINED A SIGNIFICANT NUMBER OF PAGES WHICH DO NOT REPRODUCE LEGIBLY.

6 AD-A Pulsed Power Bibliography Volume II of II Annotated Bibliography Air Force Weapons Laboratory Kirtland Air Force Base, NM Aug 83

7 UNCLASSIFIED SECURITY CLASSIFICATION OF THIS PAGE fwhen D al. Enstred) READ INSTRUCTIONS REPORT DOCUMENTATION PAGE BEFORE COMPLETING FORM I. REPORT NUMBER 2. GOVT ACCESSION NO. 3. RECIPIENT’S CATALOG NUMBER AFWL-TR-83-74, Vol II of TITLE (end Subtitle) 5. TYPE OF REPORT & PERIOD COVERED — PULSED POWER BIBLIOGRAPHY Final Report Volume II – Annotated Bibliography 6. PERFORMING ORG. REPORT NUMBER 7. AUTHOR(,) Editors: S. CONTRACT OR GRANT NUMBER(s) J. Bemesderfer A. H. Guenther W. K. Pendleton R. L. Druce M. Kristiansen B. Frantz J. P. 0’Loughlin 9 PERFORMING ORGANIZATION NAME AND “ADRESS 10. PROGRAM ELEMENT. PROJECT, TASK AREA A WORK UNIT NUMBERS Air Force Weapons Laboratory (CA) Kirtland Air Force Base, NM F/999300CA II. CONTROLLING OFFICE NAME AND ADDRESS 12. REPORT DATE Air Force Weapons Laboratory (CA) Kirtland Air Force Base, NM August NUMBER OF PAGES 14. MONITORING AGENCY NAME & ADORESSfti different from Controlling Office) 15. SECURITY CLASS. (of this report) Uncl assified 1Sa. DECLASSIFICATION ‘DOWNGRADING SCHEDULE 16. DISTRIBUTION STATEMENT (of this Rep.r; Approved for public release; distribution unlimited. 17. DISTRIBUTION STATEMENT (of the abstract entered :n Block 20, If different from Report) 18. SUPPLEMENTARY NOTES This report consists of the following volumes: I. Indices II. Annotated Bibliography 19. KEY WORDS (Continue on reverse side if necessary and Identify by block number) Pulsed Power Breakdown Studies Diagnostics Energy Storage Insulation Particle Beam Generation Power Conditioning Switching 20. ABSTRACT (Continue on reverse side If necessary end Identify by block number) Pulsed power and high-voltage technologies are playing an ever increasing role in weapons’ effects simulation, fusion power research, power distribution, materials processing and medical research. It is a rapidly expanding field of applied physics as evidenced by the growth in published literature. Three years ago, the Air Force Weapons Laboratory (AFWL) initiated a project to compile a computerized data base of pulsed power research papers. on our IBM System The data base is stored This AFWL Technical Repor, is the first release of the (over) DD jan EDITION OF I NOV 5 IS OBSOLETE UNCLASSIFIED SECURITY CLASSIFICATION OF THIS PAGE (When Dae Entered)

8 UNCLASSI FIED SECURITY CLASSIFICATION OF THIS PAGE(When Data Entered) 20. ABSTRACT (Continued). bibliography to date. It contains about 2,500 full bibliographic citations, original sources, availability, key words and abstracts. There are three indices: Subject, Personal Author, and Corporate Author. There are 30 “lain subject headings, from Breakdown Studies to Switching. The indices are contained in Volume I. Volume II contains the citations. In addition to these entries, the data base contains about 7,500 additional titles. As these titles are added to the full bibliography, they will be published. UNCLASSIFIED.FCuITY CLASSIFICATION O T 1 ‘AGEihern Data Enterea.

9 II I] NOTICE THIS DOCUMENT HAS BEEN REPRODUCED FROM THE BEST COPY FURNISHED US BY THE SPONSORING AGENCY. ALTHOUGH IT IS RECOGNIZED THAT CERTAIN PORTIONS ARE ILLEGIBLE, IT IS BEING RELEASED IN THE INTEREST OF MAKING AVAILABLE AS MUCH INFORMATION AS POSSIBLE. IL S1

15 (SWITCHES, CLOSING) CEERSY STORAGE. MECHANICAL; PULSE GENERATORS) IThyratrens) (Rotating Machine,; Rotating Mechinesi FAGE MUNTING CLASS ENVELOPE HYDROGEN THYRATRONS beta 7ED DESIG N FABRICATION AND TESTING OF AN ENGINEERING PROTOTYPE L.J. Kettle C.V. N ING Gld. CPPENSATEO PULSED ALTERNATOR English Electric Valoe Co Ltd. Chelmsford. Essex. UK chúng tôi and H.H. Woodnon IB Th chúng tôi Me aor Symposium, PP (06/1978). Univernity of Tones at Austin. Austin. TX 772 The stacked takon d grid rido n and d O anode assenbly of conventional ceramic LLL Final Report on Contract W-CS-E:G-N, 103/1RRI). r.seiocr eth nodthe dosgn, fab-cation, and test results of tromponsaeo a prototype culsed alternetor which in as are large as that discussed. in a glass envelope tube. In consequence. The proottype uhen a trip or citk-out occurs in Many pulse modulator applicaticns., conculsator oetn reueedsletpl in a vertical shaft chúng tôi ttr Phase h alternator ahc with sdsge a Irot.c the *nllow through nirrest nov cause a ceramic to thyratron quonch drive a fnrlow rep rote pulsed duty end i~s nived O codified 1a cc nhating Armatu-a and salient pole stler dh ‘sh 9,:esgnd and cnndect in a.etellic spa-k code, thus causing irnepureblo danage Peta eplfior. The loud consists of sixteen 1S im x 20imm x Ill cc to itself. The caper describes recently develoced hydrogen thyretrons long uenon flusnlemps connected in parallel. The prototype which ocsbne the edantages of the oon structured glas envelone. r g r a it cr at tubes, capable of hig:h anp. second ratings for their size, wth the dmu or dgnerpued 50 on. At motnee of 6 kv, te Hertal conentional low inductance flange sountings normally associated In-q with v snored st-e in n Oh’ h opusor. of nto 0l oo t. ‘a i 0 4. MJ…d ItRelI thji. IF ceranin enuoloie tubes. hon used in simple low inductance housing. Prin-y Keywords Conoulnatcr; High power; Larirated rotor; these tutes ape cucable of handlino rates of rise of current in CumPse w htaeg fu deit chúng tôi of 53 k/c u-e-d. 2 Tine vryino armature, ircuit Primary Kcwrds: Glans Pulse Thyratron; Low Inductance; Fast Rise; Long Secondary S~nayKvod:Plesaig Keywords: Pulse shaing; Simulatto; iua~n Magnetic antcfedmptg field canning, C PYRIGHT: 1078 IEEE. EEPRINTED WITH PERMISSION wih ear o hir 2510noe i WSITCHES, (S.JITEHES. CLOSING; SWITCHES, OPENING) CLOSING) WOTHN CAPTuINLTESTHYRA HIGHi IOE WITCH ING C APABILITIES H. eonadc e! S FOt SHORT PULSE LASER CIRCUITS Bulk.,. M_ Krit Pornoy and g. ooler Enlilsh Electric Value Co Ltd. Chelnsford. Essen. Ut Te~ eh ~estlubbock, TX ‘94,1 1 E9,U SIEEE Thirteenth Modulor Symposium, SyPosum c Pp c ITH (06/197).9) 106/197t1. lee The Thrtenth nuentional Modulator chúng tôi Syposium is a uniidinentional swith; /17. therefore co-ab~it if o Ias o e e rh rderiands (ergeounront renerstls in many short nilse end liuntine. rop tion The vate. scenific nurreut switches r ise nine. cohloag coulombre Noodliatrng pndlng capaurre caailturface,. t guise lusy, causes d-iurs) nctall arc cocautter back.-positive inn ahch soon ion leafs sri,..on to ca of dradaton the ecode c.t r Vtfirds R’,), vnn… tb thlyd, rtairs ntrons SEs, vacu at s.qiign n enrd on f forwards voitag hod-off. A I to ow range of tubes described which lasma..,r gate. llnforn~t,0n -~ this stud;… obtained from te oen during the forword pulse t.ithin a’holl anular ape-tured a~oda.,ta~tu-e. Emphasis s -oacuoen lacz on a s~itches wityheencapabilityouto capabi to handles.t d 1e ruccu-e. it is shown that by careful design of the orid/anad Prs-ay Kny”ords. Rev.e.;ThyramronThyrlto ReVs.u from th open goetrc, a form of bi-directional 1.r..iteuin oeration, without tbysntir~ loss of forward s Sc crue I it o ; olage hodoff, can be obtained. Information is given concerning C PYRIGHT: 1978 IEEE, REPRINTED WITH PERM IIN dircutt :ui~abl, fo prtn hs hyretron. Pi~plvi prde P to..v~ prbe soiaed It h chúng tôi time.. 0 Refs. Primory Kcywo ds: chúng tôi Operation; Short Ceramic Thyratr.n; Pulse 20!S’AITCHES, CLOSING; PULSE GENERATORS) Scondary Keywords: Gas Laser Puming COIP(RIGHT: 1978 IEEE. REPRINTED WITH PERMISSION Thyralrgms; Capacitine) HSG-PWER. HIG-REPETITION RATE PULSER FOR PHOTO-IMPULSE IONIZED LASERS VIE Merchant. HIJ.J. Seain and J. Sow University of Alberta. Edmonton. Alberta. Canada 257 (PULSE ENEPATOSI The Reciew Of Scientific Instruments. Vol. 49. Ne. 12. pp (Line Typol (I 12/1978). A 1200 MEGAWATT VAN-MOURTED LINE-TYPE MODULATOR The design end operational parameters of a high-power Pulser PAh Corbiere, RE. KoIbas and J.J. Moriarty suitable for a photo-impulse onined laser are psented. The Raythen Co. Dedford. MA relatively compact decice utilizes a ceramic thyratron in a triggered 170 IEEE Thirteenth Modulator Symposium op (06/197). rasonant charging circuit. Efficient operation at repetition rates up A line-type modulator is described which Operates free a 616) V AC ho to khz. with Pulsed powers n encass of 2 MW end average powers of source and delivers repetitine 12 kj pulses to a remote load. The snuer” ki ilwats hen been achieced. 9 Rnfs. module end its controls are self-contained in a 45 foot long Prmary Key-yrds: Thyratron; C’axal Mount; Low Inductance; Compact enuironmentally controlled, trailerable non. The pulser is coeprised COPYRIGHT- Construotion; Low Energy; Rp-rated 1978 AMERICAN INSTITUTE OF PHYSICS, REPRINTED WITH of fourteen thyratron-suitched modulators, command-charged free a common source and coupled to the load by means of a single output PERMISSION transformer and cable. est equipment has been devaloped which providem system shutdown and fault Identification in the event of thyratrun malfunction, load fault or choreing imbalance. The module 244 has been operated into a rosistive load at the following levels: (SWITCHES. CLOSING; BREAKDOWN STUDIES) Outi Voltuge kv Energy per Ple – 12 Al. Pulse Repetition IVacacs laps. Electrical; Vacuum. Electricel) Rate – 5 gle Shot to 25 pos, Burst Duration – 15 s, Pulse Duration – ELECTRON CURRENT IN DELAYED TRIGGERING OF HIGH-VOLTAGE, HIGH-VACUUM PULSED DISCHARGES I microseconds and 20 microseconds. I Rafs. Primary Keywords: Lime-Type Modulator; Pertable; Hydrogen Thyretron; 0.1. Volkoc, V., Glasko., A.O. Dmitriev, A.. Korshunov and E.M. High Voltage; System Protection; Command Chsrge; Re i hrude 1 Modular Construction; Ro-rated Moscow State Aminersity Moscw., USSR COPYRIGHT: 197 IEEE, REPPINTED WITH PERMISSION Snuiet PhVsos-Technical Physics., Vol. 16. No. 10, pp (0114/972). Trans. From: Zhurnal Tekhnichaskoi Finiki lootobar 1971) A modal for the disintegration of metal vapors is used to find the 259 COMPACT MEGAWATT AVERAGE POWEL PULSE GENERATOR daoium density of the electron beam imoingqing o the anode in I.E. Credon. J. McGowan. 6.J. Buffa end S. Schneider delayed Snggering of a pulsed discharge in high vacuum. Cocuter calculations (uning en M-20) show that the maimum steble electron ECOe, Fort Monmoath, NJ Rosearch and develoment technical reap. Ho. DELET-TR-TE-26. 6p current density in a cold-cathode tube with a trigger electrode is an order of magnitude creeter than the electron current density fro a (1l/1978). tuailabilitv: AS-A065 I13/3ST thermionic cathode (anode-to-cathode distanced % 1 cc. nolta;e drop NIS between the electrodes U/sub 0/ u 3Q kg). Those results are feund to to ubstyavt uoilable. agree with cope-ert. A Ras. Priray re Purds False Generators; Modulators; Nigh Power Primr 0 Kevords: Vacuum Gap; Metal Vapor; Modeling; Electron Flow; Sacordory Keyanrdn: Mode; PFN(fulse Nurt Forming Netporks); HTISDODXA Numerical Calculation; Cold Cathode; Heated Cathode; Space Charge Neulralizat:on COPYRIGHT: 1972 AMERPCAN ONSTITUTE OF PHYSICS, REPRINTES WITH 263 PERMISSION (SWITCHES CLOSIR ) (Can Gaps. Electricell 246 LOW INDUCTANCE SPARK GAP SWITCH FOR %LUMLEON-DRIVEN LASERS (SIIYCNsJLOSING).W. KeIn. T.D Raymond and ST. Walsh (SITroS CSNUniversity (Tyaros he Revme of Of Teas Scientific at Austin, Instruments, Austin, V.o1 TX $1,’ NO. 1, pp NEW 0RVELOPMEHTS IN SUPER-FAST. HIGH-POWER, HYDROGEN THYRATRON SWITCHING It. Carist,. S. Frledman, S.S. Merz and DR.V Turouint T i e f I nn pp We report the d-mign of a low induotace spark gap switch for EGEO Inc. Salem. MA Elumlnin-driven lasers which is highly reliable under conditioms of IEEE Transactions On Electron Devices. Vol. ED-26. No 10 Pp hgh repettion rate and high averoge a. power. The reported opera a ga (1031,79 110/19TH).0nun ).n.p~,..u procidod reprodunible pulse ucueferes without maintenance for MEA Design criteria for hydrogen thyratrons operating at fast rates of shots in a Slunleic-driven nitrogen laser. When operated with currentp is l(di/do). high anode voitages, and high peak currents nitrogcn-5 0 /sub 6/ mioture in the laser tube, this laser provided have been theoretically end eaperimentally determined. The pproach peck ecss of 3 MW at S-ta repetition rate and an ecerage was to pide the inaastigation into two yasicareen ion tf 7. PIP The criteria oe:.e ofe at 120-Ha 1 HI recetiti-n reowrition rate,. re.t4 4tRfe re for achevilng high c’/dt ware first estabiished at relatively low coltges. Then the information necessary to incorporete features Pricary ceywords: Lru lnductonco; Copper Electrodes; Nitrogen Gap; Insulator Shield; Rep-rated; lumlein-lina promoting high di/dt into a high-collage structure was dtermi,ed. The principal factors affecting di/dt are the tute’s effctive COP’RIGHT AMiPICAN INSTITUTE OF PHYSICS, REPRINTED WITH PIPM)SS10. Inductance, the nature and rete of the plasma 0-vi and the manner in which poceuta lion s effected, The inductance aepends on the tubes geoetry and dimensions. PIano. chúng tôi is a function of geometry aid 2 gas pnsure. and must be controlled in a triggered and then ommutatos in the opt. such that,,t the tibn is chúng tôi fur hiiest (SWITCHES. CLOSING) “”i’ratron) di/.t. Pine feasible for rates properly on the designed ordr of tubes fe operating tes IE with A/ anode re voltages considered of ti ATOFRSOFUENPLE RE SE T ENYRATON EATI USING UIGLWCS LOW COST LSS L renv LOPE THYAR TROHS SO kv and peak currents of 10 ka. B Refs R L. Shelling (I), 9 P. Newton (2) and 1. Littleijood (2) 1). A. Andrews Tube Geosetry Priocr tewords” w High di/do. High Peak Current; I Essen, Ui. English Electric halve Ca Ltd. ChelsfordI CUPYRIDIT” Consideration,. Current Connu’tion; Roe-rated 19T9 IEEE. REPRINTED WITH PERMISSIo 11 Cerenlon Lab. Ocford, OR 1976 IEEF Pulsed Power Conferenue Proceedings. Paper 1B- (II I70. The froit edge sitching capability of glass thyratrens can be 7 antond mcny tines by snenial re-entront mountings and drive 27P T P NcircaUIn. The pu7r in ORTICIE a practical approach to the problems inoloed BraS. ELECTRON; POWER C NDITIN ;P ar contains muntog dails a-d circuits ( Er1ir Sytms for Puls soeific PUrsig Li es) tube, along SiUN FR A AESIGn M oi T N SIA TO A L FRAWATT c ith son.a enn.-1 thov. r Detailed which chúng tôi results are described the saitching of an capabilities of spark gaps A., StewaPt and GA H EAPN II ap glns l.yruyon, when used to d suhierge currents through a lesing HarryCia-sf Aolph, MT Los. )70)no’.n,JP-i on,i Sliun nifrpoen mioture. I Refs, Hoe Ren No. HSI-TM-TV-T TT2′ I Princra Rywcrh- Gn%, Thyratron, Fast Current Rise; Pulse Generator; RerY-t 4o. s4l HOT-Ti-7E I N 1IA31O 7TA.PEMIrSd COPYR7G., 19″k IF,’, kf cni/i PI Radar Establishment. Malern,. Worcestershire, UK 3756 ISWITCHES. CLOSING)!FEE 1973 Eleventh Moduletor Symposium pp. I 1,09/197D1. 7c desii,rnblens c 0 a lrge p ul dlater thyritor far 2 kv ISysbes I Eu erat ic at 3I microsecond Pulse length are discussed, and RAPID RECYCLE CROWBAR CIRCUITS eneinctel devices eye descr bed. The perfornacebtuinad is O.* Lyuta and TA. Wei, cnc..i with va chúng tôi altevatine devines both solid-state Raytheon Co. Waylend. MU 117A – g. _,nhw s.,efs IEEE 1973 Eleeth Moduletor Symposium pp. 21T-22 (0y1973). i-ivoj- a wiords: TFr tor Moduletor; Eponi ntel Device; Design Crewbar Circuits am used across gh voltage energy storage.. Prcblos. High Current. Nigh Speed capacitors emoloyad in the output sta0esn high power rnader E-lPuRnT 197 lee). REPRIRTE: WITH PERMISSIN transmitters. C oncen, tuna; h~gi viltaca poumi suenla ond croober cyst ens resume DEC-GO “ecyl i-un n the ridor n chúng tôi Circ. ts were -,died wich ci wi all the -eden tivnitter to be brought back ‘ aie cithina chúng tôi microseconds alter a slut tube fault condition To Casio ciru:ts er tested In Rho fis’ (n., 15 OcNEVATTRST kind of circut. the c.cacitcy hnhn energy is dissipoted. as in nard-tuhci -onvantional croeba, crcuits. ad the henk is ihan awickly renheroed TeAStl S-BAND TRANSMITTER MODULATOR from nothr nanacitor. chúng tôi ti s. tnd kin- circ’jit. t hen.rv.. in% N -slhe caoni.p. ba ae ta-roriy eturad in -C rc., ye’rsadroiprity cc ta1 ta0e1,cn- NJ 0DS Sane ooantnr….. and chúng tôi -etrnod t,’ nom -eausth laity in restore Iti AI Mi-tvlotor Symposium op. AI-b7 t0lirt1i. operation The tests snowed thet bth inds 0 iurhe TRADc 5-Dand t anmitten nodlator is a direct s*riescewpled a prof e’e ce for the t (ikni. dsscr, ted ote Fither cora is tlotngade moiiulaere emnlying three L5097 Beam Switch Tubes in a needed en switching t es Pr this al to, and it r,is idice. Th dul r ll be dete red how fast uota ue b be neapii _ctually ad RFdutyof f tube after an arc ttot cousino it to arc n 7 f 0 03 eandtos a re -Oo. le vel of It at e a duty of PGay.y!a Cnc.)i~itvr -o’ et Sac. Sen nrrgglieo icn The 1N7 IEE PErsi;-e (s Ti PETTShot, R5 vtm hrnt -mndc upup fnim5 cn at gencrote vernicus PR)s a -d n c range llows of for single-pulse cnn timeous or COPYRIGH 1973f Iou : W11 oun n a minnyn a ithicut intorruct en of data..eccnnt ~rro’t coiactrisiic of the 951 provides flat-tee.. nti egui–,i fretures and fault current 1mit,ng 0 -a../ er irs tncn So ich ltbe; Paralleled Sitoch Tubes; Vria1le iijno cdii,51

85 – – 40H3 I94 IRFERKOOWN STUDIES) (POWER CONDITIONING) (Vanuum. Partiula) (Pulse Transfrmrsl EFFECTS OF PARTIICLS IN HIGH-VOLTAGE VACUUM BREAKDOWN AND ENERGY TRANSFER FROM A LOW-VOLTAGE CAPACITOR SANK TO A HIGH INDUCTANCE INTERELECTRODE CURRENT WITH THE AID OF AN AIR PULSE TRANSFORMER J.J. Malay E. r.-anraha (I) and A. Ginebure (21 RCA Corp. Lancaster, PA I) Sores Nuclear Research Center, Yanh, Israel Journal Of Vacuum Science And Technology, Val. 11, No. p. cc RN2B9O I ) Habrew University. Jerusalem, Israel ( /97)I. J. Phys. E. Vol. II, No. N pp /1978). The effect of both dielectric and conducting microoarticles on A method for transferring energy from a Capacitor bank to a high vacun, tu%, breekdcwn voltege are cons dared. It is found that inductance load using cn air culse transformer is described. A insulating particles ca.g reduce brekdown voltage by il0 while transf ormer it” a coupling constant of 97, which allows energy conducting particles. tyvically redoce the breakdown noltage by Nt. – transfer efficiency of better than St, is shown to be to It is also shown chúng tôi that it is fairly siecle to condition stainless construct N fefe. n t erl alectro de contaminated by dielectric articles. Conducting Prmay Keywords Pulse Transformers; High Energy; Tesle Transformer; pertoes, on tne other hand, cauneiitennive arcing and ara very COPYRIGHT: High EffIciencv 1978 THE INSTITUTE CF PHYSICS difficult to remove. 10 Refas. Prionry Keywords: Mc-onarticle; Dielectric; Conducting; Effect On Breakdown; Voltage; Conditioning; Stainless Steel Electrode BREADOW ERPYRIGHT THE AMTERICUN VACUUM SOCIETY REAKDOWN MECNANIM OF LASER-TRIGGERED SPARK GAP IN NONUNIFORM FIELD. TRIGGER EFFEUT AD TIME-LAG CHARACTERISTICS 4043 IBREAKDOWN STUDIES) 39R7 (Solid Electricol (SWITCHES. CLOSING) ISVESTVTTHa OF BREAKDOWN AND RESISTIVITY STRIATIONS IN HIGH-VOLTAGE lgan Sans, na’ e _ ) A. Mchlbaoer. F. Sedlak end P. SILICON Voss DIODES THE HOT-WIRE TRIGORED SPARK GAP AT VERY HIGH VOLTAGES SiecMn AG. Munchan. FRO T.R. Aroadnnt end ANN.. IhlanOS -A.M-hr R Unern r otf chúng tôi M hlach Jourca I f The Elootrochmical Society; Solid-etlate Science And B i si e. V o 13,hesSeb -ashei tter:tup Techn l ogy. Va l. 122, No. 8. op I I 1 1 U/ ritish yoran of te rot-wire ereil p g cc at1cltaes. The parer psents ecperi ments in which te relationship between to V. g c t %micoscopc resistivity caritions and the breakdown behavior of gma e cn u o ds b hioh-vola diodcs nod 0 ron silicon wefern cot parallel to the rod OAe effect of the hot wre s to lower the breakdown caltage of the Cyin is ntcood. The oreacdcwn pattern was found O be striated. gap by as much an half. Optical Then”mene hi occur in the gao when Where Shore were reglr I fluutoatios in the renitivity, breakdownn ponitine oolteee is.aolied are di chúng tôi Ref occurred at microscoic ressti,ty minima. Otheraido Vne distance Primary Kaywords: Goal. GaP; Hot-wire Tricoar; 1 7V Operating Voltage; between breakdown wan.rations more then twice the minimon distance Sreandown Holtage s Wre Temperatore between renio. Vny 4 t vniou. tfs. COPYRIGHT: 1962 THE INSTIIJTE OF PHYSICS, REPRIOTED WITH FERMISSION Primary Keywords: Silico Diode; V: 0 h-votage Diode; Breakdcwn; Absolute Ros ntinity; Variation In Resistinity 3997 COPYRIGH’I: 1975 THE ELECTRO CEHEMICAL SOCIETY, INC. (ELECTROMAGNETIC FIELD GENERATION; PULSE GENERATORSI (Megretic; PuisH Forming Linen) 4045 INTENSE PULSED NEUTRON SOURCE (IPNS-1) ACCELERATO S00 MEV FAST KICKERS I4REAKDOWN STUDIESI D.K. Suddeth and D.J. toll. G E ci ) Argon National Lab. “one I ANALY… 0F SPARK BREAKDOWN ENARACTER1STZC5 FOR SPHERE GAP DEEE Transactions On Nuclear Science, Vol. MS-26, No. 3. pp A P N AdrS. J. F A dnd FRb S R G (06,1979).A.Prsn T. w ferrite loaded picture frame magnets witt a kid. ofuo to 10 7 The Technical Unicarsito, Lebec a Londtofte, d itol Lyngby, Denmark T :erte I oadd t te Vr Pets w. t k uieee _ nrad each are osed to eatract 500 MeA protons fran the l9ns-i Transactions On Power AperetJ And Systtns, Vl. PAS-86, No. 8, pp (/17)i ccetater at the Argonne National Laboratory. The magnet aperture is 10 on wide by S on high and the Th at chúng tôi o i-p cal spark breakdown criterion is illustrutcd. and it in shom that it can gineacery detailed length in Al mm. The single bunch eotractin requiren a magnetic ecnysis of kncwn spare breakdcwc characteristics for the sphere gee. f-old rise time to 10(0) of HO no end a flettop of 1 l0 ns. The Teanunamts are reported on sctterine 0 imoolse noltege for a magnets receia the 3600 A maximum current vin an array of 50 ohm OS-cm nphoro gap. The results give new evidence for the existence of coexial cables connected in a shunt arranement. The two legs of each the Toeplor discontinuity. 13 Roft. magnet are energieed with secarate linen to keep the Poteotiel to Primary Koywords: Spark Oreakdown; Air Gap; Atmospheric Pressure; ground to lens thn ND 40. Toe system is designed to run at 30 pulses Sphere Gao; chúng tôi Dincontinuity; Breakdown Voltage j r second receiooc rate. The complete sysnen of control electronics. cower supply. deoterium thynetron switch. magnet mmd COPYRIOHI 1967 IEEE, REPRINTED WITH PERMISSION renistive load is described alo with oe of the ocroblei of otra inductances and the Nechni guen used to reduce them. I Refn. Primary Keywords: Pcture Frame agonet; 90 me Rise Time; 50 A Current; Thyratron; Pulse Forming Line; Rep-rated COPYRIGHT: 1979 IEEE, REPRINTED WITH PERMISSION 4049 (BRENEDOWN STUDIESI ( a El.ctriccl) ASYMPTOTIC PLASMA AND SHEATH REPRESENTATIONS FOR LOW-PRESSURE DISCHAR So. Self IRRNKDOWN STUDIES; DIAGNOSTICS AND INSTRUMENTATION) Stanford Uninersity, Stanford. CA 94305,Vcuum. Electrical; Current) Journal Df Acyliod Physics Vol No. 2. P NON-45 (02/1965). PREBREAKDON CURRENT ALTERNATING MEASUREMENTS IN VACUUM GAPS STRESSED BY The coil ision.s la sno-sheoth e’ution is discussed in : e limit VOLTAGES that the ratic of Deboe length to dincharge dimension is vaniohingly K.A. j Nry…ksttm G.R. N gabhuhan -all, and for the cases of plecor, cylindricl, and spcerioal symmetric Indian roc ed lootitate ng O f The of IE Science. E Io l Bangalore,.. Irdie FTk, ). discharges. retn eporut o n orepsentations n m r~ a e u for t br the i e for tahsa and eheath t “oen Ia A method of measuring prcaciiowi currects in m vucum gee s profiles. io- currents. eni-rgy distriution. and floating wall described in this paper. A pcision chúng tôi in used to sample otcrtols for two different assumptions regarding the on geeration input voltage, which cas then be uev to co enannte for displacement fu tcn in.. ach case. i0 Refs. in the gap. Currents an low us 0.1 cicroamp have been Princry Keywords: Low-pssure D:schrge; Callisiomless Plesma-sheath measured. A sample Fowler-Nordhim Plut is included. Rfs.n _ Primary Keywcrds: Frebraaldcwn Current; acuuo Gap; Cunnatino Electron Distribution FunntiCo Transformer; rowl-hri-dii Plot rqfo l1,,h, omtrican INSTITUTE OF PHYSICS. REPRINTED WITH C O P Y R I G H T I E E 40 1i I S S I “OWITCHES, CLOSING) (PARTICLE BEHMS. ELECTRON) loan Gac. Self) PISE TIfF AND 1ME DEPENDENT SFAV-ne EE1ST;ANCE IN NITROGEN ND HElIUM B UhAVO IF LOW-IMPEACE REATIISTIC ELECTRON DIODES IN CONVERGING. onsn a MAGNETIC RIEHTS Unn erity cf Trn r. oto. CCA Phelps. J.R. Oldenettal. P. Kcrn end i. Shanon Jc-rnal Of Applied Phonics, Vol. St. No I. pp ll/1977). Muiall!b Inc,. San Diego, CA The riso time and time-dapendent sparn-gaprasintac Vopieod p chúng tôi Physic s Lantern, Vol. 29. o. N. op 35s-ISA (9/ ala halium were meascrod usirv a novel nicroave methud. Enoarinel The thccior cf a iarge-area field emission diode located in a 4:1 frrmules for sork-gay resinta1ce and rice O:na are y-cpo.” w th over a-cu magneto gradient is described. roidenoe is cresented that P:,,um error, as comoared tc eup’,rinial results. of or- T.. 9 this tachrinic nionificootly reduces tho eerl 0 -tioe L.R decay into ref the nornal 1/ ohm aace-charom-limited impedance characteristic. chúng tôi k – k.,u.tit., 1. rlmrit~or, of t-~time plasm closure in th, diod ~ sas u-n a.; Keywords: Self-brel. Sperl. Sap: Restance Moasurempnt; i oiiuir fi~t omam Icuei h id u sas TolReor-Itiuc; Nc ;ec Soz; Heliu~ rap; dpoontrf;- Duo to these charactyristics, a significant reduction Turen ed tio tici verogcj d-ode imedunne and an,mprovement in the CretiTm;197 m Pn..o. Rennic pvlse-in-iiodo energ trarsfer efficency has bee.;, obtained-thersty EnR:vT P19′ MRICN IFIEGITHrrittr; first obneroatios ao efficient notching to a sub-ohm PEPMISIIN ul non,;ar’rum accelerator. Prini, Kevin. -Is V-bonn Secerottia; Field Emission Diode; Magnetic Field. C onerg.g Gradient; O ide Impedance Reduction ni. chúng tôi 1916 AERICON (N11T7E OF PHYSICS. REPRIN(TO WITH f RfaMS, ION) PTFMISSION ‘FTtrF EFFICIENT GEsTATION V IOHTENSE PULSED PROTON BEAMS — as u- ; J toe and c i. Todes ‘a-.. +y. :fhi~o. N hi :-. cd Posice. vol 46, No n ”1 I/- (/1970). “T as, o. the npcac aroe-l~mited refle von triode.. e-e e elr l s n amorlqe imprnvp seno in Rho output – i ny, na th deuice In the current chúng tôi a 7 r cay orn*,,:, no 400’ 0 is croduned at a torienut – tn h -en..n fo oeh ‘0 hace bean -‘ a’ -,-,e a,rionco. da$ icud as proton aner en nutovo..”-i t’e cu e-., re-sri frcn ID to 420 Or toe.. – “‘ei7.h, or eveni acc mnlniinelectron loss in… “…o f f 0 -e elactras i~ma-of-olict – s-a’s’e ea-vhs he hnenuasmmeurod to,. :i- r-itd – heo bo., S * ‘. coo. a-ic t iclerator1. n -,. i-! ‘u.1, – t- u – Tic -1ir -iii “i..ii. R;’FIOTFD WI’H

87 001 PULSE GENERATORS, POWER CONDITIONING) NOVAYCNERIHEFTRCI 110 VOLTA GE NANOSECOND PULSE GENERATORS (Pwe Surelies;LYS’TMFO LETOSAICDFLCO Coe Elecrnc One. Stamford, CT chúng tôi Ceblaza.net V.5 uryase d FE,,t,.SMenoan O Eradnors Report No. DESET-TR-7-‘1- t5’l9g8 fa — chúng tôi o ula Availegiity: ADU Jon ntfonulareerhdbe(sr.la.fneer AParallel blumlain eueut, eonbined chúng tôi a park gee pie. ea 1/19INI). deino ur ecerenion a2’kv5 kee.tsswrendc a ath ulatility V 3 aiigerul.,n wh at IGpi. lad Because. of prbeswt MTI5 brekdowsn in tce triggered spark ap e sighl lage chúng tôi gp was Toieas ieefceeo chúng tôi cceltedprice, substituted. Aii acceptahle pulse was dalioered from the pulse form no system of tigh-noiltage Supply to the electsai dafleetof the nerk fedjsmn of th muntn lsrt ntentok -1lU MN cyclotron was develoed. The pel igniite of the symtfn $a a Netst.,k possibilityoa d-c wd smuith (01rgltion of chúng tôi Prmr eyod oiegn-oo;posen oaaoeswitch: utg ih t tw.t being rsr.t oe the muliplying… ert r nde stan-p ore-sf orner of an original design o- a dis c-e tad 1.rite. cnre ore used. On r.a 1the trasfrmaie, coe”ficyn o h and r. ectu cc. 100 fa,q. iuoda t the fr~enoese-y 4080 ( ENERGY STORAGE, CAPACITINE) 1uces cracror, 100 the,rifro -ottening induction wih te I(Cogri tors) crpu chúng tôi c’ tj. coum HI000 VOLTAGE POLSE CAPACITORS Th st tue rusotadi ‘liacn cys d.onsisting rar tied em the chúng tôi of nf dop sinth U.S. Eoctinsii FTD. W-ight-Pattero API., Of re71ulatico ofr r-ti ‘ied vonltogeaed itssoiirinwth*ig eccuray IAenoctto ‘lo’.:4hl l stiblibt-wih sofii-nc23otfao, ON1 0*41, 5) Primary Koywirds rccorn:ae m Entraction; Caponitr; Acoililty:, AG-ll.1 1.1ST Eti-coy Elpotro Circuits; Elac chúng tôi -ar,i- i Sect.. foritos Flcusheetn chúng tôi 1escig; high voltag us poe aracitoecridedn thi kok Powe Iot chúng tôi The hrre:te ftebscislto oail Regu arrsetd Secondery lator Keacurds: INUSIAN eag Tehnology: ERDA/430302; Tr mp hysica processes.o sing i n Pclso cueuier ondt ca osis INIS; PFNOD9.. sratn iitesc- cons i’d.d A tirio is gie fnr Ditittnetricti: U.S. SALES ONLY. colultnoth uicdimensins of _apacters inductanc, energy lose. rono clc~l~ips rad anu.cetio of,eric lif and raiiabilitc. The rein -etemn.crary typo of chúng tôi and foreign,s…. chúng tôi er are denhritd. Pn-nar_ Kawords! Copcitcns; Pulses; Nigh Voage; Electrical 4.0A6 Inuetn Tr ansaos ISP I DoAGNOSYCS AND INSTRUMENATATION) S–Old’V K-V-ld,:DOA I ‘IM IPROVED SYSTEM PFOR ONE MEASUREMENT OP HIGH-VOLTAGE POSSES HAA.ph.t…O~ 4001 Sundiab es Alb.-onru., NM NIGH VOLTAGE PASSE GENERATOR (05/197AI.) 5.1. Pipen A.ailability: 500D Nonal Aeronautics and$space Administroticn, Washington, DC Pate~nt’No. PAO-APPL-841 3A5, (09,1970). U snall 71. xn 127 n.m 10.83” x 5″) Capacitive vog dicider Availability: PATENT-A is deecrubad Elo nused for Imoasoring waveformsi the 20 ilgoit NT1S range with Ocratiens o ton of airsac h chúng tôi esad in A aacitioea discharge circuit is employed to prodone a delantric fluid,.unts over the temeauerneo 210 to47. centrlled hi *olt a, eenrysaka figed ogitage fer the gun 0 K T-65 to IiA5 ace 0 F). The diceitarki ot nto’: am lecroi spr dshrge is erdd by asouaactori connected is chúng tôi notching line driner which has sel.ctable dicision ratios parallel with a anrtdidslicag of th a pacitor throgh the primaryof.a goeu tr~rner iscontrolle I:rby a chúng tôi oft. OCT00 23,7C ii’~..v 3I.00 an worn into a SOoh load. Totalh deniet in’ du ninn i uhe sytmii theoreofl. cowered control crutwih empocys a silco conrle rtfa enn o-.5prceci. ldcitais 1l:0188,A) CSCR) es a sw itching Waooing. Atner diod emloe ictecoto circuit is subjectvto the. oraa capaior volts ag en wh thsgr Frimy Keywods CapoIee EaIcti MeauigIsrmns Eletric’ Potential; Electronic Circuits; eto drd dca pacto voltage is reached, is dricen into coduction tofi ascopd Se’. in the pontrol crcuit ahich in turn actiutes a Pule Narn Tecniup; Pulses; WanePres v Secndary Reywerds: CU’ZD E to/c0 A 4’4 0. E RDA relaiy toeargiza a ready Ieme inct ioi tia ta circit is p repared to deliver a fioed energyv sesr7k, The charge circuit is…oally fired by closing a switch- or is automatcal fired each 4200i time the ciit is ereporto to delio the f’ood ergy spark by IrLSE GENERATORS; SWITCES, CLOSDIG linkn th-sitchin nehns to thereay. Afta each di chúng tôi Oyntgsn Sstms the first SCR is chúng tôi -uns. toted by the chúng tôi EFF of, thu FUSSER POR EMP 0100; ATITH eutpiut trnfsradtie gocona SCR is sutetd by the AC inrt Wl H_ iii, Ott Jr. to cst-e ~the ciioit. EO. PcaMcotc NJ PiayKeywords: Patents; Nigh; Votg;Ple Generator S LIM chúng tôi tic. ESIM-4198 T02,1974. chúng tôi ry Xeower ds: PAT-CLSI52H1i NTTSIOGMASA Acailalility. FCOM-4198 Distribution Restriction: THIS GOVOENMEVNTIW NED lriiontiotl AVAILABLE FOR S. LICENS INGA UtO chúng tôi T N’IS nttis doclonnann project wasudraantrodeapla POREGN LICESIMG. CPY OP P’ATENT AVUAILABLE opteofricnaic-nedcerayfatnnn wiha COMMISSI ONER OFP ATENTi, WAG’IING’,ON D.C. rihu”aip_;er shorl, rise– time pulset chúng tôi the eetia $ Ictrtruc nfents o’ an e lantrnmagetic ed- IEMPI. The final yuiser -oit co 100t kilovolt ‘6V), 02″kilasoaes (ka) output Pulse.ui±5 tencnncl cclvutoge rise Ime ond 42 ecretrs tir tisg ilecuntw,itch..additiecal. -epeins showed hosp0ootu – ‘ cris couild reduc the current rise time to 14 HOB- cc at sji,i t- r. tip,not swt nk was a pae-pr air-filled ISWITNG CLOSIROI s;rk ga,%.md oycutn., in totic Id.a s described. The report else ( Thyransl f -tiuidai t,c an p1 sin1a and relieble 11AtC RIM’ NOLTAGE POS SIPL POIPE SPfRe CEEkMIE IT MEANS OF OF(EATPT ‘””ce., y.c inum -. i o7hr ocuw~g-, InraO ndnlag n Totyo Oniversity, Tansh; IJaranl. In’i- NucRode Study FisyKacn je CAenrtci lisoharo; Otrip Sine Pulsar; SparksGap; COlI’1Nt 976 Wvior Swtch; Ounm Land Anaila.bilite:IN–l’ 0 ~ ~~ ~~ the imot~n I track maceo ej;o. ci. inccu int.. ti. eeistswtthe yoi’.nt ls3.t fu, Nuceeir Stody. the University of ‘c. neoi-lton chúng tôi :t.” 5,Ly VC, CUACTSE.1f the c’ngsbs at h’gh effi ci. U “.I -“0..r -sanraip~f I p-i -OnoI) th usespl aslnioni lrn;c i odti-er a PrCIUATOR FOR. figor 00) OOT CAPACITOR BAN4K pdcced frr ti, et.ouoeosae..~csfvv.i- eeeacr vor~ CX-1154 TEE a nd P oed; f chúng tôi f-dp 0 -t ucto chúng tôi Mno 0000 jitto-, orolo ad ife en.”di inte’ chúng tôi n si ort to~i a lici time. The pu!se s.upplycaso cd-ci hobv i nlrars c c i It ITEP 761 Paying spcalcrettiene pupc;isovinr.lic1 mainly consideringng ger ntib Litl y n, 1′ ci n icrr. a 6 uhr010 8in-.e 81. easndvied,t~l or. ov 3i hi. ion_… ro the aetnuw a ii I–, th prt’~ t-, :oa oln e,4 lace ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ Primary Kay-i~dn: MT’ etc,.i a,.-wei ane.a.tvic~ an ~ IAa… CITOP MEHecIlOP IJNSP PAST TRANSIENT OVENVOSONGES Secondary Epyweds. It JAPAI. f <0u. ~ ; s ‘ ipn p5i Oistritctinn fe, trc 7I.-i n.-. c e itun T 770S9 chúng tôi tentof to detersir falore time when L ;.-1i oficone htiu ciolepsre AA b-aao asd _ by lihtning of Possible dacge ‘is n:. ci ri i i ‘S chúng tôi designed to determie c 1uin,, tcr fedora do the angust of…. i…. ic,….. itec t ann t deane,. in ecu 0 istote ahibited goodrecryfo i…..an… with, no fiilur at ace noltage, forward – ~ ~ ~ rnnis ~.0 : Rn Be “Sn I tcg. Te r Anclos s, LSIghtiIno.: leakage

【#9】Kỷ Yếu. Giáo Hoàng Học Viện Thánh Piô X Đà Lạt 50 Năm Nhìn Lại

1 KỶ YẾU GIÁO HOÀNG HỌC VIỆN THÁNH PIÔ X ĐÀ LẠT 50 năm nhìn lại

5 ĐÀ LẠT ƠI! Lưỡi ta dính họng bẽ bàng, nếu ta quên lãng không màng đến ngươi. (x.tv.137,6) Que ma langue s attache à mon palais, si je perds ton souvenir. May my tongue stick to my palate, if I do not remember you.

7 LỜI NGỎ của Đức Cha Niên Trưởng GHHV Piô X Đà Lạt Thấm thoắt đã 50 năm ( ) kể từ ngày Giáo Hoàng Học Viện Thánh Piô X, một Chủng Viện liên Giáo phận của cả miền nam Việt Nam, được thiết lập tại thành phố Đàlạt. 50 năm cảm tạ Thiên Chúa vì những ơn lành Người đã ban cho Học Viện. 50 năm tri ân Giáo Hội Mẹ Việt Nam đã có sáng kiến thiết lập Học Viện. Và trong suốt thời gian Học Viện sinh hoạt ( ), các Đức Giám Mục Giáo Phận đã hết sức quan tâm, gửi chủng sinh đến học, thường xuyên thăm viếng, ban thừa tác vụ 50 năm ghi dấu ân tình của rất nhiều ân sư đáng kính thuộc nhiều Hội dòng. Riêng dòng Tên đã sai nhiều thành viên ưu tú từ nhiều nơi trên thế giới tới đây chỉ với mục đích duy nhất là huấn luyện các linh mục tương lai của Giáo Hội, hầu cho vinh quang Thiên Chúa được cả sáng hơn. 50 năm ghi nhớ những mối liên hệ thân tình giữa biết bao nhiêu anh em đã thụ huấn tại Học Viện. Con số khiêm tốn thuở đầu là 24 đã tăng lên hơn 560 tính tới ngày Học Viện giải tán (1977). Dù thời gian thụ huấn lâu hay mau, làm linh mục hay không làm linh mục, nội trú hay ngoại trú, ở Việt Nam hay tại hải ngoại, tất cả đều nhớ về những ngày tháng tươi đẹp sống với nhau dưới cùng một mái trường, học tập với nhau do cùng những thày dạy, và ngày nay, cho dù tứ tán khắp bốn phương trời, vẫn gắn bó với nhau theo cùng một truyền thống. Nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành lập Học Viện, tập Kỷ Yếu này được thực hiện : – chỉ dành cho nội bộ, – để hồi tưởng lại những ngày xưa tháng cũ, – để nói lên lời cảm tạ và tri ân, – để cùng nhau chia sẻ những tâm tình, cảm nghĩ và dự phóng. Tập Kỷ Yếu này nối lại một nhịp cầu gặp gỡ mà, vì hoàn cảnh, đã bị gián đoạn khá lâu. Hy vọng nó sẽ tạo đà cho những cuộc gặp gỡ trong tương lai.

8 LỜI NHẮN của Cha Linh Hướng “Voici le jour que le Seigneur a fait, Qu il soit pour nous jour de fête et de joie!” (Ps 117, 14) Ce 3 décembre 2008 : JUBILÉ D OR du COLLÈGE PONTIFICAL ST-PIE-X, À DALAT, VIETNAM De nombreux fils de cette grande et belle famille sont venue de l Orient et de l Occident, l esprit illuminé et le cœur en liesse, pour rendre gloire au Seigneur “qui fit des merveilles” durant sa courte histoire de 19 ans et, depuis lors, pour tous ses fils qui ont gardé et répandu la foi de leurs ancêtres martyrs, dans une fraternité admirable et une amitié féconde en dépit des distances et des générations. Privilégié d avoir vécu dans ce Séminaire Pontifical durant ses 17 ans de bonheur, depuis sa fondation en 1958 jusqu à notre diaspora forcée de septembre 1975, je me sens à la fois très honoré et timide pour répondre à la si aimable et pssante invitation d y participer et même d écrire une présentation pour cet Album-Souvenir qui se prépare avec tant de talent et d amour. Un grand merci pour la généreuse lettre d invitation de Mgr Michel OANH, l évêque si dynamique de Kontum, qui m annonçait en même temps la fête spéciale de Mgr Pierre NHƠN, qui a 70 ans d âge et 17 ans de consécration épiscopale, et qui est maintenant Président des évêques du Vietnam. Né à Dalat, il en est devenu le dévoué Père et Pasteur. C est lui qui nous assurera un accueil qu on ne pourra jamais oublier dans une famille si nombreuse et si unie dans le Christ Notre-Seigneur. Il me revient en mémoire, au milieu des brouillons qui s accumulent sur ma table, ce dicton de Sénèque : “La vieillesse est un peu bavarde” : quel euphémisme pour qualifier ma prop expérience de 88 ans et demi! Au lieu de nommer tous les professeurs de notre Faculté internationale et les jeunes étudiants de 18 ans qui y ont grandi en science, en vertu et en maturité vers la trentaine, je rappellerai que, selon les listes, ils ont atteint le nombre des 560, dont la moitié sont devenus prêtres, tandis que l autre s en est allée œuvrer dans le monde des professions humaines, utilisant la formation reçue pour former de belles familles dont l esprit chrétien a contribué à sanctifier leur milieu. Je veux surtout faire de ce message une invitation à l ACTION DE GRÂCE au Seigneur pour toutes ses merveilles en tous et chacun de nous, de la famille du Collège Pontifical. A chacun de faire siens ces textes bibliques : TE DEUM et MAGNIFICAT à la Vierge Marie qui s est toujours montrée notre Mère : Bénis le Seigneur, ô mon âme! Bénis son Nom très saint, tout mon être! 6

9 Bénis le Seigneur, ô mon âme! N oublie aucun de ses bienfaits Il te couronne d amour et de tendresse! Il comble de biens tes vieux jours! Il renouvelle, comme l aigle, ta jeunesse! Il est tendresse et pitié, lent à la colère et plein d amour! L amour du Seigneur, sur ceux qui le craignent, est de toujours à toujours (Psaume 102, passim). Merci, Seigneur, pour le beau site de Dalat, au climat excellent toute l année, avec ses conifères toujours verts purifiant l air, avec ses nombreux lacs, cascades et chutes, sa terre rouge et généreuse pour les maraîchers qui peuvent fournir Saigon de précieux légumes, comme les artichauts, dont mes paroissiens de Da Thien m offraient les prémices! Que de beaux sites pour nos excursions mensuelles : Gougah, Pongour, Prenn, etc. Et vous, montagnes et collines, les plantes de la terre, et vous, sources et fontaines, bénissez le Seigneur! Vous tous, les oiseaux dans le ciel, fauves et troupeaux : bénissez le Seigneur!. A lui, haute gloire, louanges éternelles! (Daniel, 3). Merci pour les excellents supérieurs, éclairés et très bons, qui ont guidé notre famille dalatoise avec sagesse, en des temps difficiles! Soixantaine Jésuites, provenant de perses nations, ont offert à nos séminaristes de tous les coins du Vietnam, même du Cambodge et du Laos, leur compétence et leur esprit sacerdotal et missionnaire! L esprit du Séminaire Pontifical était vraiment catholique! Roi des nations, oui, Toi seul est Saint! Oui, toutes les nations viendront se prosterner devant Toi! (Apoc. 15). Rappelons quelques noms – Français, comme Lacretelle, Motte, Coathalem, De Finance, De Lauzon Autrichien, comme Drexel — Chinois, comme Joseph et Matthias Ch en, San Pedro de Cuba Espagnols, comme De Diego, Palacios, Bolumburu, Urrutia, Ruiz — Hongrois comme Krahl Américain, comme O Brien — Italiens, comme Raviolo, Bobbio Canadiens, comme Guillemette, Leahy, Gervais, Champoux, Lamothe, Deslierres. Et combien précieux nos frères jésuites : Fr. Muo, jardinier et chanteur; Fr. Gomory, cuisinier; Fr. Herhold, spécialiste en tous métiers. Merci, Seigneur, de nous avoir donné à préparer au sacerdoce des jeunes au talent multiple, à l esprit vif, à la bonne volonté toujours en éveil, répondant admirablement aux attentes de ton Église, selon le mot de saint Paul : Je vous exhorte, mes frères, par la tendresse de Dieu, à lui offrir votre personne et votre vie en sacrifice saint, capable de plaire à Dieu : c est là, pour vous, l adoration véritable. Transformez-vous en renouvelant votre façon de penser, pour savoir reconnaître quelle est la volonté de Dieu, ce qui est bon, ce qui capable de lui plaire, ce qui est parfait ( Rom 12, 1-2). 7

10 Chez tous, que j ai eu la joie de connaître durant mes 17 ans comme Père spirituel à Dalat, j ai toujours trouvé les dispositions qui font les vrais disciples du Christ : sincères, généreux et confiants. Ma discrétion totale répondait à leur amitié confiante. Selon le conseil personnalisé que me donnait le pape Paul VI dans une courte entrevue privée, lors de mon année sabbatique à Rome, en , je n ai jamais hésité à leur parler du Christ Jésus, pour qu ils deviennent ses amis intimes, afin de le mieux connaître, aimer et servir de tout leur cœur. Et vous, les prêtres, bénissez le Seigneur! Vous, ses serviteurs, bénissez le Seigneur! Les esprits et les âmes des justes, les saints et les humbles de cœur, bénissez le Seigneur! (Cantique de Daniel, 3, 84-87). Aussi j offrais à tous ou par groupes de classes, conférence spirituelle hebdomadaire, récollection mensuelle, points du samedi soir pour préparer la messe du dimanche. J ai offert aussi des exposés sur des thèmes multiples et variés : vertus théologales et morales, prière, vie intérieure, sacrements, jalons vers la maturité humaine et spirituelle, vocation, documents pontificaux et encycliques pour développer l amour de l Église et du souverain Pontife. Durant et depuis le Concile Vatican II, j ai souvent présenté l essentiel de chacun des documents. Le Séminaire a pris l initiative de préparer une édition vietnamienne critique des textes du Concile. Chaque professeur avait un groupe de théologiens pour traduire un des documents en rapport avec sa spécialité. J ai été chargé de travailler à la traduction et à l apparat critique du Décret Optatam totius sur la formation des prêtres. Travail très sérieux qui a permis de laisser à l Église du Vietnam un instrument de travail fort précieux pour la future formation des prêtres, des religieux, des religieuses et des laïcs. Ils pouvaient se nourrir de la précieuse manne que les Pères du Concile ont recueillie de la Tradition de l Église entière. Merci aussi, Seigneur, pour l initiative que vous m avez inspirée, pour le plus grand bien de nos étudiants. Depuis 1967, chaque année, les séminaristes de Philo I s engageaient dans un MOIS DE SPIRITUALITÉ, avec un régime à part. La journée était consacrée à des conférences sur les grands thèmes des Exercices spirituels de saint Ignace présentés par l un ou l autre des professeurs de théologie. A partir de 5h. p.m., les étudiants étaient en silence et “faisaient” la Retraite selon les Exercices, c est-à-dire méditations que je donnais en soirée et tôt le matin, puis messe spéciale dans une petite chapelle des Pères. Tous se souviennent avec gratitude de ce mois spécial. De plus, à la fin de chaque année une retraite de huit jours était donnée par un jésuite, toujours selon les Exercices. Durant l année, quelques conférences présentaient les grandes Écoles de spiritualité qui surgi dans l Histoire de l Église. Enfin, un Père, chargé de la formation pastorale, dirigeait les activités de la STRADA : enseignement du catéchisme dans les écoles, visite des malades dans les hôpitaux. 8

12 Thư của các Giám mục Việt Nam thỉnh cầu Cha Tổng quyền dòng Tên thiết lập GHHV 10

14 Lễ đặt viên đá đầu tiên 12

15 Đồ án xây dựng của KTS. Tô Công Văn và lời kêu gọi 13

25 *** Niên biểu và sự kiện chính Các Giám mục Nam Việt nam xin dòng Tên điều khiển Chủng viện Giáo hoàng được Tòa thánh chấp thuận cho thiết lập Khai giảng khóa đầu tiên với 4 cha và 24 chủng sinh Lễ đặt viên đá đầu tiên xây dựng Học viện, do Đức cha Mario Brini, Khâm sứ Tòa thánh tại Việt nam, chủ sự với sự hiện diện của nhiều Giám mục miền Nam Việt nam Bắt đầu sinh hoạt tại cơ sở mới Khánh thành Học viện do Đức ông Francesco De Nittis, Đại diện Tòa Khâm sứ Sắc lệnh Tòa thánh thiết lập Phân khoa Thần học tại Học viện Khai giảng Phân khoa Thần học Học viện nhận học viên tu sĩ ngoại trú thuộc các dòng Lớp linh mục đầu tiên của Học viện Thành lập Hội Ái hữu Piô X Cha J. Motte qua đời tại Học viện Khai giảng lớp Học thuật Tôn giáo Lớp Dự bị theo học các môn Triết tại Đại học Đàlạt Mở lớp dọn Tiến sĩ Thần học Cha A. Drexel qua đời tại Học viện. *** Tái tục các lớp Triết học và Thần học linh mục và 2 tu sĩ dòng Tên ngoại quốc rời Học viện. Quyền quản trị Học viện được trao lại cho Đức cha Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm, Giám mục Giáo phận Đàlạt Học viện giải tán Nhà Nước mượn cơ sở để sử dụng cho công tác khoa học và giáo dục. 23

27 Lễ Khánh thành

28 TÂM TÌNH CỦA NHỮNG NGƯỜI CHA Xin ghi lại đây tâm tình của cha Viện trưởng và một số cha giáo, qua những bài viết đăng trong Liên Lạc Piô X, tập san của hội Ái Hữu Piô X Đàlạt. Có bài vì dài nên chỉ trích một phần. Rất tiếc không thể đăng những bài của nhiều cha giáo khác. LETTRE DU PÈRE RECTEUR Révérends et Chers Pères Anciens Au mois de septembre, exactement le 13, le Collège Pontifical accomplira sa dixième année de vie. Dix ans de vie, il est vrai, c est peu: nous sommes encore dans l enfance! Il en faudrait dix fois autant pour nous considérer d un âge un peu vénérable. Néanmoins, pour ceux d entre nous qui ont vu naitre le Collège et pour nous tous qui l aimons comme notre Alma Mater, la date du 13 Septembre demeure anniversaire très cher, plein de joyeux souvenirs. 13 Septembre 1958: 24 jeunes gens, inconnus et hésitants, arrivent à Dalat, au milieu de la saison des pluies. Ils viennent de tous les horizons du Vietnam. Leurs Evêques les ont choisi et leur ont dit: Allez à Dalat! Les Pères Jésuites y fondent un nouveau Séminaire. Qui sont ces Pères Jésuites? Ils les rencontrent dans un coin isolé, aux abords de la ville: quatre Pères à l air grave et sévère, l un francais, un autre italien, un troisième espagnol, le dernier canadien. On se regarde et on s aborde avec quelque réserve: Nous fondons un Séminaire, n estce pas Après quelques jours passés ensemble, les nouveaux venus s apercoivent qu après tout ces quatre Pères austères ne sont pas si mauvais. Il est certainement dommage qu ils ne parlent pas le vietnamien; mais ils aiment le Vietnam comme leur patrie d adoption et se dévouent sans réserve à l oeuvre confiée. Le dialogue commence. A présent, dix-sept (+2) du groupe des fondateurs sont déjà prêtres. Beaucoup d autres déjà une manière turba magna sont venus après eux. Les Pères Professeurs, de quatre, ont passé à la vingtaine; ils appartiennent à trois continents et viennent un peu de tous les pays. Certains parmi eux commencent à essayer leur vietnamien, avec un bon accent étranger; mais tous témoignent du même amour pour le Vietnam et du même dévouement pour l oeuvre de leurs pionniers. Les barraques de la cité des Pics ont fait place à des bâtiments agréables et fonctionnels. Une Faculté de Théologie a été érigée; des religieux viennent aussi du dehors pour s inscrire à nos cours; nos pmiers prêtres nous ont quittés pour le ministère. En somme, dix années, période d enfance! Enfance néanmoins prospère et plein de promesse. Dix années de grâces, de protection spéciale de la part du Seigneur. Dix années de travail couronné par un franc succès. Nous voulons, le 3 Septembre de cette année, en la fête de Saint Pie X, Patron du Collège, célébrer en famille, dix jours à l avance, le Xe Anniversaire des humbles débuts. 26

29 Nous le célébrons avant tout pour dire à Dieu notre reconnaissance, de Lui seul sont venus tous les biens, à Lui seul doit monter toute la gloire. A notre fête intime voudront bien pndre part le R.P. Jacques de Leffe, pmier Supérieur régional des Jésuites au Vietnam, et un petit groupe d Anciens du Collège, témoignant du fidèle attachemant de nos jeunes Pères actuellement en ministère. En raison des circonstances nous n auront malheureusement pas la joie de voir auprès de nous S.E. Mgr le Délégué Apostolique ni les Evêques du Vietnam, auxquels nous sommes liés par une vive reconnaissance, une affection filiale, respectueuse et dévouée; mais nous comptons bien que la prière de Leurs Excellences s unira à la nôtre pour remercier Dieu des bienfaits passés et nous obtenir d abondantes bénédictions pour l avenir. Longum restat iter! Nous le parcourons, Dieu aidant, avec même bonne volonté et nous l espérons avec cette même protection d En-Haut, dont nous avons recu au cours des dix pmières années, et si fréquemment, des témoignages signalés. Dalat, le 21 aôut 1968 Joseph RAVIOLO S.J. Recteur (Liên Lạc Piô X, số 4, tháng , tr.5-6) Dzui quá xá là dzui! 27

30 NIỀM VUI LINH MỤC CỦA TÔI Paul Deslierres (trích) II Nếu vui tươi phải là tâm trạng thường xuyên của kitô hữu thì càng phải là đặc điểm của linh mục. Có rất nhiều lý do thêm vào để làm cho đời sống của linh mục Chúa Kitô thành một đời sống, sống trong vui tươi. Và trước hết là sự ý thức mình đã được kêu gọi, chọn lựa và là đối tượng tình yêu đặc biệt của Chúa Kitô. Người đã âu yếm nói với các linh mục tiên khởi của mình trong bữa Tiệc ly rằng: Các con là bạn hữu của Ta, nếu các con thi hành điều Ta dạy. Ta không gọi các con là tôi tớ nữa, vì tôi tớ không biết việc chủ làm; Ta gọi các con là bạn hữu, vì Ta cho các con biết tất cả những gì mà Ta học biết từ nơi Chúa Cha. Không phải các con đã chọn Ta, nhưng chính Ta đã chọn và đặt các con, để các con đi và sinh hoa kết quả trường tồn; vì thế, tất cả những gì các con sẽ nhân danh Ta mà xin cùng Chúa Cha, Người sẽ ban cho các con.. (Jo XV, 14-16). Vả, tất cả những đoạn vui mừng đọc thấy trong bài diễn văn sau Tiệc ly, tuy chó giá trị cho mọi môn đệ Chúa Kitô, nhưng phải chăng là nhằm riêng và trước nhất các Tông đồ và những qi Chúa chọn để tiếp tục sứ mệnh cứu rỗi nhân loại? Nguồn suối vĩ đại của niềm vui linh mục chúng ta là chính Chúa Kitô mà ta được gọi đến để mặc lấy, mô phỏng, tiếp tục và đại diện giữa nhân loại. Ta nói điều đó với các con, để niềm vui của Ta ở trong các con và niềm vui của các con được trọn vẹn (Jo XV,11). Những u sầu của các con sẽ đổi thành vui mừng Ta sẽ gặp lại các con và lòng các con sẽ vui mừng và không ai có thể đoạt niềm vui đó (Jo XVI,22 và 24). Bây giờ, còn ở thế gian, Ta nói những điều đó để chúng được hưởng trọn niềm vui của Ta (Jo XVII,13). Ý thức việc Thiên Chúa chọn mình, linh mục sẽ cố gắng sống trọn đời cho Chúa Kitô. Một linh mục như Đức Giáo hoàng Gioan XXIII luôn luôn chiếu tỏa vui tươi và hòa bình của một tâm hồn hoàn toàn bị Chúa Kitô chiếm đoạt, trong một cuộc gặp gỡ với Đức Hông y Richaud, đã tiết lộ bí mật đời ngài như sau: Từ khi tôi được kêu gọi và truyền chức để sống trong sự mê hoặc của Chúa, tôi để mặc Ngài đưa tôi đi và tôi không ước ao gì khác, chỉ cố gắng sao chu toàn thánh ý Ngài trong mọi trường hợp, mọi cảnh ngộ (Cardinal Richaud, Aux jeunes prêtres du Séminaire francais de Rome, après l audience du 12 décembre 1958 avec S.S. Jean XXIII, cf. Doc. Cath. 1/2/59). Đức trinh khiết toàn vẹn cũng đem lại cho linh mục một nguồn vui sâu xa là ý thức mình được hiến dâng cho Chúa Kitô một cách mới mẻ đặc biệt ; niềm vui đó giúp linh mục dễ dàng gắn bó với Chúa bằng một quả tim không chia sẻ; linh mục sẽ tự do hiến đời mình để trong và nhờ Chúa Kitô phụng sự Thiên Chúa và nhân loại hơn; sẽ sẵn sàng ơn để phục vụ Nước Ngài và công cuộc tái sinh siêu nhiên; sẽ có khả năng đón nhận rộng rãi tình phụ tử trong Chúa Kitô hơn.. (Presbyterorum Ordinis, n o 16b). Như tình yêu đôi lứa, kết hợp nam nữ trong một cuộc sống, thứ tình yêu độc quyền và bất khả ly đem lại cho họ nguồn vui sâu xa, thì đời sống độc than linh mục cũng bảo đảm và diễn tả thứ tình yêu trọn vẹn và bất khả hồi đó, nên cũng sẽ là nguồn vui sâuxa cho linh mục: niềm vui đó chínhlà sự ý thức về cuộc tận hiến cho Chúa Kitô để tiếp tục công cuộc cứu rỗi của Ngài. Đức khó nghèo, mà nhờ đó linh mục biết mặclấy những tâm tình của Chúa Kitô khó nghèo và bạn của những người nghèo khó, biết từ bỏ mọi tham vọng thế tục, rũ sạch những 28

31 gì không phải là thuần túy phụng sự Thiên Chúa và nhân loại, cũng đem lại cho linh mục sự tự do trong ngoài, khiến cho cuộc sống thành vui tươi, bắt nguồn từ mối phúc thật thứ nhất. Của cải trần gian thường kèm theo nhiều ưu tư và bận tâm làm hại cho sự thanh tịnh và niềm vui tươi. Linh mục nào biết lo sống đời linh mục trong tinh thần từ bỏ của Chúa Kitô, sẽ được nếm tự do, trong vui tươi và tin cậy nơi sự quan phòng của Chúa Cha trên trời. Với tâm hồn thảnh thơi, linh mục sẽ sung sướng nhận ra, nhất là trong hiện thân người nghèo, Chúa Giêsu Kitô mà linh mục đã hiến con tim và đời sống để đại diện Ngài giữa muôn dân. Đức vâng lời linh mục, trong khi bảo đảm cho linh mục sự an tâm thi hành đúng thánh ý Chúa Cha, sẽ đem lại cho linh mục niềm vui của một tâm hồn chỉ hướng về sự yêu mến chu toàn thánh ý Thiên Chúa như Chúa Kitô. Điều đẹp lòng Cha Ta, Ta hằng làm luôn, với một tâm hồn vui tươi an bình, vị linh mục cũng nhận thức được sự bảo đảm nội tâm và cả thành công trong việc tông đồ. Đấng sai Ta hằng ở với Ta, Người không để Ta một mình, vì Ta hằng làm điều đẹp lòng Người. Khi Chúa nói vậy, nhiều người tin ở Chúa (Jo VIII, 29-30) Thánh lễ hàng ngày mang lại cho linh mục một nguồn vui chân thật bất tận. Tôi sẽ tới bàn thờ Thiên Chúa, tới Thiên Chúa nguồn vui của tôi (PO 5b). Khi dâng Chúa Kitô, lễ vật vô cùng linh nghiệm và đẹp lòng Chúa Cha, qua phép Thánh Thể, bao gồm tất cả kho tàng thiêng liêng của Giáo Hội (PO 5b), vị linh mục kết hợp mật thiết với Chúa Kitô Cứu Thế mà sự hiến tế của Ngài đã mang lại niềm vui cứu rỗi cho thế giới. Vị linh mục gặp thấy nơi đây một kỳ công kiệt tác của công cuộc tông đồ hữu hiệu nhất và có sức thánh hóa nhất. Từng đó chưa đủ để chất đầy nơi linh mục tất cả niềm vui mà ngài cần để thi hành nhiệm vụ của ngài mọi ngày với niềm yêu mến và nhiệt thành sao? Jean Motte (trích) Tại sao Người đã chọn chúng ta? Có phải vì công trạng của chúng ta không? Hẳn là không. Vậy vì sao? Bởi vì Người thích chọn như thế thôi: Người đã gọi đến với Người những ai Người muốn (Mc 3,13)., bởi vì Người muốn yêu thương chúng ta hơn tất cả các người khác. Điều đó thúc bách chúng ta phải sống khiêm nhường và tin tưởng. Phải sống khiêm nhường, đừng tưởng rằng mình đã được chọn bởi công trạng của mình. Vì ân sủng nhưng không mà Chúa Giêsu đã đưa mắt nhìn đến tôi, và Người đã yêu tôi như yêu chàng thanh niên trong Phúc âm: Nhìn thấy chàng, Chúa yêu mến chàng (Mc 10,21). Đồng thời tôi cũng phải tràn ngập tin tưởng, bởi vì nhận thấy rõ con người của tôi với tất cả khuyết điểm. Người vẫn yêu tôi với tất cả khuyết điểm đó. Chúng ta có thể lặp lại lời thánh nữ Têrêxa thốt lên khi nghĩ tới các ân phúc Chúa ban cho mình: Lạy Chúa, chắc Chúa chán ghét khi yêu thương con như thế này, nhưng con van xin Chúa đừng sung sướng, vì nếu sung sướng tức là do công trạng của con rồi. Hãy tin tưởng, vì Chúa là Thiên Chúa trung tín. Người đã gọi anh em đến nhận lấy Con của Người là Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta (1Cor 1,9). Người đã gọi tôi,và Người sẽ ban tràn trề ơn phúc để tôi có thể trung thành khi theo bước Người. Tôi, tôi có thể bỏ Người, thật bi đát, tôi có thể làm điều dại dột đó lắm. Nhưng Người không bao giờ bỏ tôi. Vậy đừng đặt tin tưởng nơi tôi, nhưng hãy đặt tin tưởng nơi Người. 5. Sinh hoạt văn hóa Úi mẹ ơi! Thế là bế mạc rồi còn gì! Số là hôm 1/5 có cuộc họp tất niên của Ban Biên tập TUYỂN TẬP THẦN HỌC, nhưng Thông Tin quên hú! Khi sực nhớ Thông Tin bèn hỏi nhỏ các bạn đồng song và được biết như sau: Ngày (5 ngày trước kỳ nghỉ Tết Con Gà), TTTH số 1 chào đời trong niềm hân hoan của mọi người. Nó nằm trên 100 trang giấy Mỹ trắng tinh, trông khôi ngô lắm! Nó bay mùi thần học thiệt! 12 bài mà tới 5 bài có chất tín lý rồi! Khỏi sợ lạc đạo đi! Ra khuôn 2000 tập: 900 tập gửi đi biếu Tết, 900 tập gửi đi sau Tết, biếu từ người trên cho đến người dưới, từ các bậc vị vọng như các đức vít vồ cho đến người lai-cô quen biết. Có hơn 12 cơ sở văn hóa ngoại quốc được kính biếu tập gửi đi, có 496 độc giả ghi tên! Ô kê lắm! (Ước mong số độc giả cứ thế mà tăng). Còn 200 tập nơi tòa soạn. Ai muốn cứ cho biết. Không thiệt gì của nhà đâu! Số 1 cưu mang hơn năm rưỡi mà vẫn chào đời ngon lành, thì sức gì mà chẳng dám ra số 2! Ban Biên tập mới sẽ cho ra mắt số 2 vào tháng 6/1969. Rồi đến tháng 10 lại phóng thêm một số nữa. Có bảnh không!… (Thông Tin số 18, 1969) Văn nghệ: Công Chúa Mai Hoa, diễn đợt hai, dành cho quý khách thập phương. Thính đường chật ních. Trình diễn xuất sắc (Thông Tin số 24, 1970) Tin buồn: Cha JEAN MOTTE BỊ TỬ NẠN trên đường đi dạy học từ Học viện về Kinh viện. Tai nạn xẩy ra khoảng 11 giờ trưa. Ngài được chở tới Dân y viện cấp cứu, nhưng vì vết thương quá nặng nên đã tắt thở lúc 3 giờ chiều cùng ngày. Trời Học viện đang tươi bỗng tối sầm lại. Tuy nhộn nhịp bóng người nhưng mầu tang như bao trùm cảnh vật và hiện rõ trên từng nét mặt. Tình cha con lúc này mới cụ thể và thấm thía. Bầu khí thương khó của 43

46 Tuần Thánh càng làm tăng vẻ thương khó thê lương : Lễ An táng cha Jean. Một nghi lễ vô cùng cảm động. Các đoàn thể dâng nhiều vòng hoa tươi, hoa cườm. Để tỏ lòng hiếu thảo với người cha khả kính, anh em trong nhà tự động kết nhiều vòng hoa, đào huyệt Cảm động nhất là ban đô tùy gồm 25 Goliat trong nhà, để khiêng quan tài ra phần mộ. Bài điếu văn cũng làm vô số người sa lệ. Muốn biết thêm chi tiết, xin đọc Liên Lạc Piô X số 9. (Thông Tin số 25, 1970) Hè 1970 Một biến cố khác trong Học viện, đó là việc PHIÊN DỊCH CÁC VĂN KIỆN CÔNG ĐỒNG. Mặc dù gặp khó khăn bất ngờ trong kỳ hè, việc dịch thuật toàn bộ các Văn kiện của Công đồng đã được xúc tiến mạnh mẽ, có lẽ chờ ngày ra mắt. Đã tiếp xúc với thày Chu Quang Tào, trưởng nhóm dịch thuật. Thày đã thiện tình đáp lễ bằng những lời như sau: Theo đề nghị của nhiều giáo dân cũng như giáo sĩ, được phép cha Bề trên dòng Tên miền Nam Việt nam, và được cha Viện trưởng Giáo hoàng Học viện khuyến khích, cha Phanxicô Vũ Từ Nhân đã có sáng kiến tổ chức một ủy ban để xúc tiến công việc giới thiệu, chú thích và phiên dịch toàn bộ Văn kiện Công đồng Vatican II: Phần giới thiệu và chú thích do một số cha giáo sư Học viện và các vị chuyên môn đảm nhiệm. Phần dịch thuật do một nhóm chủng sinh tình nguyện phụ trách. Những chủng sinh tình nguyện cộng tác vào hoạt động tông đồ này đã ở lại Học viện một tháng trong kỳ hè để làm việc tập thể theo một phương pháp rất khoa học. Họ được phân chia thành từng nhóm, dịch và sửa với nhau từng cặp, sửa chung cả nhóm, rồi trưởng nhóm thống nhất bản dịch, trao cho người dịch phần liên hệ để duyệt lại Các chủng sinh đã làm việc với tất cả nhiệt thành, với niềm hy vọng cung cấp cho Giáo hội VN một bộ Văn kiện Công đồng hoàn bị. Cuộc đột nhập của Việt Cộng đã làm trở ngại cho công tác này đôi chút, nhưng nhờ thiện chí của các cộng sự viên, nhờ sự cố gắng của cha trưởng, mà công tác hoàn tất gần như đúng dự liệu. Những công tác cuối cùng đang được hoàn thành. Hy vọng bản dịch đọc được này sẽ đến tay quí cha và quí thày trong một ngày không xa. Quí vị muốn đặt cọc trước, xin gửi ngân phiếu về cho cha Vũ Từ Nhân (Thông Tin số 26, 1970) Ngày 3/9 nhằm ngày mừng lễ thánh Piô X Quan thày Học viện, cha Viện trưởng đã đọc bài diễn văn chào mừng quan khách Sau đó, ngài long trọng tuyên bố khai mạc một năm học mới. (Thông Tin số 27, 1970) Theo quyết định của Hội đồng giáo sư thuộc Phân khoa Thần học, từ nay số điểm cho các sinh viên hàng năm sẽ được ghi vào học bạ của mỗi người. Cha Khoa trưởng còn nhắc lại cách thi cử tam cá nguyệt và cuối năm, cũng theo quyết định của Hội đồng. Theo nguyên tắc, nếu số điểm thi của mỗi người dưới 6 điểm, sẽ phải thi lại. Tuy nhiên, nếu môn đó là principua, chỉ được thi lại 1 lần, nếu là principales, sinh viên có thể rê-pê-tách 2 lần. (Thông Tin số 28, 1970) g30: phái đoàn sinh viên công giáo Việt nam viếng thăm Học viện. Sau khi dự khóa huấn luyện tại Đàlạt, phái đoàn sinh viên công giáo của bốn Đại học Sàigòn, Vạn hạnh, Cần thơ và Đàlạt đã đến viếng thăm Học viện. Phái đoàn đã được quý thày tiếp đón niềm nở (Thông Tin số 28, 1970) Kính báo: Xin kính báo cùng quí cha và quí thày thuộc Giáo hoàng Học viện Piô X: Nhờ hồng ân của Chúa và Mẹ Maria, chúng tôi sẽ được THỤ PHONG LINH MỤC ngày, giờ và địa điểm như sau: 1. Chiều ngày 28/11/1970 tại MANILA Jos. Dương Ngọc Châu Jos. Nguyễn Văn Hân Ant. Nguyễn Văn Lệ Dom. Cao Quang Ngoạn Jos. Trần Thanh Phong Jac. Nguyễn Hồng Phúc Pet. Chu Quang Tào Jos. Nguyễn Quang Thạnh Phil. Lê Xuân Thượng Aug. Nguyễn Huy Tưởng Lớp thần IV ( ) 45 (Thông Tin số 28, 1970)

48 g30 Phái đoàn sinh viên Tin lành thuộc Đại học Sàigòn viếng thăm Học viện gồm 60 sinh viên nam nữ, dưới sự hướng dẫn của hai vị mục sư trẻ tuổi: một người Mỹ và một Phi luật tân, nguyên là bác sĩ. (Thông Tin số 29, 1970) : KHAI GIẢNG LỚP HỌC THUẬT TÔN GIÁO Theo tinh thần của Công đồng Vatican đệ nhị, lớp thần học giáo dân đã được tổ chức tại Học viện. Cha Vũ Từ Nhân đã được chỉ định làm Giám đốc Viện Học thuật này. Chiều nay vào lúc 5 giờ, một Thánh lễ khai giảng do Đức Giám mục Đàlạt cử hành tại nhà nguyện Giáo hoàng Học viện. Cha Giám đốc đọc diễn văn chính thức khai mạc cho năm Học thuật Tôn giáo này. Cũng nên biết: số học viên lên tới 105 người, gồm các sư huynh, các soeurs và một số ít giáo dân. (Thông Tin số 29, 1970) Dịp đầu năm khai giảng Đại học Đàlạt, cha Khoa trưởng Triết đã có nhã ý mời giáo sư Nguyễn Khắc Dương, nguyên quyền Khoa trưởng Văn khoa Đại học Đàlạt, nói chuyện với các thày thuộc Phân khoa Triết Học viện. Câu chuyện chỉ là những kinh nghiệm cá nhân về học vấn, về chương trình đại học, về tâm lý sinh viên (Thông Tin số 29, 1970) : ĐẠI HỘI GIÁO LÝ Sau gần một tháng làm việc liên tục, chuẩn bị cho ngày Đại hội đem lại kết quả tốt đẹp, sáng nay, vào lúc 7 giờ, trước sự hiện diện của cha Tổng Tuyên úy hoạt động tông đồ và xã hội, cha Albertus Palacios, Đại hội Giáo lý đã được khai mạc một cách trọng thể trong bầu không khí vui, tươi, trẻ. Đại hội quy tụ gần 1000 trẻ em với sự tham dự của 7 trường chính thức và 2 trường bán chính thức: Thiên Hương, Nazareth, Trinh Vương, Đức Trí, Trí Đức, Couvent des Oiseaux, Tùng Lâm, Franciscaine và Võ Tánh. Mở đầu cho ngày Đại hội, như thường lệ, một Thánh lễ được cử hành tại nguyện đường Học viện. Sau đó cuộc thi giáo lý tranh tài thật hào hứng theo kiểu tivi an nam ta được tổ chức tại thính đường Học viện. Kết quả sau hai giờ khảo thí mệt nhọc, trường Nazareth đã cầm cờ thắng trận hiển vinh Sau đó, cơm trưa được hạ thổ ngoài trời. Đại hội nhà ta được tiếp nối bằng nhị mục khá văn miêng và hấp dẫn theo kiểu tay đôi: Hội chợ và xi la ma được tổ chức cùng một lúc, khiến bé nào chán ngán hội chợ rồi, có thể nghiêm trang chễm chệ ngồi thưởng thức phim tại thính đường. Cuối ngày, Đại hội đã kết thúc bằng một chầu văn nghệ ca vũ nhạc. Đây là một cuộc tranh tài hấp dẫn nhất. Trên hàng ghế danh dự có sự hiện diện của cha Viện trưởng, cha Tổng Tuyên úy và một số quý cha giáo sư Học viện. Ngoài ra, theo dõi chương trình, nhận thấy có hiệu trưởng các trường đã tham dự Đại hội. Tổng kết ngày Đại hội, nghi lễ phát phần thưởng danh dự được tiếp ngay sau phần văn nghệ. Xen này trông đẹp tình lạ mắt vì phần thưởng đã được chia đều cho các trường Đại hội kết thúc vào lúc 6 giờ chiều cùng ngày. (Thông Tin số 30, 1970) 46

49 Buổi Đại hội tất niên của đoàn hoạt động tông đồ xã hội đã khai mạc sáng nay lúc 8g30, dưới quyền chủ tọa của cha Viện trưởng. Hiện diện trong buổi Đại hội này người ta nhận thấy có cha Palacios, chủ tịch đoàn HĐTĐXH, và quý cha giáo Drexel, Urrutia, Bobbio cùng quý thày trong ban HĐTĐ Tiếp phần khai mạc, quý thày trưởng phân đoàn Giáo lý, Hội đoàn, Strada, Thông Xanh, Lửa Hồng lần lượt trình bày những thành tích khả quan thâu lượm được sau một năm hoạt động. Sau phần tường trình của quý thày trưởng phân đoàn, cha Chủ tịch đã đáp lời Thể theo lời đề nghị của quý thày, cha Chủ tịch cố gắng thỏa mãn những sáng kiến của quý thầy, chẳng hạn năm tới tập san Thông Xanh sẽ được phổ biến sâu rộng trên toàn quốc với số in lên tới số. Sinh hoat5 hiệu đoàn chiều Chúa nhật cũng sẽ được Bề trên cứu xét lại. Sẽ dồn hết khả năng truyền giáo vào những môi trường không công giáo, vì thế sẽ giảm bớt các thầy phụ trách tại trường Công giáo tới mức tối đa là hai người. (Thông Tin số 34, 1971) : KIM KHÁNH CHA LACRETELLE Các nhân vật quan trọng đã lần lượt về Học viện mừng lễ Kim Khánh cha F. Lacretelle và dự Đại hội Ái Hữu Piô X. Trong số này có cha Giám Tỉnh, cha Bề trên miền Việt Thái cùng một số các cha các thày dòng Tên ở Sàigòn. Ngoài ra, 28 cha cựu học viên và 2 thày giúp xứ cũng tìm về tổ ấm. 1. Hội đồng chủng sinh: Thấm thoát mà cơ cấu này đã tròn 3 năm. Tuy đang còn trong thời kỳ phôi thai, nhưng chúng ta cũng có thể nhận thấy sự tiến triển và trưởng thành của nó qua bao nhiêu cố gắng dò dẫm và bao nhiêu khó khăn để giúp Bề trên cải cách đời sống Học viện theo những nhu cầu mới của thời đại. Những đề nghị tích cực nhất của Hội đồng đã lần lượt được Bề trên chấp thuận và cho phép thực hiện. Cụ thể nhất là báo chí và phim ảnh năm nay được dồi dào hơn: về báo chí, ngoài tờ báo Xây Dựng, có thêm tờ Chính Luận; về phim ảnh thì các phim thời sự và tài liệu được chiếu hàng tuần với mục đích làm giầu thêm những hiểu biết về các vấn đề thời sự quốc tế, trong các lãnh vực văn hóa và xã hội. Ngoài ra, để tránh những bất tiện trong việc mặc áo dòng đi phố, Bề trên cũng đã chấp thuận cho mặc thường phục (Thông Tin số 40, 1972) 48

51 Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo Nền cũ lâu đài bóng tịch dương. (Bà Huyện Thanh Quan) Cảnh cũ người đâu? 49

52 MÖØNG KIM KHAÙNH GHHV PIOÂ X Naêm 08, ngaøy 3 thaùng Chaïp, Pioâ X taäp hoïp veà ñaây Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän möøng ngaøy 50 tuoåi chaün coäng vaøi thaùng theâm. Taï ôn Thieân Chuùa ngaøy ñeâm Ñaõ ban aân suûng lieân mieân thaät nhieàu. Ngöôøi tu ñaïo ñöùc cao sieâu, Keû xuaát cuõng ñöôïc bao ñieàu aám eâm. Giaùm NHÔN soá 1 ôû treân, Giaùm ÑAÏT thaäp nhò cuõng heân laém roài. 10 Giaùm ôû giöõa töôi cöôøi, Chuùc möøng vaïn phuùc ñôøi ñôøi. Amen. Nhaùi Beùn Nguyeãn Vaên Nhueä, K1 50

53 NGÀY KHAI TRƯỜNG: 13 tháng 9 năm Antonius Vũ Hùng Tôn Ngày đó đã xa cách 50 năm rồi mà tôi vẫn không xoá ra khỏi ký ức nổi. Kể từ thời niên thiếu cho qua thời trưởng thành, tôi đã tựu trường nhập học không biết bao nhiêu lần, thay trường đổi lớp, quen thầy cũ lạ thầy mới, nhưng có lẽ hình ảnh ngày đó vẫn nổi bật hơn cả trong cuộc đời của tôi. Ngày đó đáng được gọi là ngày khai trường vì thật đúng nghĩa đen nghĩa bóng: khai mở một ngôi trường mới, khai mở một đường hướng khác. Ngày khai trường đầu tiên của một ngôi trường mới có tên là séminaire pontifical du Coeur Immaculé de Marie (giáo hoàng chủng viện Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ Maria, hoặc Mẫu Tâm Vô Nhiễm) trên một miền đất còn khá xa lạ đối với dân cư Việt Nam, và địa chỉ thật mơ hồ: hộp thư 36, Đàlạt. Ngày khai trường với một ban giảng huấn do Dòng Tên quốc tế điều hành: lần đầu tiên Dòng Tên trở lại Việt Nam sau mấy thế kỷ xa cách. Ban giảng huấn quốc tế đầu tiên gồm cha Ferdinand Lacretelle, người Pháp làm giám đốc, cha Luigi Bobbio người Ý làm giám luật và dạy Latinh, cha José Ruiz người Tây Ban Nha coi thư viện và dạy Latinh, cha Paul Deslierres người Canada làm linh hướng và dạy tiếng Pháp tiếng Anh, còn thầy Herhold người Hung-gia-lợi (Hun-gari) giúp việc, anh Đức lái xe, anh Giáp (?) làm bếp với ông Sử phụ tá. Sự kiện này đã khiến một số dòng tu khác và những người quan tâm thắc mắc đặt vấn đề. Tại sao lại cần thêm một chủng viện nữa? Tại sao lại mời Dòng Tên? Dòng Đaminh cũng đã có giáo hoàng chủng viện Thánh Albertô rồi kia mà. Ngày 15 tháng 8 năm 1950 Đức cha Giuse Trịnh như Khuê thụ phong giám mục Hànội. Một trong những quyết định thật mục vụ của ngài là mỗi năm lựa chọn 1-2 chủng sinh cho đi du học. Sau bao nhiêu năm nhìn lại, chúng ta nhìn được thành quả tốt đẹp nơi các vị như linh mục giáo sư khoa học Hoàng quốc Trương, giáo sư Triết học Nguyễn văn Trung, linh mục nhạc sư Tiến Dũng, linh mục giáo sử Nguyễn Hồng, linh mục giáo sư Kinh Thánh Trịnh hưng Kỷ, Giám mục nhạc sĩ Nguyễn văn Hoà, linh mục giáo lý Nguyễn văn Tuyên. Đến lượt lớp của tôi, bề trên quyết định không gửi ai đi xa nữa mà chỉ gửi lên Đàlạt. Khi nhận được tin 2 người đi Đàlạt là Giuse Nguyễn tích Đức và tôi, tôi cũng chẳng buồn mà cũng chẳng vui. Tôi chỉ thầm khấn nguyện sao cho vâng trọn thánh ý Chúa. Lớp đệ nhất (12) của Hànội chúng tôi năm đó có 12 người đi thi Tú Tài II: sức học anh em ngang ngửa nhau, nên các cha giáo lạc quan đoán già đoán non chúng tôi phải đậu ít là ½ hoặc khá hơn là 2/3. Cho đến bây giờ tôi vẫn còn ngạc nhiên với kết quả thật khiêm tốn: chỉ có mỗi mình tên tôi trên bảng. Lúc bấy giờ tôi nghĩ: như vậy là ý Chúa rồi: phải đi Đàlạt. Tôi lên Đàlạt đúng vào khai trường ngày thứ hai, 13 tháng 9, có một mình, còn anh bạn phải ở lại thi khoá 2. Vì đường xá xa xôi, tôi lợi dụng dịp này để ghé dừng chân mấy ngày tại Bảo Lộc, tiện thể thăm bà con họ hàng ở Tân Thanh, cũng như dò hỏi 51

54 đường đi Đàlạt. Thời đó dân chúng ít đi lại, vì phương tiện giao thông hiếm hoi, tiền bạc và thời giờ không có dư. Rồi ngày 13 tháng 9 cũng đã đến. Tới bến xe Đàlạt, tôi là khách độc nhất lủi thủi đi chiếc xe Lam(bretta) lên dốc trường Trần Hưng Đạo, phía hồ Vạn Kiếp (mà sau này có lúc chúng tôi đi tản bộ chung quanh và nghịch ngợm đổi tên là Mạt Kiếp). Xe dừng bánh trước cửa nhà trường, mấy cha đã đứng sẵn chờ chào đón. Tôi chỉ còn nhớ nói được có một lời tiếng Pháp ngắn ngủi Je suis de Hanoi. Thế cũng là đủ lễ nghi nhập học và nhập cuộc rồi. Ngôi nhà đầu tiên là câu lạc bộ của sĩ quan Thiếu sinh quân thời Pháp, mới trao trả lại cho chính phủ Việt Nam Cộng hoà. Chính phủ Việt Nam nhường lại cho Đại học công giáo Đàlạt mới được thành lập trước đó. Viện Đại học cho giáo hoàng chủng viện mượn ít năm ( ). Dưới lưng chừng đồi có một ngôi nhà 4 phòng dành cho các cha giáo và thầy Herold. Câu lạc bộ có 2 tầng thì chủng viện dùng phòng lớn ở trên làm phòng học chung cho tất cả, phòng tiếp tân ở dưới làm nhà nguyện, cánh bên thì chia 2 tầng phòng ngủ, mỗi tầng 12 người theo thức tự vần ABC: nửa vần trên ở tầng dưới, nửa vần dưới ở tầng trên. Sau này lại phải làm thêm mỗi năm một nhà sàn gỗ cho lớp anh em mới tới. Khổ sở nhất là vấn đề vệ sinh, giặt giũ tắm rửa: phải tập luyện hy sinh chờ đợi và nhường nhịn nhau rất nhiều. Tôi ở Giáo hoàng chủng/học viện 8 năm cũng giống như mọi anh em, nhưng phải thú thực năm đầu tiên là sướng nhất, vì chỉ có một lớp, anh em gặp nhau mỗi ngày: trong lớp, trên sân chơi, giờ dâng lễ đọc kinh. Từ tiểu chủng viện lên, ai cũng công nhận được ăn uống no nê phỉ chí hơn xưa. Thảo nào chỉ sau ít tháng là ai cũng lên cân để chống đỡ cái lạnh căm vào mùa đông. Thực tế là mỗi năm về sau các bữa ăn có giảm dần đi cả về phẩm lẫn lượng. Năm đầu tiên cũng được nhiều ưu đãi: có xe đưa rước mỗi khi đi du ngoạn (excursio). Về sau này đông quá, chẳng mấy khi được đi chung, và thường phải đi bộ. Chúng tôi đã đi thăm thác Pongour, thác Gougah, thác Prenn, thác Cam ly, đã cùng nhau leo lên tận đỉnh ngọn núi Langbiang (Lâm Viên), Suối Vàng, đại học dòng Chúa Cứu thế ở Tùng Lâm, dòng Châu Sơn ở Đơn Dương, trường Couvent des Oiseaux, trường Domaine de Marie, dòng Lazaristes. Vì là lớp đầu tiên, nên theo lịch sử thì cái gì cũng tiên khởi nếu không phải là nhất. Trưởng lớp và trưởng tràng đầu tiên là Petrus Nguyễn văn Nhơn. Thảo nào gần đây anh em đã tín nhiệm bầu làm niên trưởng trọn đời (doyen à vie). Joseph Phạm Thanh tận tâm tận lực phụ trách công tác. Augustinus Nguyễn Đức Thụ phụ trách phòng thánh với thật nhiều sáng kiến. Thomas Đỗ Đức Minh chuyên chăm nhiệm vụ ca trưởng. Giuse Đinh Lập Liễm, Phaolô Vũ Duy Lương và Antôn Ngô Văn Vững phụ trách đệm đàn. Tôi được trao cho nhiệm vụ giữ giờ/chuông (règlementaire). Khốn nỗi là giờ giấc mỗi đồng hồ mỗi khác, nên khi nào gặp giờ huấn đức của cha Ferdinand Lacretelle là dễ bị quở vì chưa lắc chuông cho ngài bắt đầu. Năm sau tôi được giải nhiệm và được chuyển qua giúp thư viện với cha Ruiz, rồi năm sau nữa với cha Joseph Ch en (cha Tầu già). 52

55 Lớp đầu tiên đại đa số là dân Bắc kỳ với khối lớn là Bùi Chu gồm 15 chủng sinh học trung học ở chủng viện Bùi Chu (Bắc Ninh 2: Hiểu, Nhuệ; Bùi Chu 5: Điền, Hàm, Liễm, Thanh, Trung; Hải Phòng 3: Công, Hiển, Sơn; Thái Bình 4: Hùng, Ninh, Thái, Thục; Hưng Hoá 1: Thụ), và nhóm nhỏ Phát Diệm gồm 5 chủng sinh học trung học ở chủng viện Phát Diệm (Hoằng, Lương, Minh, Phát, Thế), và 2 nhóm thiểu số gồm 2 Hànội (Đức, Tôn) và 2 Sàigòn (Nhơn, Vững). Chúng tôi vẫn tự xưng mình là nhị thập tứ tú (24 người ưu tú) và thỉnh thoảng nhắc nhau rằng mai mốt chúng mình tất cả sẽ là 24 linh mục, và biết đâu chẳng có mấy giám mục trong số này. Thậm chí có kẻ còn dám bông đùa ước làm giáo tông (giống tao) nữa. Mặc dầu anh em được huấn luyện từ nhiều chủng viện khác nhau, Trung Nam Bắc có đủ đại diện tập tục không giống nhau, nhưng hình như ai cũng quên đi cái cũ của mình để hoà nhịp vào cuộc sống mới: cố gắng quên mình để trở nên người làm việc trong vườn nho của Chúa. Một trường hợp cụ thể là đi đàng Thánh giá bằng tiếng Việt: kiểu Dòng hoặc Triều, Bắc, Trung hay Nam. Thôi thì cứ hãy thử mỗi kiểu một lần xem sao rồi sẽ quyết định. Nhờ đó có sự hài hoà và hoà đồng. Năm đầu tiên trong ngôi trường mới lạ với ban giảng huấn quốc tế, ai ai cũng nơm nớp lo sợ, không biết mình có đủ sức theo học hay không. Thêm vào đó ngoại trừ một người quê Đàlạt, ai cũng từ miền Nam nóng bức, nên hơi ớn cái lạnh da diết và những hạt mưa rỉ rả. Thỉnh thoảng tôi cũng nói thật lòng mình như vậy, thì bề trên lại tưởng mình muốn thoái lui. Tuy thế có một người mới lên được ít ngày đã hù anh em rằng tớ chỉ ở đúng một tháng rồi ra đi. Anh em tưởng anh nói bông đùa cho vui, vì thấy anh là một trong các vị cha già đáng kính của lớp, ai ngờ rằng anh chỉ gắng sống với anh em được 3 tháng và đợi cho cấm phòng đầu năm xong vào tháng 11 rồi mới giã từ anh em. Mặc dầu chỉ sống với anh em thật ít ngày, gần đây trong ngày xum họp mừng lễ 50 năm giáo hoàng học viện cách âm thầm tại một tư gia, có dịp anh đã cảm động tâm sự rằng những ngày đó thật quý giá trong cuộc đời sống đạo và thành người. Trong đạo ngoài đời, anh vẫn là người công giáo xứng đáng là cha già, và gia đình anh thật gương mẫu cho nhiều người chung quanh. Anh tự nhận là người vượt biên đầu tiên. Sau đó ít lâu cũng có người theo anh đi vượt biên nữa. Và khoá 1 lớp tôi chỉ còn 20 khi mãn Triết. Thế rồi sau đó một người anh em khác đã từ giã lớp, không phải để vượt biên, nhưng đã vượt thoát cõi trần mà về cõi vĩnh hằng. Năm Triết cuối cùng, anh có tính tò mò tìm về đường lối siêu hình, thích vẽ những đường nét hội hoạ độc đáo khó hiểu, và có những đêm không ngủ được, anh cầu cơ một mình không ai biết. Sau năm giúp xứ 1963, anh bị tai nạn rủi ro khi đi tắm gặp dòng nước sông Đồng Nai cuốn đi mất. Lớp đầu tiên chúng tôi lúc đầu không nhận một vị thánh bổn mạng và không được đặt một danh hiệu lớp nào cả. Mãi đến năm thứ 4, gần khi mãn trường, vì tình cảnh đặc biệt là đa số sẽ bị gọi đi quân dịch, nên anh em mới đề nghị làm một kỷ yếu để ghi nhớ lưu niệm những năm tháng sống chung với nhau cùng một mái trường. Vì năm cuối cùng nhà trường chưa có sách đủ các bộ môn, nên sau khi các lớp đàn em trong trường chính thức đi nghỉ, chúng tôi còn gồng mình ở lại thêm 1 tháng để học về siêu hình do cha Tầu già giảng dạy. Những ngày này càng vui vẻ thân mật hơn vì vừa học 53

56 vừa chơi, không còn thi cử gì nữa, nhất là ai cũng mường tượng ra ngày chia tay ra đi mà không hẹn ngày về. Tôi còn nhớ có nhiều ý kiến đóng góp về danh hiệu, cuối cùng có 2 danh hiệu được đề nghị nhiều hơn nhưng không đủ đa số là Thánh Tâm và Mẫu Tâm. Lần bỏ phiếu cuối cùng, danh hiệu Mẫu Tâm được chấp thuận có lẽ để kỷ niệm tên trường đầu tiên. Phe Thánh Tâm cũng không chịu thua, nên đề nghị lấy tên tờ kỷ yếu là in dilectione qua câu Manete in dilectione mea Hãy ở lại trong tình yêu của Thầy (Ga 15: 9-10). Tập kỷ yếu do Antôn Vũ Sỹ Hoằng chủ bút, thật đơn giản so sánh với thời nay, nhưng khi đó quả thật đã là kỳ công. Vấn đề thứ nhất là kỷ luật. Năm đó đại đa số phải học thi de universa, nên các cha giáo không muốn học viên bị chia trí vào việc ngoại này, nhất là tạo nên tiền lệ cho thế hệ sau phải cố gắng để thực hiện cho hay hơn. Vấn đề thứ hai là tài chính: lấy tiền đâu để in ấn trong khi chưa ai làm ra đồng tiền nào và ngân sách của chủng viện lúc ban đầu thật eo hẹp? Vấn đề thứ ba là kỹ thuật: đánh máy, trình bầy và in ấn. Chẳng ai có bàn chữ Việt. Chủng viện còn mới và không có máy móc in ấn gì ngoại trừ một máy in alcohol, chứ chưa có nổi máy ronéo. Bản thân tôi không còn ấn bản nào trong tay, nên không biết viết gì thêm ngoại trừ một chi tiết vĩ đại thời đó: bìa do Joseph Nguyễn Thế (đại lộ) vẽ và được in offset mầu xanh đỏ rực rỡ huy hoàng tại nhà in địa dư của chính phủ gần trường Yersin, do móc nối dàn xếp khéo léo của niên trưởng trọn đời (NVN). Phần ruột thì do nhượng bộ của cha Ruiz cho phép sử dụng máy in alcohol và do công khó anh Thomas Đỗ Đức Minh hy sinh không chơi thể thao để in ấn dùm anh em. Bây giờ không có tập In Dilectione trong tay, nên tôi không nhớ ai đã viết những gì nữa. Sau này không biết lịch sử học viện có ghi lớp nào làm kỷ yếu như vậy nữa chăng. Tôi chỉ nhớ được một chi tiết rất nhỏ: người bạn Hànội của tôi mê nhạc Beethoven nên đã nhận bút hiệu là Bích Tử Vân. Đa số người viết nhận bút hiệu hai chữ hoặc ghi tên thật của mình. Thấy anh bạn làm vậy tôi cũng bắt chước lấy bút hiệu 3 chữ nghe cho oai. Không ngờ bút hiệu đó đã dính liền với cuộc đời viết lách của tôi mãi cho tới ngày hôm nay. Tôi là người thuộc địa phận Hà (nội), (học giáo) Hoàng (học viện), (khoá lớp Mẫu) Tâm. Thỉnh thoảng có độc giả mấy sách tôi viết sau này đoán non đón già rằng chắc hẳn qua bút hiệu 3 chữ đó chuyện tình phải gây cấn và cuộc đời phải lâm li bi đát lắm. Năm 1997 khi gặp lại 1-2 anh em lớp đi viếng Rôma hoặc năm 2000 gặp nhau ở Việt Nam, anh em ngạc nhiên vì đã đọc mấy cuốn sách của Hà Hoàng Tâm mà bây giờ mới biết tác giả chẳng phải mục sư hoặc nữ văn sĩ nào cả, mà chỉ là một người bạn cùng học thuở xa xưa. Bút hiệu đó được tôi tạo ra tháng 5 năm 1963, mà phải đợi tới năm , khi cần phải có một bút hiệu cho việc in ấn sách nhạc của linh mục nhạc sư Tiến Dũng, tôi mới nhớ mà dùng nó lại, để rồi từ đó về sau, khi viết sách hoặc bài hát đạo thì tôi dùng tên thật, còn khi viết sách hoặc bài hát đời thì dùng bút hiệu. Ai còn bản In Dilectione nào, xin cho anh em coi ké với. Thế rồi chúng tôi chia tay nhau mỗi người mỗi nơi, chẳng biết bao giờ mới gặp lại, chỉ biết tín thác vào tình yêu quan phòng của Chúa. Thế rồi chính biến 1963 đã xẩy đến, hình như đưa đẩy ngày hội ngộ ngày càng xa vời. Thỉnh thoảng anh em cá nhân có gặp nhau đây đó 2-3 người, nhưng chẳng có dịp nào để tất cả họp mặt lớp hoặc cùng về thăm mái trường cũ nay đã có khuôn mặt mới nơi 54

57 một khuôn viên mới thật hoành tráng: giáo hoàng học viện Thánh Piô X (Collegium Pontificium Sancti Pii X), đồi sân cù Đàlạt, với địa chỉ hộp thư 88 mới. Khoá 1 vào trường 24 kể là khá đông. Chúa sớm gọi về một người trong kỳ hè trước khi tựu trường (Thái), 3 người vượt biên đi theo chân trời mới, đa số còn đang đi quân dịch, bây giờ chỉ còn 5 người lên khoá 1 ra trường (Hàm, Hiển, Thanh Phạm, Thế, Tôn). Khoá 1 vào trường giữ kỷ lục đông nhất trong một thời gian thì khoá 1 ra trường này trước sau vẫn là khoá nhỏ nhất trong các khoá: 5 người từ khoá 1 vào trường, 3 người từ khoá 2 lên (Thanh Hồ, Trọng) vì đã đi giúp xứ ngay sau tiểu chủng viện trước khi lên giáo hoàng học viện, và thêm 1 nhập học trễ vì quân dịch thả về (Thế Minh), và sau này được vinh dự có một linh mục dòng Biển đức từ Thiên An/Huế, Élie Đỗ văn Y (Y dài), dự thính 2 năm cuối cùng. Vì ít học viên nên các cha giáo sư chịu khó để ý hỏi bài, dù không muốn học cũng phải cố gắng. Đúng là peu mais bien (quý hồ tinh bất quý hồ đa). Một việc xẩy ra ngoài ý muốn dự tính ao ước của mọi người là vấn đề anh em đi quân dịch: bao giờ mới được về? Theo chương trình của chính quyền đệ nhất cộng hoà, các tu sĩ Phật giáo, Tin lành cũng như Công giáo chỉ đi một năm, nhưng năm đó đã đi qua. Chính quyền giao thời của quân nhân cách mạng chỉ hứa mà không hẹn ngày mai. Nhưng Chúa có chương trình kế hoạch của Người. Một người được coi như là thánh sống của nhóm đi quân dịch vẫn khuyên bảo anh em cầu nguyện với Thầy Anrê Phú Yên, và nếu được như ý, anh sẽ cổ động phong thánh cho Thầy cũng như sẽ hứa xây đền dâng kính Thầy giảng thánh. Chi tiết câu chuyện bên trong xẩy ra cho biết cũng không thua gì hoàn cảnh éo le của Êsau Giacob: estne mendacium? Non mendacium, sed mysterium. Thế là đùng một cái có tin tất cả anh em được về làm bừng sống sinh hoạt các đại chủng viện. Khoá 1 cũng như khoá 2 nhập trường lên thần học chỉ lưa thưa trên dưới 10 người, thì bỗng dưng khoá 2 được mùa: sĩ số tăng gấp đôi và đạt kỷ lục không khoá nào ra trường nhiều linh mục và giám mục/đức ông như vậy. Cảm tạ Chúa muôn vàn. Chính quyền cách mạng quân sự không bắt đi lính nữa. Khi vào Thần học I năm 1963, bỗng dưng tôi được chỉ định 2 trọng trách nặng nề là ca trưởng và đàn trưởng. Thú thực khi còn ở tiểu chủng viện Piô XII-Hànội/Ngã Sáu, tôi cũng bị bắt cóc như vậy vào lớp đệ tam (10) nhưng chỉ là đàn trưởng thôi. Khi đó tôi tâm sự phân trần với cha linh hướng (Mai Xuân Hậu) rồi trình bầy mọi lý lẽ với cha bề trên (Nguyễn Huy Mai), nhưng không được vì các ngài bảo phải tập vâng lời. Tôi còn nhớ phải ngày đêm quan sát xem những anh em khác quen đánh đàn làm sao rồi cố gắng bắt chước. Mãi 2-3 tháng sau mới dám thực sự đánh đàn nhà thờ. Khi mãn tiểu chủng viện, tôi thề hứa với Chúa và với lòng mình rằng sẽ không bao giờ dính vào ngành xướng ca vô loài nữa. Thế mà bây giờ lại một cổ hai tròng! Biết làm sao đây? Lần này cha viện trưởng Paul O Brien thông cảm hơn, nhưng cũng bắt tôi phải nhận 1 trong 2, và bất đắc dĩ tôi phải nhận vai trò đàn trưởng. Tôi lại theo kinh nghiệm lần trước là cắt phiên cho những người đàn giỏi như anh Hoàng Kim Quý, Nguyễn Văn Hân, Trần Định, Nguyễn Văn Vầy, Đinh Lập Liễm, đánh đàn trước và tôi học tập theo sau. 55

59 Sau 50 năm tổng kết khoá 1 vào trường 24, được kể là đông nhất một thời gian, thì bây giờ a.) đã về với Chúa: 1 trước ra trường (Thái), 4 sau: (Thế, Điền, Thục, Sơn), b.) chức tước trong Hội Thánh: 2 giám mục (Nhơn, Đức), 1 đức ông: (Phát), 12 linh mục: 1 ngưng nghỉ, 2 đã về hưu và 9 còn làm việc, 1 đi Dòng Tên trước (Vững) 1 sau (Thụ), tuyên uý dòng (Ninh, Thanh) c.) hoạt động đặc biệt: lương y sĩ (Sơn), tiến sĩ văn chương Anh (Phát), tiến sĩ thần học phụng vụ (Minh), giáo sư đại chủng viện (Đức, Hiển, Nhơn), in ấn/xuất bản (Tôn/Hà Hoàng Tâm/Xuân Tâm)), nhạc sĩ sáng tác (Phạm Minh Công, Đinh Lập Liễm/Tiến Hạnh, Vũ Hùng Tôn), dân biểu/thượng nghị sĩ (Nhuệ) d.) vượt biên : 4 trước (Nhuệ, Hùng, Lương, Trung), 1 sau (Minh) e.) lập tu hội: (Thục) Như vậy quả thật đường lối quan phòng của Chúa rất nhiệm mầu qua 50 năm! Qua bao nẻo đường khác nhau và theo muôn lối đổi thay, tất cả đều có thể tự hào là học trò của Dòng Tên, đã đóng góp phần nào vào Ad Majorem Dei Gloriam theo tôn chỉ của đấng sáng lập đã nêu ra đường lối cho Dòng, cũng như rất vui mừng vì là cựu học viên cùng nhau instaurare omnia in Christo như khẩu hiệu của Đức Giáo Hoàng Piô X, đấng thánh dễ mến bổn mạng học viện chúng ta. Đàlạt-Việt Nam ngày 13 tháng 9 năm 2008 Kỷ niệm 50 năm thành lập Giáo hoàng Chủng viện Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Giáo hoàng Học viện Thánh Piô X) – Đàlạt Antonius Vũ Hùng Tôn/Hà Hoàng Tâm/Xuân Tâm 1112 SE 41st Ave., Portland, Oregon USA vuhungton(at)hotmail(dot)com TB Tôi gửi bài này để quý bạn đọc trước cho vui và cho biết những gì cần được điều chỉnh trước khi in lên Kỷ Yếu chính bản. Đa tạ. 57

60 MỘT CHÚT TƯỞNG NHỚ Năm mươi năm đã trôi qua, nhưng nhiều kỷ niệm của những năm tháng đầu tiên vẫn còn ghi rõ nét. Sự kiện đã qua đi, không còn lặp lại, không còn tái diễn, nhưng tâm tình, dấu ấn vẫn còn đậm nét. Nhắc lại không phải hoài cổ, mà để tiếp tục thể hiện trong cuộc sống hôm nay. Năm nay, các cha dòng Tên mở chủng viện mới ở Đàlạt. Vậy, con sẽ học ở đó khỏi phải đi đâu xa. Đó là những lời mà Đức cha Cố Simon Hòa Nguyễn Văn Hiền, Giám mục Đại diện Tông Tòa Sàigòn, đã nói với tôi vào khoảng tháng 6 năm Vì nghe nói chủng viện mới nằm trong đất Viện Đại Học Công Giáo Đàlạt, nên tôi đã đến Văn phòng Viện Đại Học để hỏi thăm. Văn phòng trả lời : Chúng tôi cũng có nghe như thế, nhưng không biết nằm ở đâu. Cuối cùng khám phá ra ở khu B Viện Đại Học Công Giáo Đàlạt, cạnh trường Trần Hưng Đạo. Và tôi đã đến trình diện cha Bề trên Ferdinand Lacretelle sj : với gương mặt rất hiền từ, đôi mắt sáng nhìn thẳng vào mắt bạn, nụ cười luôn nở trên môi, lưng khòm một chút, dáng người mảnh khảnh, hai tay dang rộng niềm nở bắt tay tôi. Đó là hình ảnh đầu tiên tôi bắt gặp nơi ngài và cũng là hình ảnh mà tất cả những ai đến gặp ngài đều bắt được. Trong suốt thời gian ở Việt Nam, ngài luôn luôn gây được thiện cảm và sự tín nhiệm trong giây phút đầu tiên gặp gỡ. Thời gian dài phục vụ ở Trung Hoa đã làm cho ngài trở nên quen thuộc với sự suy nghĩ và cung cách của người Á Đông. Ngài đã dung hòa giữa cái thẳng thắn của người phương Tây với cái nhạy cảm tinh tế của người phương Đông. Nếu chúng tôi gặp một vị Bề trên nào khác chứ không phải là ngài, thì tôi mạn nghĩ rằng sau năm đầu tiên chắc không còn lại được phân nửa chủng sinh. Một khóa gồm hai mươi bốn chủng sinh thuộc 8 giáo phận (lúc bấy giờ, linh mục và chủng sinh vẫn giữ nguyên gốc của mình, chưa buộc nhập tịch vào các giáo phận địa phương). Trong 24 chủng sinh đầu tiên, chỉ có 2 Nam kỳ và 22 Bắc kỳ : đông nhất là Bùi Chu (5) và Phát Diệm (5). Giáo sư gồm 4 linh mục thuộc 4 quốc tịch Pháp, Ý, Tây Ban Nha và Canada : không một cha nào biết tiếng Việt, còn tiếng Pháp thì đa số các thầy chỉ lõm bõm. Tuổi từ 18 đến 22 : còn rất bồng bột và ít nhiều háo thắng nhưng thật sự đã không có gì xảy ra vì vị Bề trên đã kiên nhẫn và yêu thương dạy dỗ, uốn nắn. Tôi khẳng định mà không sợ lầm lẫn : không một ai có thể có điều gì bất mãn với ngài trong suốt thời gian làm Bề trên rồi làm Linh hướng cho đến ngày vĩnh viễn rời Việt Nam. Nếu mỗi anh em trong số 24 thầy của lớp Mẫu Tâm ghi lại những kỷ niệm riêng tư của mình có được với vị Bề trên đầu tiên của Chủng Viện Giáo Hoàng Mẫu Tâm Vô Nhiễm thì chắc chắn chúng ta sẽ đúc kết thành một quyển sách rất hấp dẫn, nói về một thời kỳ của vị Bề trên mà trước khi qua Việt Nam đã từng là Giám chức Hạt Phủ doãn tông tòa Haichow (Haizhou), một phần đất truyền giáo rộng lớn bên Trung Hoa. 58

62 KHÓA I :NHÖÕNG KYÛ NIEÄM VEÀ KHOÙA I TỪ NIEÂN HOÏC 1958 GIAÙO HOAØNG HOÏC VIEÄN THAÙNH PIOÂ X ÑAØ LAÏT Cha Giuse Phaïm Baù Laõm nhôø toâi vieát ít doøng kyû nieäm veà Khoùa I nhaäp hoïc Ñaõ coù tröôùc ñaây 50 naêm, vôùi thôøi gian ñaõ laâu, ñaày aép nhöõng söï kieän, ngöôøi xöa, caûnh cuõ, vôùi bao nhieâu tình caûm ñaàm aám. I. TRÖÔÙC HEÁT TOÂI MUOÁN ÑIEÅM LAÏI CAÙC ANH EM TRONG KHOÙA I. Danh saùch 24 anh em coù nhöõng ngöôøi ñaõ maát, ngöôøi coøn laïi cuõng ñaõ vaøo tuoåi thaát thaäp coå lai hy, coù ngöôøi ôû nöôùc ngoaøi, coù Giaùm muïc, Linh muïc, Tu só, hay bố đời 01 ÑGM Pheâroâ Nguyeãn Vaên Nhôn Ñaø Laït Goác Saøi Goøn 02 ÑGM Giuse Nguyeãn Tích Ñöùc Ban Meâ Thuoät Haø Noäi 03 Lm Antoân Ngoâ Vaên Vöõng Doøng Teân Saøi Goøn 04 Lm Giuse Traàn Vaên Haøm Xuaân Loäc Buøi Chu 05 Lm Gioakim Nguyeãn Vaên Hieåu Xuaân Loäc Baéc Ninh 06 Lm Giuse Phaïm Thanh Quy Nhôn Buøi Chu 07 Lm Giuse Ñinh Laäp Lieãm Ñaø Laït Buøi Chu 08 Lm Antoân Vuõ Só Hoaèng Myõ Tho Phaùt Dieäm 09 Lm Toâma Nguyeãn Coâng Hieån Caàn Thô Haûi Phoøng 10 Lm Giuse Phaïm An Ninh Saøi Goøn Thaùi Bình 11 Lm Giuse Phaïm Minh Coâng Kontum Haûi Phoøng 12 Lm Aug. Nguyeãn Ñöùc Thuï Doøng Teân Höng Hoùa 13 Ñöùc OÂng Pheâroâ Traàn Vaên Phaùt Myõ Phaùt Dieäm 14 Lm Antoân Vuõ Huøng Toân Myõ Haø Noäi NHÖÕNG ANH EM ÑAÕ QUA ÑÔØI 15 Lm Giuse Nguyeãn Theá Saøi Goøn Phaùt Dieäm 16 Lm Giuse Vöông Vaên Ñieàn Ñaø Laït Buøi Chu 17 Lm G.B. Nguyeãn Vaên Thuïc Saøi Goøn Thaùi Bình 18 Lm Giuse Phaïm Ngoïc Sôn Caàn Thô Haûi Phoøng 19 Thaày G.B. Buøi Anh Thaùi Saøi Goøn Thaùi Bình 20 Toâma Ñoã Ñöùc Minh (Cöïu Lm ñöôïc pheùp Toøa Thaùnh) NHÖÕNG ANH EM THOÂI TU 21 Phaoloâ Vuõ Duy Löông Phaùt Dieäm 22 Giuse Nguyeãn Thaùi Huøng Thaùi Bình 23 Giuse Nguyeãn Vaên Nhueä Baéc Ninh 24 Giuse Ngoâ Quang Trung Buøi Chu 60

63 II. NHÖÕNG BÖÔÙC ÑI NGÔÕ NGAØNG Toâi nhôù nhöõng ngaøy ñaàu tieân cuûa thaùng 9 naêm 1958, anh em lai rai nhaäp hoïc veà Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän. Luùc ñaàu laø Ñaïi Chuûng Vieän Maãu Taâm, toïa laïc taïi Villa Pic Robin (keá tröôøng Traàn Höng Ñaïo ngaøy nay). Môùi leân Ñaø Laït laàn ñaàu tieân, khí laïnh, xa laï, raát buoàn : böôùc voâ chuûng vieän gaëp ngay anh Giuse Ñinh Laäp Lieãm, daùng cao lôùn, ñaïo maïo ñaõ ñoùng boä aùo soutane chöõng chaïc, neân 5 anh em goác Phaùt Dieäm chuùng toâi khoanh tay chuùng con xin pheùp laïy cha, anh voäi khoa tay, caûi chính : mình cuõng nhö anh em caû maø. Sau ñoù chuùng toâi ñöôïc cha Lacretelle, giaùm ñoác vui veû gaëp gôõ, coù anh Doyen laø anh Nguyeãn Vaên Nhôn, noùi tieáng Phaùp vôùi Cha nhö gioù, tuïi naøy phuïc saùt ñaát, nghe loõm boõm caâu ñöôïc caâu khoâng, hieåu tô lô mô ; chæ aán töôïng nhaát laø caùi muõi cuûa cha Lacretelle, khi noùi chuyeän, ngaøi cöù gí saùt vaøo mình, neân cöù phaûi gaøi soá dze. Caû nhaø coù boán cha, vaø moät thaày : cha Lacretelle (Phaùp), cha Ruiz (Taây Ban Nha), cha Bobbio (YÙ), cha Deslierres (Canada) vaø thaày Herold (Hungari ) vaø chöøng 17, 18 anh em (moät soá chöa leân kòp), neân buoàn muoán cheát. Khoùc maáy laàn! Ñöôïc cha Lacretelle an uûi, cha Bobbio thì laâu goïi cho keïo, keâu teân Frater Hoaéng, Frater Ñieân, Frater Vung, Frater Ñuïc, Mrg Tuïc cöôøi beå buïng! III. SOÁNG NHÖ GIA ÑÌNH Soáng vôùi 4 cha Taây : Phaùp, YÙ, Taây Ban Nha, Canada, thaày Hungari, vaø anh em cuûa möôøi giaùo phaän, nhö moät gia ñình : raát yeâu thöông vaø chia seû, caûm thoâng vaø ñaïo ñöùc. Sau naøy laøm Linh muïc roài maø cha Deslierres vaãn khen khoùa I! Coù moät ñieàu laø Ñaølaït khí laïnh, mau ñoùi, toâi nhôù cöù ñeán 11 giôø, khi ñi vieáng Mình Thaùnh Chuùa : nhaø nguyeän nhoû, anh em thinh laëng caàu nguyeän, moät baïn, roài hai baïn, ba baïn.. cöù tieáp tuïc soâi buïng, nhöõng baïn khaùc cöôøi rung caû gheá. Cha Lacretelle quì sau khoâng hieåu gì, beøn hoûi caùi gì maø cöôøi döõ vaäy IV. ÑÔØI SOÁNG GIAÛI TRÍ Caùc cha giaùo bieát anh em chuùng toâi buoàn, vì ít ngöôøi, vì Đà laït xa xoâi, hay möa, vì ngoân ngöõ luùc ñaàu khoù khaên, vì phong tuïc taäp quaùn cuûa anh em 10 giaùo phaän, neân ñaõ toå chöùc nhieàu cuoäc excursions ñi nhieàu nôi nhieàu ñieåm : caùc thaùc Cam Ly, Prenn, Pongour, Gougah, Suoái Vaøng, ñænh Lang Biang, Haûi hoïc vieän Nha Trang, Doøng thaùnh Giuse…Toâi nhôù coù laàn leo boä leân ñænh Lang Biang, khi tôùi nôi thaáy moät röøng hoa daïi baùt ngaùt, raát ñeïp, coù moät baïn ngaét ñaïi moät boâng ñöa leân muõi ngöûi, chaúng may ñaèng sau coù oâng chuû ñoàn ñieàn ngöôøi Phaùp teân laø Farrauht ñi xe Zeep chaïy tôùi, ngöøng xe, cho moät baøi hoïc. OÂng ta noùi : Nhöõng boâng hoa gioáng nhö nhöõng coâ gaùi treû ñeïp, ñeå thöôûng thöùc, neáu haùi ñi laø roài. Chuûng vieän cuõng ñaõ toå chöùc nhieàu buoåi vaên ngheä, nhöõng buoåi thuyeát trình, vaø môøi caùc doøng nam nöõ tại Đà lạt tham dự hoặc chuùng toâi được các doøng môøi ñeán döï caùc buoåi lieân hoan vaên ngheä giao löu cho ñôõ buoàn. V. ÑÔØI SOÁNG HOÏC TAÄP. Naêm thöù nhaát laø naêm döï bò, neân hoïc haønh raát nheï nhaøng, caùc moân tieáng Phaùp, Latin, tieáng Vieät (cha Trung giaûng daïy), tu ñöùc vaø Kinh Thaùnh nhaäp moân, caùc cha daïy raát taän taâm, kyõ caøng vaø caùc hoïc troø cuõng raát ngoan, chaêm chæ, coù moät ñieàu laø cha linh höôùng Deslierres vaø cha giaùm ñoác Lacretelle raát chaêm soùc nhö baø meï lo cho con caùi. Daïy nhaân baûn, daïy suy gaãm, tu ñöùc, raát kyõ vaø raát neàn taûng. Sau naøy chuùng toâi nhôù laïi nhöõng baøi hoïc ñaàu ñôøi Ñaïi Chuûng Vieän, thaáy vöõng chaéc vaø thaâm saâu. 61

64 VI. NO ENTER Chuûng vieän chæ coù boán giaùo sö vaø moät thaày ngöôøi Hungari. Thaày laùi xe, kieâm ñaàu beáp vaø kieâm luoân y taù, thaày ñeo kieáng, to con. Khi thaày vöøa laøm beáp, chaët xöông caàn söùc khoûe. Khi laøm y taù caàn meàm maïi, theá nhöng vì thieáu nhaân söï, neân Thaày phaûi kieâm nhieäm tuoát, raát vui veû vaø nhieät tình. Coù laàn keû heøn naøy bò beänh maáy ngaøy, neân phaûi xin Thaày chích cho moät phaùt, toái hoâm tröôùc, ñeå mai ñi nhaø thöông gaëp sô Marthe. Vöøa ôû beáp ra voäi leân phoøng thuoác, khoâng kòp röûa tay, thaày naáu kim vaø bôm thuoác. Coâng nhaän oáng kim lôùn, tay thaày khoûe, thaày luûi moät phaùt vaøo heát kim. Nhöng khoâng hieåu sao thaày nhìn toâi ñang ñau eâ moâng, thaày cöôøi raát ñieäu ngheä, noùi lieàn no enter thuoác khoâng voâ!? Toâi cuõng phì cöôøi, heát ñau luoân! VII. MOÄT NEÙN HÖÔNG (ñeå keát thuùc) Moãi laàn anh em Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän gaëp nhau, ñeàu nhaéc nhau nhöõng anh em qua ñôøi, ñeå keâu goïi caàu nguyeän töôûng nhôù. Khoùa chuùng toâi giaø nhaát neân coù 5 anh em ñaõ ra ñi cuõng laø leõ trôøi. 1. Thaày GB Buøi Anh Thaùi, em ruoät Ñöùc Cha GB Buøi Tuaàn vaø cha GB.Buøi Chaâu Thi, bò cheát ñuoái khi coøn ñang hoïc trieát. 2. Cha Giuse Nguyeãn Theá, phoù xöù Gia Ñònh, Giaùm hoïc tröôøng Thaùnh Maãu nhaø thôø Gia Ñònh, chuyeân baén chim vaø bẫõy thoû ôû vöôøn thoâng keá chuûng vieän. 3. Cha Giuse Vöông Vaên Ñieàn chaùnh xöù Baûo loäc, vui töôi, hoaït ñoäng,, rất tieáu laâm, con ngöôøi hieäp thoâng, chuyeân vieân ñaët teân rieâng cho anh em. 4. Cha Giuse Phaïm Ngoïc Sôn, ñaõ ñöôïc anh em goïi laø Beà treân ngay trong chuûng vieän, chaùnh xöù Tham Töôùng (Caàn Thô), cha giaùo Ñaïi Chuûng Vieän Thaùnh Quí, ngöôøi raát ham hoïc, coù tôùi ba baèng cöû nhaân (caû haùn hoïc). 5. Cha GB Nguyeãn Vaên Thuïc, chaùnh xöù Taân Chí Linh Saøi goøn, Beà treân caùc thöù doøng (ôn goïi ñaëc bieät). Xin moät neùn höông cho caùc vò quí meán cuûa chuùng toâi. Myõ Tho, ngaøy 15 thaùng 10 naêm Lm. Antoân Vuõ Só Hoaèng 62

65 Khóa 2 : Nhớ Nhớ về ngày đoàn tụ Của anh em bốn phương. Mừng 50 năm thành lập Của trường xưa mến thương. Ôi bao nhiêu tình nghĩa Của thầy trò ta đó. Xin nhận vần thơ nhỏ Của người nay vắng xa? Thanh Quân Khoá 2 63

66 KHÓA 3: LỚP BA, BA LỚP Quả là xấu hổ, khi anh Khoa nhờ cập nhật hóa danh sách hai lớp Hai và Ba của Giáo Hoàng Học Viện Thánh Piô X, Đà Lạt để đăng vào Kỷ Yếu trên mạng nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày Giáo Hoàng Học Viện Thánh Piô X mở cửa chào đón sinh viên lần đầu tiên. Vì một lẽ giản dị là không biết đường mô mà cập nhật hóa, ngoại trừ mấy chi tiết vụn vặt về chính bản thân mình, như tên thánh Vincent được kể là Antoine và Allambee (tên đường) được kể là Allambi. Sau đó là một khoảng trắng (blank) thật lớn xuất hiện trong đầu. Anh em Lớp Ba, nào có biết đường mô mà liên lạc? Những người mình còn nhớ đôi chút, sau hơn 40 năm xa cách, thì chi tiết ai cũng đã biết. Vít-vồ Nguyễn Văn Nho (Nha Trang), Cha Nguyễn Đức Bẩm (Nha Trang), Nguyễn Tiến Thuật (Hải Phòng, Qui Nhơn), Hoàng Qúy (Phát Diệm, Qui Nhơn) nay đang chễm chệ bên cạnh Thánh Phêrô, muốn liên lạc, chỉ cần hướng lên Trời, là đủ, thậm chí qua máy vi tính cũng không cần nữa, đâu cần cập nhật hóa làm chi. Các vị ăn nên làm ra như vít vồ Hoàng Đức Oanh hay phụ tá bề trên tổng quyền Dòng Tên Nguyễn Công Đoan cũng chả cần ai phải cập nhật hóa chi tiết, một phần vì thư từ có chạy tứ tán đến đâu, thì cuối cùng rồi cũng đến Rôma, như người ta thường nói. Còn các anh em khác, chi tiết bần đạo biết được đều nhờ danh sách được anh Khoa cung cấp. Âu cũng là do số mệnh cả! Bần đạo vẫn có thói quen đổ lỗi cho số phận thể ấy! Mà suy đi nghĩ lại, việc đổ lỗi này không oan ức gì cho lắm. Ngay với những anh em đồng môn cuối cùng trong đời bần đạo, các chi tiết về họ, bần đạo cũng mù tịt. Bần đạo tốt nghiệp ban cao học Học Viện Quốc Gia Hành Chánh năm Cùng tốt nghiệp với bần đạo, có khoảng hơn 40 đồng môn khác. Từ ngày Miền Nam rơi vào tay con cháu Bác Hồ, bần đạo chỉ được gặp lại có 3 người. Một người gặp lại ở Sài Gòn, sau ngày bần đạo từ trại cải tạo Suối Máu trở lại gia đình. Hai người kia gặp lại ở Sydney, sau khi đến đây định cư. Suốt năm năm nằm bóc lịch (làm gì có lịch mà bóc, đúng hơn, nằm ghi lịch từng ngày!), bần đạo không hề thấy mặt một đồng môn nào cùng lớp. Chả lẽ thằng nào cũng chạy thoát được cả hay sao, và chả lẽ mình lại hẩm hiu đến thế. Nghĩ đến số phận ấy mà buồn thêm. Thật ra, không hẳn thế, anh em cùng lớp kẹt lại cả đống. Chỉ có điều, họ kéo nhau đi trình diện ở chỗ đáng đồng tiền bát gạo chứ không ấm ớ như mình. Còn nhớ lúc con cháu Bác Hồ tiếp quản Phủ Thủ Tướng Việt Nam Cộng Hòa, bần đạo cùng hầu hết nhân viên cũ của Phủ, hình như có cả Bộ Trưởng Trần Ngọc Châu gì đó và đầy đủ các thứ trưởng cùng phụ tá chuyên môn, trong đó có kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, đều đến Phủ trình diện hàng ngày, và dù không làm việc chi, vẫn lãnh hai tháng lương kế tiếp. Lúc phải đi trình diện học tập tập trung, bần đạo, trong tư cách chuyên viên ngang hàng giám đốc nha, cũng khăn gói quả mướp vào Trường Gia Long đăng ký theo lớp công chức cao cấp từ nghị sĩ, dân biểu, thẩm phán tối cao, tổng, bộ, thứ trưởng cho đến giám đốc sở. Ở đấy ăn cơm nhà hàng (đúng là cơm nhà hàng thật) ngày ba bữa, và được chứng kiến nhiều màn cười ra nước mắt (như cảnh ông cựu trung tướng chạy tóe khói mỗi lần anh vệ binh gọi đến tên!), đến ngày thứ hai hay thứ ba gì đó, thì con cháu Bác Hồ bảo: anh không thuộc diện này nhá, anh trở lại cơ quan đi, vì anh đâu phải là giám đốc sở, anh chỉ là giám đốc nha thôi! Ông Đoan (quên cả họ, xin lỗi), vốn là phụ tá chuyên môn của Thủ Tướng Khiêm, cũng được con cháu Bác Hồ phán như thế. Theo lý thì phải mừng mới đúng. Nhưng có ai học được chữ ngờ! Bần đạo cũng như ông Đoan lại tỏ ra buồn và trở về Phủ Thủ Tướng cũ để chẳng biết tương lai mình ra sao. Ít hôm sau, đang khi học tập tại chỗ được hơn một ngày, bần đạo được anh Sáu Lầu, con cháu Bác Hồ cỡ bự, bảo phải đi học tập tập trung theo diện sĩ quan, trong mười ngày. Thật ra, không hẳn anh ta bảo riêng bần đạo. Anh ta chỉ vào lớp mà tuyên bố: những ai là sĩ quan trừ bị thì tiếp tục học tập ở đây, còn những ai là sĩ quan biệt phái thì đi trình diện học tập tập trung mười ngày. 64

67 Bần đạo thật lúng túng vì mình vừa là sĩ quan trừ bị vừa là sĩ quan biệt phái, hay đúng hơn, mình là sĩ quan trừ bị được biệt phái về nhiệm sở dân sự cũ. Đứng dậy thắc mắc, thì anh Sáu Lầu bảo: trời đất, trừ bị là tham dự một khóa huấn luyện quân sự rồi trở lại nhiệm sở dân sự cũ. Bần đạo bảo: đúng rồi, tôi vốn làm việc ở đây, sau đó đi Thủ Đức, rồi lại trở về đây làm việc sau khi tốt nghiệp khóa đào tạo sĩ quan ở Thủ Đức, vậy tôi là sĩ quan trừ bị. Anh ta hỏi: nó có thăng cấp cho anh không? Bần đạo được huấn luyện ở Giáo Hoàng Học Viện rất kỹ nên thật như đếm trả lời: có, hiện tôi là trung úy (tự động thăng cấp theo thâm niên, dù có lãnh đồng lương trung úy nào!). Anh Sáu Lầu bèn phán: vậy anh là biệt phái! Thế là bần đạo, một lần nữa, đi trình diện học tập cải tạo tập trung. Anh Sáu Lầu bảo: đến Trường Chu Văn An trình diện, và nếu ở đấy, người ta không nhận, thì trở lại Phủ với anh ta. Đến trường Chu Văn An, con cháu Bác Hồ hỏi: anh có phải tình báo không? Thưa; không! Anh có phải cảnh sát đặc biệt không? Thưa: không! Vậy anh đi chỗ khác, anh không phải là đối tượng ở đây! Đáng lẽ bần đạo nên theo lời dặn của anh Sáu Lầu mà trở lại Phủ tiếp tục khóa học 3 ngày tại chỗ. Nhưng lúc ấy, bà xã cùng bần đạo, sau 7 năm lấy nhau, đã có đến 5 nhóc tì tuổi từ 6 năm tới 8 tháng, và đã quyết định xoay qua nghề làm đường ly tâm kiếm sống. Nên chỉ mong học cho xong để còn lo bề làm ăn! Bèn xuống nước năn nỉ với con cháu Bác Hồ ở Trường Chu Văn An, khiến họ phát cáu, gắt: đã bảo không phải là đối tượng mà! Thôi, tớ bảo thế này nhá, đến Trung Tâm Trần Hoàng Quân may ra họ nhận đấy! Trần Hoàng Quân là chỗ nào? Ở Sài Gòn đã lâu mà nào biết Trung Tâm Trần Hoàng Quân ở đâu. Không lo, xích-lô Sài-gòn đâu mà không biết! Và ở đấy, may mắn thật, họ nhận quách! Hai hôm sau, trong một đêm mịt mùng, họ đưa bần đạo xuống Trảng Lớn, Tây Ninh và bắt đầu một diễn trình ghi lịch hàng ngày suốt hơn 5 năm, không hề gặp bất cứ người bạn xưa nào. Châu Thành Tích đến thăm bần đạo, sau khi cũng học tập tốt trở về nên đã kể cho nghe nhiều chuyện về anh em cùng lớp ở trong các trại khác. Mới hay, mình không hẳn hẩm số như vẫn nghĩ trong những ngày ghi lịch. Riêng anh em cùng lớp ở Giáo Hoàng Học Viện Thánh Piô X, Đà Lạt, thì liền sau ngày rời Học Viện, người đầu tiên bần đạo được gặp là Nguyễn Tiến Thuật, người cùng học một lớp với bần đạo từ năm đệ thất ở Hải Phòng, qua hai năm đệ lục và đệ ngũ tại Mỹ Tho, bốn năm đệ tứ, đệ tam, đệ nhị và đệ nhất ở Sài Gòn và sau cùng gần hết ba năm ban triết ở Giáo Hoàng Học Viện. Thuật rời Học Viện lúc đang học năm thứ ba, là người có nhiệm vụ lấy cua năm dự bị ban triết ở Văn Khoa Sài Gòn để cuối năm học 1965, bần đạo về học và dự thi, sau khi mãn hạn đi thử tại Giáo Xứ Trà Câu ở Quảng Ngãi. Tuy hắn quên không lấy cua của thầy Nhất Hạnh, nhưng rất may, một ngày trước khi dự thi, bần đạo được một người bạn khác cho biết, nên cũng đã ráng làm được bài thi của Thầy với đề tài: ngôn ngữ tôn giáo và thực tại tôn giáo. Bần đạo vẫn phải nhờ Thuật tiếp tục lấy cua cho niên khóa , là năm bần đạo trở lại Học Viện bắt đầu chương trình thần học. Nay Thuật đã về Nhà Cha, nhưng kỷ niệm với Thuật thì còn rất sống động. Hai thằng cùng khóc như mưa ở cây săng Hòa Hưng ngày 30 tháng Tư 1975 giữa mùi nồng nặc của rác rưởi và xác người Sài Gòn. Hắn làm trưởng chi cảnh sát gì đó ở Phan Thiết, nên ngày ghi lịch của hắn nhiều hơn bần đạo. Lúc bần đạo đã định cư ở Sydney rồi, hắn mới học tập tốt trở về. Bà xã bần đạo thỉnh thoảng lại nhắc lại lần Thuật tới thăm. Lúc đó, bà ấy đang làm chủ một lò bánh tai heo bán sỉ, nhà đông người như cái chợ và khá bận bịu, nên con mắt có lẽ hơi mập mờ, nhìn gà còn hóa quạ, huống chi một ông cải tạo sau sáu năm ghi lịch! Thuật lại không chịu lên tiếng, cứ đứng ngoài cửa nhìn vào, khiến bà ấy bực mình bảo đứa con 6 tuổi: đưa cho ông ấy mấy đồng! Lúc ấy, Thuật mới bỏ chiếc mũ chùm hụp khỏi đầu. Bà xã bần đạo quen biết Thuật sớm hơn cả bần đạo, nên hai bên chỉ biết cười. Năm 2005, nhân dịp qua Hoa Kỳ, sau một vòng hành hương, bần đạo rất an ủi được gặp lại Thuật ở Westminster, CA. Lúc ấy, Thuật đã biết mình bị ung thư gan, nhưng không tỏ 65

69 tạo của mình, và thân phận chung của Đất Nước và Giáo Hội lúc ấy. Chỉ đến lúc trở về nhà, mới thấy lại thân phận thực của mình: một người bị tước cả quyền cư ngụ tại căn nhà do mồ hôi nước mắt của mình tạo ra, một căn nhà hiện vợ con mình vẫn còn quyền cư ngụ, còn mình thì phải xin phép chính quyền mới được tạm trú, chờ ngày đi kinh tế mới Nên mấy tuần sau, bần đạo đành để vợ và năm con ở lại, một mình tìm đường vượt biển. Trước khi đi, bần đạo có đến gặp Đoan ở trụ sở Dòng Tên, trong một con hẻm thật sâu ở Đường Công Lý nối dài. Đoan vẫn lạc quan, cho hay Việt Nam khác hẳn Trung Hoa. Bần đạo tin: dù sau đó bị con cháu Bác Hồ cho đi ghi lịch (không rõ mấy năm), Đoan vẫn giữ được tinh thần lạc quan. Rất tiếc, từ ngày đó đến nay, chưa lần nào được gặp lại Đoan để tâm sự. Năm 2005, đến Rô-ma, trong chuyến hành hương hơn một tháng vòng quanh Ai Cập, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Ý, Áo, Croatia, Bosnia mà vẫn không có duyên gặp Đoan ở đấy. Hôm ấy, không tính trước, cha Văn Chi dẫn một phần của đoàn hành hương, sau khi thăm Đền Thờ Thánh Phêrô, rẽ qua trụ sở Dòng Tên viếng hài cốt á thánh An-rê Phú Yên. Vợ chồng bần đạo vì mệt quá nên đã trở về khách sạn sớm, không biết để đi theo phân đoàn này. Sau mới tiếc hùi hụi, vì hôm ấy Đoan có mặt tại trụ sở Dòng Tên và đã hướng dẫn phân đoàn hành hương viếng hài cốt vị tử đạo đầu tiên của Giáo Hội Việt Nam. Oái oăm thêm một điều là đúng ngày ấy, bần đạo nói không ra lời, thanh quản bị nhiễm độc sao đó, chỉ biết gật gù lắc đầu làm hiệu. Không sao điện thoại được cho Đoan. Âu cũng là số mệnh! Người cùng lớp ở hải ngoại nữa là Huỳnh Văn Lộ, năm 2005 đang cư ngụ tại Đức, nơi diễn ra Đại Hội Giới Trẻ Thế Giới lần thứ 20. Bần đạo có theo đoàn hành hương tới lui nước Đức đến ba lần. Lần đầu từ Cairo bay đi Lisboa, nhưng không có máy bay đi thẳng, đành phải tới Frankfurt ngủ một đêm, sáng hôm sau mới có máy bay từ đó đi Lisboa. Lần thứ hai từ Lourdes bay qua Berlin, thăm thành phố này hai ngày và lần thứ ba từ Rome bay qua Dusseldorf tham dự Đại Hội vừa kể. Biết chắc thế nào Lộ cũng tham dự Đại Hội này, nên từ Úc, bần đạo có liên lạc với Lộ. Được Lộ cho hay: Lộ cư ngụ xa địa điểm Đại Hội cả nghìn cây số, nên chỉ có thể gặp nhau tại địa điểm Đại Hội. Phái đoàn hành Hương Việt Nam từ Sydney tham dự từ đầu đến cuối Đại Hội, nhưng vì cư ngụ tận Dusseldorf, cách Bonn và Cologne cả một giờ xe lửa, nên cơ hội tình cờ gặp Lộ đã không xẩy ra. Bần đạo, đến lúc đó, cảm thấy hụt hơi lắm rồi, nên đã bỏ không tham dự nhiều sinh hoạt của Đại Hội. Tuy thế ngày kết thúc đại hội cho các nhóm Việt Nam ở nhà thờ St Elizabeth, Bonn, bần đạo có tham dự, và tham dự một cách hết sức tích cực, có khi tích cực hơn rất nhiều người trẻ Việt Nam đến từ khắp nơi trên thế giới nữa vì vừa đóng vai phó nhòm, vừa đóng vai phó quay (phim) tự biên tự diễn, chạy tới chạy lui ngay phía trước gian cung thánh là nơi hai đức cha Linh (Thanh Hóa), Lương (Orange County) và hơn một trăm linh mục Việt Nam đang có mặt. Thậm chí, sau Thánh Lễ, bần đạo còn lên tận Bàn Thờ bắt tay Đức Cha Linh, người cùng trường không quen biết (lớp quá trẻ sau này) và đức Cha Lương, người bần đạo từng gặp mặt tại Hoa Kỳ năm 1973, ở Rochester, N.Y. lúc bần đạo qua đó du hành quan sát nền hành chánh địa phương. Trong lúc tới lui tứ tung như vậy, bần đạo cố gắng tìm xem Lộ ngự ở chỗ nào, nhưng tuyệt nhiên không thấy. Cả lúc tan tầm, các phái đoàn tuốn ra công viên Nhà Thờ dùng bữa trưa trên cỏ, bần đạo cũng vẫn không tìm thấy dấu vết người bạn xưa đâu. Chả lẽ mình thay đổi đến nỗi Lộ nhận không ra? Chả lẽ Lộ thay đổi đến nỗi mình nhận không ra? Khó có thể tin như vậy. Nhưng suy đi nghĩ lại, chuyện thay đổi đến nỗi không nhận ra nhau có thể xẩy ra lắm. Bần đạo năm nay gần 7 bó, con cái đứa nhỏ nhất cũng 34 rồi, mà lúc nào cũng tưởng mình còn trẻ và chúng nó bé như ngày nào. Nên khá phật lòng khi đứa cháu gái 10 tuổi bảo sao ông ngoại già thế! Ngay như mấy hình ảnh Cha Tiến và một số anh em cho lên trang mạng, bần đạo cũng chỉ lõm bõm nhận ra một vài vị. Phần còn lại sao mà lạ lẫm đến thế, như người dưng nước lã mới gặp lần đầu. Bần đạo vẫn tự trách sao mình quá ư chóng quên đến không nhận ra anh em xưa. Bây giờ, đã có lý do khác để bào chữa chăng? Thay đổi do thời gian mang lại. 67

70 Nói cho ngay, khi Cha Nguyễn Quang Thạnh mới qua Sydney định cư, người quen có chở Cha qua nhà bần đạo. Thấy Cha Thạnh, bần đạo nhận ra ngay người bạn cùng trường ngày trước. Nhưng Cha Thạnh thì không. Sau này rõ chuyện, Cha Thạnh trách bần đạo sao không nói hoài! Cha Thạnh lúc ấy còn tha thứ được, vì khác nhau hai lớp. Nhưng Vít-vồ Micae thì hơi khó tha thứ một chút. Bởi Vít-vồ vốn cùng một lớp với bần đạo. Năm 2007, bần đạo có cho anh em về bệnh tình của Nguyễn Tiến Thuật. Nhờ thế, Vít-vồ mới liên lạc với bần đạo. Thư đi thư lại cũng đến mấy lần. Ấy thế mà cuối năm ấy, Vít-vồ qua Sydney không kèn không trống, không một anh em cựu học viên Giáo Hoàng Học Viện nào hay, kể cả Cha Thạnh. Còn nhớ đứa con thứ hai của bần đạo, nhân đi lễ Chúa Nhật ở cộng đồng Công Giáo Việt Nam về, khoe: hôm nay có đức cha gì đó từ Việt Nam qua dâng lễ, con nhớ không lầm thì tên là Oanh! Bần đạo ít khi để ý chuyện con cái, nhưng nghe nó nói đến đức cha, mà lại là đức cha Oanh từ Việt Nam thì chỉ có ông Micae nhà tôi mà thôi chứ còn ai vào đấy, nhưng cũng hỏi lại cháu cho chắc: sao, con nói sao, đức cha nào, đức cha Oanh hả? Ông ấy cùng lớp với ba đấy. Con đâu có biết. Nó mà biết gì. Nó chỉ nhớ bác Thuật má bảo đưa cho ông ấy mấy đồng! Bần đạo vội vàng điện thoại với Cha Văn Chi, thì quả tình là đức cha Oanh của Kontum. Lúc ấy đã gần 10 giờ đêm. Sáng hôm sau, đến Văn Phòng Công Giáo Việt- Nam hy vọng gặp Vít-vồ ở đấy. Nhưng Vít-vồ đã đi kiểm soát sức khỏe tại phòng khám bệnh của Bác Sĩ Lâm Ngọc Hoàng ở Bankstown. Ra đến nơi, Vít-vồ chưa đến lượt được vào khám bệnh, vẫn còn ngồi ở phòng đợi. Bần đạo đến trước mặt Vít-vồ, chào Đức Cha! Vít-vồ cười cười, trố mắt nhìn, chẳng hiểu tên này là ai, tuy vẫn nắm lấy tay bần đạo. Biết ai đây không? Không, phải Vũ Văn An không? Thôi, ít nhất cũng còn biết đường mà nhận ra Thế đấy, còn muốn gì hơn? Còn những người khác: Đỗ Hữu Dư, Lê Ngọc Diệp, Cha Lê Thanh Hoàng, Cha Lê Đình Khôi, Cha Lê Văn Liêu, Nguyễn Văn Ngãi, Cha Bùi trung Phong và Bùi Văn Tường thì thật tình bần đạo không có bất cứ hình thức liên lạc nào, dù vẫn nhớ từng chi tiết nét mặt của họ, cả Đỗ Hữu Dư là người rời Học Viện sớm nhất trong số anh em Lớp Ba. Lớp Ba mà cũng là Ba Lớp. Bởi khi bắt đầu nhập học thì đó là Lớp Ba mà lúc ra trường tốt nghiệp thì là Ba Lớp. Thực thế, Lớp Ba tốt nghiệp Giáo Hoàng Học Viện Thánh Piô X Đà Lạt, tháng 12 năm 1968, quả gồm người của ba lớp nhập học tạo thành: ngoài các vị thuộc Lớp Ba nguyên thủy là Lê Thanh Hoàng, Lê Văn Liêu, Hùynh Văn Lộ, Hoàng Đức Oanh, Bùi Trung Phong (các cha Nguyễn Đức Bẩm, Nguyễn Văn Nho và Nguyễn Lợi thụ phong năm 1967), ta còn thấy Cha Cẩm của Lớp Hai, các cha Nguyễn Thanh Long, Nguyễn Soạn và Trương Trãi của Lớp Bốn). Rất may, bần đạo nhớ rất rõ tất cả các vị Lớp Ba, Ba Lớp này. Nhớ ai là một hình thức tặng sự sống hay tặng hiện hữu cho họ. Trong một cuốn phim Nhật Bản mà bần đạo được coi mấy năm trước đây trên truyền hình, người đàn bà hấp hối chỉ quan tâm không biết khi bà chết đi, có còn ai nhớ đến bà hay không. Bà cho rằng sống trong ký ức người khác là một cách tiếp tục hiện hữu ở đời, ở cõi nhân sinh nhiều buồn hơn vui này. Nhưng buồn vui nào có quan trọng gì, hiện hữu mới đáng kể. Ens est bonum! Năm mươi năm, nửa thế kỷ đời người, bao nhiêu người còn trong ký ức mình, mình còn trong ký ức được bao nhiêu người? Sydney tháng Sáu, 2008 Vinc Vũ Văn An (K3-1960) 68

71 Kỷ niệm khó quên : Linh thao! Con cái của Đức Ignatio qua lò luyện linh thao đểu đều. Cháu chắt Nội Ngoại của Ngài cũng được thừa hưởng gia bảo ấy! Hằng năm, cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, học viên Piô X lục tục trở về mái trường thân yêu. Sau một mùa hè bay nhảy khắp 4 vùng chiến thuật, chiếc áo dòng thâm lấm tấm bụi đời. Học Viện thường tổ chức một cuộc tổng vệ sinh chu đáo : 4 ngày linh thao, tĩnh tâm theo phương pháp Cha Thánh Ignatio. Linh thao giống thể thao ở chỗ cũng làm chảy mồ hôi, ướt cả áo trong thật! chảy mồ hôi ngay ngày đầu khi vô phòng. Không chảy mồ hôi sao được khi cả 100 ngày nghỉ để đầu óc tự do bay nhảy, tâm trí lưu lại bao nhiêu là hình ảnh, giờ đây bỗng nhiên dừng lại, tập chú vào cầu nguyện, sinh hoạt nội tâm. Đùng một cái, địa bàn hoạt động của tâm trí phải được thu hẹp lại, phải làm chủ nó như người ta làm chủ tốc độ, phải chống mắt căng tai lên để theo dõi đề tài, để nghe được tiếng Chúa thì thầm. Quả là một cuộc đấu tranh nội tâm. Đấu tranh đến chảy mồ hôi! chuyện có thật chứ không phải là nói hoa mỹ đâu nghe! nhất là hai ngày đầu. Sau nầy nhiều bạn trẻ tập tểnh dự khóa linh thao, họ cũng chia sẻ một kinh nghiệm như vậy : Linh thao làm chảy mồ hôi. Giờ nguyện gẫm thường được chuẩn bị bầng 30 phút cho puncta. 30 phút thôi. Rủi mà chợp mắt một cái là xong! Không hiểu gì hết. Sau đó phải vật lộn hai tiếng đồng hồ một mình với Chúa vô hình! Hai giờ chứ có phải hai mươi phút đâu! Nhiều năm ở tiểu chủng viện, hồi còn nhỏ, cấm phòng là nghe giảng. Mỗi ngày ít nhất là 5 bài. Giảng càng dài càng tốt! Hết giảng là chơi! chưa biết dùng thời gian để gặp gỡ riêng tư với Chúa. Bây giờ vào Học Viện, lần đầu tiên làm linh thao, tôi cảm thấy hụt hẩng tưởng chừng dư thừa thời gian! Phải hai ngày sau, mới khám phá ra được một cái gì mới mới hay hay, tĩnh tâm là tìm gặp Chúa. Nhưng dễ dầu gì mà gặp Chúa được! Chúa mang danh là Chúa ẩn mình đã là một trở ngại. Còn hoàn cảnh mùa hè vừa chấm dứt nữa. Những hình ảnh xinh xinh, những khoảnh khắc đẹp đẹp, những bầu khí thân thương, bỗng dưng ào ào trở về trong tâm trí hết sức linh động, rõ ràng như hôm qua! khó mà xua đuổi chúng đi trong giờ suy chiêm! Thế mà năm ấy, tôi không nhớ rõ năm nào, hơn nữa thế kỷ rồi còn gì! Cha Forêt thật tài tình, đã giúp các alumni vào cuộc một cách dễ dàng. Ngài gợi ý cho một lối chiêm niệm sống động khó mà lo ra : Dùng trí tưởng tượng để nhập vai! Câu chuyện Tin Mừng thường có nhiều vai vế trong ấy. Bạn muốn suy gẫm khỏi lo ra thì cố mà lo vô. Nghĩa là Bạn tưởng tượng mình đang ở giữa đám đông nghe Chúa 69

72 Giêsu giảng, tận mắt chứng kiến các phép lạ Người làm. Có thể cùng ăn mẫu bánh vừa được nhân lên. Có thể đang há hốc miệng trước phép lạ Lazaro từ trong ngôi mộ bước ra. Ghi puncta xong, tôi lửng thửng đi ra đồi thông cạnh trường, (Trường tạm mượn của Đại học). Nằm giữa hai đồi thông già là một thung lũng sâu tưởng chừng nuốt trững những cây thông 50 tuổi. Không đường đi. Không một bóng người. Thanh vắng là bầu khí thuận tiện để chiêm ngắm. Chỉ tiếng rì rào của thác đỗ vọng lên từ vực sâu khôn dò ấy. Ngồi yên, tôi thả hồn cho trí tưởng tưởng múa nhảy, hòa mình vào đoàn người đang rước Đức Giêsu vào thành Giêrusalem, tay cầm nhành thông. Bổng nhiên tôi đứng lên, miệng hô to như người điên Hoan hô Đấng nhân danh Chúa mà đến. – Hoan hô! – Hoan hô – hoan hô! Hai giờ qua lúc nào không hay! Cả 4 ngày linh thao cũng trôi qua như gió! Từ dạo ấy, tôi si linh thao như mê cây đàn! Mỗi độ tựu trường, lại mong tới ngày linh thao rũ sạch bụi đời, để cho tâm trí tươi mát dẫn vào năm học mới chuyên chăm đèn sách. Thật là một kỷ niệm khó quên chưa hề thổ lộ với ai bao giờ!! Gioakim Lê Thanh Hoàng, Khóa 3 đi suốt! 70

73 Vài kỷ niệm GHHV Piô X Đà Lạt trong đời tôi. Tôi xin phép tự giới thiệu là Lm Gioan Nguyễn Lợi thụ phong năm Để góp phần vào Kỷ niệm 50 năm Thành lập GHHV Piô X Đalạt VN, tôi xin ghi lại đây vài giai thoại. Ở Roma, lúc tôi tiếp tục việc học hỏi và nghiên cứu (đồng thời với Đức Cha Nho và Đức Cha Soạn…), một Lm SJ giáo sư của đại học Gregoriana mà tôi đang theo thụ huấn đã tâm sự với tôi: Dựa vào trình độ các Lm cựu sinh viên của GHHV Piô X đang dọn tiến sĩ tại đại học này, tôi khẳng định GHHV Piô X có trình độ hơn nhiều đại học tại Âu châu. Và bấy giờ tôi âm thầm dâng lời tạ ơn Thiên Chúa đã ban cho chúng ta được những vị thầy đáng kính. Có lần giáo sư Karl Rahner đến dạy Kitô-học bằng La ngữ. Sinh viên, mà đa số là Lm từ rất nhiều nước, hăng say ghi nốt. Sau mỗi lớp, nhiều anh em Lm ngoại quốc đến với tôi để xin bản tóm vì trình độ La ngữ của họ không bằng của sinh viên GHHV Piô X. Trong những năm thần học, tôi cảm thấy hứng khởi nhất khi được học khóa trình về Bí tích Thánh Thể với ân sư Drexel. Về sau tôi cũng đã chọn đề tài liên hệ với Bí tích Tạ ơn làm công cuộc nghiên cứu ở đại học. Trong thời gian phục vụ giáo xứ tại VN, trại Tị nạn PhanatNikhom Thái lan và Canada, tôi luôn cố gắng đào sâu Bí tích Tạ ơn để cùng với anh chị em giáo dân tìm hiểu và sống Thánh Lễ. Thế rồi, do sự quan phòng của Thiên Chúa, khi về hưu, tôi đã đáp lời mời đó đây để cùng các cộng đoàn Canada, Mỹ và một số quốc gia Âu châu, giúp nhau đào sâu ý nghĩa của Thánh Lễ. Trong cuộc hành trình Thánh Lễ này, để giúp lĩnh hội hoặc thư giản bầu khí lớp học, tôi đã có dịp thuật một số câu chuyện vui vui phát xuất từ những năm tháng sống tại GHHV, từ các vị ân sư thánh thiện và nhiệt tình, cũng như từ các anh em đồng môn. Tôi xin ghi lại đây một vài mẫu chuyện để chúng mình cùng giải trí và cùng hoài niệm các ân sư của chúng ta. Để minh họa việc ghi chép các bản văn Tân ước với nhiều sai lỗi vụn vặt, tôi đã thuật chuyện cha Bolumburu hăng say học tiếng Việt. Thầy thư ký dạy ngài: Người mọi đi chợ về. Chúng ta đừng quên ở Đalạt người thượng cũng được gọi là người mọi. Hôm sau, cha giáo sư đáng kính ghi ở trang trả bài: Mọi người đi chợ về. Thầy thư ký nín cười và cố gắng hỏi ngài vì sao lại đổi Người Mọi ra thành Mọi Người, ngài tỉnh bơ trả lời: Người Mọi hay là Mọi Người, cùng một nghĩa!?! Để gây ý thức tất cả đều là quà Thiên Chúa tặng ban cho chúng ta, tôi nhớ lại sự việc Đức Hồng y Thuận, lúc còn làm giám đốc tiểu chủng viện Huế, đã nhờ mấy thầy Huế viết một số chuyện vui ngắn để dùng trong mục vụ giới trẻ. Anh em Huế chúng tôi chia nhau mỗi người vài chuyện. Tôi có bịa câu chuyện như sau: một anh lính chiến bất ngờ được chỉ huy trưởng cho về phép Giáng sinh. Vội vã, anh quên mua quà tặng vợ. Anh chỉ nhớ tới sơ ý của mình khi sắp đặt chân vào nhà. Bấy giờ anh ta nảy ra một cao kiến: anh lấy một dung giấy trắng và ghi lên dòng chữ QUÀ TẶNG EM rồi dán dung giấy ngay trước ngực và bình tĩnh vào nhà. Bà vợ vui 71

74 sướng chạy đến định nắm tay chồng nhưng ngừng lại và cảm động đọc dòng chữ. Thế là nàng đâu còn để ý đến món quà nào khác. Anh chiến sĩ của chúng ta thở ra nhẹ nhõm! Để nhắc nhở chúng ta phải dâng ngày và tham dự Thánh Lễ cũng như rước Lễ thiêng liêng mỗi khi thức dậy, chứ đừng làm chuyện gì khác trước, vì sẽ dễ dàng thất bại, tôi có kể câu chuyện của cha Bobbio với đầu tóc láng bóng, chỉ trừ một vòng tóc còn ở phía gáy (ót). Ngài nói khi thức dậy, vì còn ngái ngủ, lắm lúc ngài rửa mặt lộn hướng: thay vì rửa phía trước, ngài rửa phía sau gáy vì lầm tưởng vòng tóc kia là chòm râu của ngài!… Tôi xin ngưng lại đây và nhường cho anh em khác. Xin cùng nhau hiệp ý với Thánh tổ Piô X, các ân sư cũng như các anh em đồng môn, còn sống hoặc đã về Nhà Cha, để tạ ơn Thiên Chúa Tình yêu. Lm Gioan Nguyễn Lợi (1968) 72

75 KHÓA 4: 48 NAÊM SAU Naêm nay, 2008, Giaùo Hoaøng hoïc Vieän Thaùnh Pi-oâ X Ñaø-laït, neáu coøn soáng, thì troøn 50 tuoåi. Nhöng tieác thay, ngöôøi ñaõ ra ñi ôû tuoåi xuaân thì! Keû vieát baøi naøy ñöôïc may maén ôû cuøng ñòa phöông vôùi ngöôøi ù, neân vaãn thöôøng hay qua laïi tröôùc moä phaàn cuûa ngöôøi , neân gioïng ñoïc vaø kinh ñoïc laø cuûa ngoaøi ñoù. Coù leõ caùc thaày ngöôøi Trung vaø Nam thuoäc hai khoaù tröôùc ñaõ quen roài, neân khoâng coù phaûn öùng gì. Nhöng 10 anh em khoaù III khoâng phaûi ngöôøi Baéc (trong ñoù Caàn-thô 2, Hueá 4, Nha-trang 2, Saøi-goøn 2), laø nhöõng taân binh, neân ñöôïc moät phen cöôøi boø ra; coù ngöôøi khoâng nhòn ñöôïc phaûi boû ñoïc kinh chaïy ra ngoaøi… Nhöng nhöõng caùi laï thöôû ban ñaàu daàn daàn trôû neân quen… Vaø naêm hoïc ñaàu tieân, roài naêm hoïc tieáp theo mau choùng troâi qua, vôùi bao kyû nieäm thaät thaân thöông khoâng theå naøo keå ra heát, chæ xin ghi laïi moät vaøi ñieàu haàu caùc baïn cuøng khoaù. Con xin loãi ñaõ daùm duøng töø baïn ñeå thöa vôùi quí Ñöùc Cha, quí Cha, vì tuy cuøng coù chung moät ñieåm xuaát phaùt, nhöng 17 anh em cuøng khoaù ñaõ khoâng veà tôùi ñích nhö nhau vaø con laø moät trong 7 anh em ñaõ gaõy gaùnh doïc ñöôøng! Ñieàu thích thuù ñaàu tieân, sau nhöõng ngaøy ñaàu laï laãm vôùi ñoâi chuùt caêng thaúng do moâi tröôøng, do con ngöôøi, do chöông trình hoïc taäp, ñoù laø chuyeán du ngoaïn thaùc Prenn. Vaø trong naêm, neáu mình nhôù khoâng sai, thì haèng thaùng ñeàu coù moät chuyeán du ngoaïn ñöôïc toå chöùc vaøo moät ngaøy thöù naêm. Nhöõng cuoäc du ngoaïn naøy (goïi laø Excursiones trong lòch cuûa Hoïc Vieän) laø nhöõng thôøi gian thö giaõn thuù vò giöõa thieân nhieân. Vaø cuõng nhôø ñoù maø anh em bieát ñöôïc nhieàu thaéng caûnh cuûa Ñaø-laït, nhö Suoái Vaøng, thaùc Pongour, thaùc Datanla, thaùc Gougah… Moät trong nhöõng moùn aên ñöôïc thaày Heùrold (?) phaân phaùt cho caùc nhoùm moät caùch roäng raõi trong caùc chuyeán du ngoaïn laø moùn tröùng luoäc; ai muoán bao nhieâu cuõng coù.! Noùi ñeán chuyeän aên, thì phaûi keå ñeán moùn chuoái la-ba, maø nhaø cung caáp laø Baø coá (nay ñaõ qua ñôøi) cuûa Ñöùc Cha Buøi Vaên Ñoïc. Neáu tính moãi ngaøy aên naêm quaû (dessert 3 laàn, gouter 2 laàn), thì sau 8 naêm hoïc taïi Hoïc Vieän, ai beàn ñoã ñeán cuøng thì ñaõ aên heát ít nhaát quaû chuoái la-ba! Moät kyû nieäm khoù queân khaùc laø hoaït ñoäng strada. Khoâng phaûi taát caû moïi ngöôøi ñeàu tham gia hoaït ñoäng naøy…maø phaûi coù ôn goïi! Baây giôø nghóa cuûa töø 75 **

78 strada chaéc ít ngöôøi coøn nhôù; nhöng hoaït ñoäng mang teân ñoù laø vieäc ñi thaêm vieáng caùc gia ñình beân löông ôû raûi raùc trong caùc thung luõng xung quanh hoïc vieän, nhö Haøñoâng, Ngheä-tónh, hoaëc caùc nhaø thöông, traïi giam, vaøo caùc chieàu thöù naêm vaø chuû nhaät. Ngöôøi naêng noå nhaát trong hoaït ñoäng naøy phaûi keå ñeán thaày Augutinoâ Nguyeãn Ñöùc Thuï, thuoäc khoaù I, goác Höng-hoaù, ñaõ gia nhaäp giaùo phaän Saøi-goøn. Veà sau thaày gia nhaäp doøng Teân, vaø hieän ñang laøm coâng taùc muïc vuï taïi UÙc. Nhöõng chieác xe ñaïp Hoïc Vieän saém cho caùc thaày thöôøng ñöôïc duøng cho hoaït ñoäng naøy. Coù moät coâng taùc maø caùc thaày phaûi thöïc hieän moãi tuaàn hai laàn vaøo caùc tröa thöù tö vaø thöù baûy, ñoù laø labor lao ñoäng chuû yeáu laø vieäc queùt doïn phoøng oác. Ngöôøi tích cöïc nhaát vaø cuõng laø nghieâm tuùc nhaát phaûi noùi ñeán thaày Giuse Phaïm Thanh, cuõng thuoäc khoaù I, goác Buøi-chu, ñaõ gia nhaäp giaùo phaän Qui-nhôn. Thaày khoâng cho duøng choåi ñeå queùt, maø baét anh em duøng vaûi næ thaám daàu löûa ñeå lau caùc saøn goã nôi nhöõng caên nhaø ñöôïc caát xung quanh ngoâi nhaø gaïch, nhö ñaõ noùi ôû treân, coù neàn laø saøn goã hoaëc xi-maêng. Nhöõng caên nhaø naøy goàm moät phoøng daøi duøng laøm phoøng nguû, vaø moät hoaëc hai phoøng ngaén hôn ôû hai ñaàu duøng laøm lôùp hoïc. Khoâng bieát nay thì sao cha Thanh hieän laøm coäng taùc muïc vuï taïi giaùo phaän Qui-nhôn nhöng ngaøy ñoù, döôùi con maét cuûa taùc giaû baøi naøy, thaày laø moät göông maãu hieàn laønh vaø khieâm nhöôïng. Vì baøi vieát ñaõ khaù daøi, chæ xin ghi laïi ñaây moät kyû nieäm cuoái cuøng. Ñuùng hôn, theo mình, ñoù laø moät söï kieän ñaëc bieät. Khoâng bieát do ñaâu maø thaày Gioan Baotixita Buøi Anh Thaùi, khoaù I, naûy ra yù ñònh thaønh laäp moät ban vaên ngheä. Nhieàu ngöôøi höôûng öùng yù ñònh cuûa thaày, trong ñoù coù mình. Ban vaên ngheä laáy teân laø Con Voi. Laêng Quaän coâng Nguyeãn Höõu Haøo ôû mieät Cam-ly laø moät trong nhöõng saøn taäp cuûa ban aáy. Thaày Thaùi ñaõ ñöôïc Beà treân cho pheùp toå chöùc laàn trình dieãn ñaàu tieân vaøo moät buoåi toái sau giôø côm. Chöông trình goàm ñuû caùc muïc ca, muùa, kòch. Thaønh coâng. Anh em trong ban vaên ngheä raát phaán khôûi. Theá roài, vaøo ngaøy thöù naêm tieáp ñoù, thaày Thaùi môøi anh em trong ban vaên ngheä hoïp. Nhìn neùt maët töôi cöôøi cuûa thaày, ai cuõng töôûng laø thaày saép leân chöông trình cho moät laàn bieåu dieãn môùi. Nhöng moïi ngöôøi chöng höûng khi nghe thaày tuyeân boá chaám döùt hoaït ñoäng cuûa Ban Vaên Ngheä Con Voi, theo yeâu caàu cuûa cha linh höôùng. Söï toàn taïi cuûa moät taäp theå nhoû, rieâng bieät daàu chæ ñeå laøm vaên ngheä – trong moät taäp theå lôùn, laø ñieàu traùi vôùi tình huynh ñeä, traùi vôùi ñöùc aùi. Kyû nieäm naøy ñeå laïi cho mình nhieàu baøi hoïc quí giaù. ** Sau nhöõng thaùng heø cuoái naêm hoïc thöù hai, anh em khoaù III ñaõ laø nhöõng cöïu binh, coù ngöôøi coøn ñöôïc cöû giöõ chöùc vuï quan troïng trong taäp theå sinh vieân cuûa Hoïc Vieän, nhö anh Giu-se Buøi Trung Phong ñöôïc ñaët laøm doyen nieân tröôûng. Böôùc vaøo naêm hoïc , Hoïc Vieän ñaõ coù 5 khoaù chuûng sinh, vôùi con soá leân tôùi baûy taùm möôi ngöôøi. Vaø sau moät cha vieän tröôûng ngöôøi Phaùp, moät cha vieän tröôûng ngöôøi Thuî-só, nay Hoïc Vieän coù taân vieän tröôûng laø moät ngöôøi Myõ goác AÙi-nhó-lan, 76

79 cha O Brien…Nhöng chæ hai thaùng sau ngaøy töïu tröôøng, khoaù III maát theâm moät thaønh vieân. Ngöôøi thöù nhaát ñaõ ra ñi trong naêm hoïc Vaø cöù theá, laàn löôït 5 anh em nöõa ñaõ rôøi Hoïc Vieän, rôøi taäp theå baïn beø, rôøi anh em ñoàng khoaù, ñi theo moät tieáng goïi khaùc, hay ñuùng hôn, ñöôïc trao moät söù maïng khaùc, ôû ngay giöõa loøng ñôøi! Chæ coøn 10 anh em tieáp tuïc ôû laïi Hoïc Vieän, vaø laàn löôït böôùc leân baøn thaùnh, trôû thaønh linh muïc cuûa Chuùa. Maëc daàu laø ngöôøi cuûa khoaù III khi nhaäp hoïc; nhöng ñeán khi ra tröôøng thì coù ngöôøi ñöôïc xeáp vaøo lôùp linh muïc thöù II, nhö Ñöùc cha Pheâroâ Nguyeãn Vaên Nho, chòu chöùc naêm 1967; coù ngöôøi ñeán naêm 1970 môùi chòu chöùc, nhö cha Giu-se Nguyeãn Coâng Ñoan, thuoäc lôùp linh muïc thöù V cuûa Hoïc Vieän. Ñeå keát thuùc baøi vieát linh tinh vaø khaù daøi naøy, töôûng cuõng neân nhaéc laïi danh saùch 17 anh em khoaù III Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän PI-OÂ X, ñeå neáu coù luùc naøo ñoù buoàn, nhôù laïi moät khuoân maët thaân quen, thì daâng leân Thieân Chuùa, qua Thaùnh Quan Thaày, moät lôøi caàu nguyeän cho ngöôøi aáy. * 10 anh em trong chöùc thaùnh : (naêm sinh queâ goác – naêm LM naêm GM) 1.- Pheâroâ Nguyeãn Vaên Nho 1937 Nha-trang (18.6) Micae Hoaøng Ñöùc Oanh 1938 Haø-noäi (28.8). 3.- Phaoloâ Nguyeãn Ñöùc Baåm 1940 Nha-trang – + (?). 4.- Giuse Nguyeãn Coâng Ñoan 1941 Thaùi-bình 1970 (SJ). 5.- Gioakim Leâ Thanh Hoaøng 1934 Hueá Pheâroâ Leâ Ñình Khoâi 1937 Hueá Aloâidioâ Leâ Vaên Lieâu 1939 Saøi-goøn Antoân Huyønh Vaên Loä 1940 Caàn-thô -? 9.- Gioan Nguyeãn Lôïi 1938 Hueá Giuse Buøi Trung Phong 1939 Thaùi-bình -? * 7 anh em taïi theá : (naêm sinh queâ goác) 1.- Vinhsenteâ Vuõ Vaên An 1939 Haûi-phoøng. 2.- Batoâloâmeâoâ Leâ Ngoïc Dieäp 1940 Caàn-thô. 3.- Giuse Ñoã Höõu Dö 1940 Haø-noäi. 4.- Giuse Nguyeãn Theá Maïnh 1939 Thaùi-bình. 5.- Vinhsenteâ Löu Vaên Ngaõi Saøi-goøn. 6.- Giuse Nguyeãn Tieán Thuaät 1939 Haûi-phoøng. 7.- Giuse Buøi Vaên Töôøng 1940 Hueá. 48 naêm ñaõ qua ñi, töø ngaøy ñöôïc gia nhaäp Gia ñình PI-OÂ X. Naêm nay, kyû nieäm 50 naêm thaønh laäp Hoïc Vieän, ñöôïc trôû veà laïi khoâng phaûi laø döôùi maùi nhaø xöa, maø chæ laø nôi coù maùi nhaø xöa khoâng phaûi laø 17 anh em cuûa 48 naêm veà tröôùc, maø chæ laø nhöõng ngöôøi coøn soùt laïi sau bao naêm thaùng vaät ñoåi sao dôøi. Coù hai ngöôøi 77 ***

80 chaéc chaén anh em seõ khoâng bao giôø coøn gaëp laïi nôi döông theá vì ñaõ vónh vieãn ra ñi veà nôi vónh haèng : Pheâroâ Nguyeãn Vaên Nho vaø Phaoloâ Nguyeãn Ñöùc Baåm. Nhöng bieát ñaâu ngoaøi hai ngöôøi naøy, coøn coù anh em naøo khaùc cuõng ñaõ töø giaõ coõi ñôøi maø khoâng ñöôïc bieát ñeán. Requiescant in pace! Vaø cuõng caàu xin nhö theá cho caùc vò aân sö, cho caùc anh em thuoäc 17 khoaù khaùc cuûa Hoïc Vieän, maø nay khoâng coøn ñöôïc goùp maët trong caùc leã hoäi traàn gian! Ñeå lieân laïc : Buøi Vaên Töôøng, 21/6 Traàn-Phuù, P.3, Ñaø-laït, Ñt : (063) , Dñ : , Giuse Buøi Vaên Töôøng Ngaøy Leã Caùc Ñaúng

81 KHÓA 5: VIẾT VỀ KHOÁ 5 Khoá 5 GHHV Piô X Đà Lạt vào năm nhập học 1962 gồm có 28 người : lớn tuổi nhất là anh Trần Anh Linh (30t), trẻ tuổi nhất là anh Phạm Hữu Đàm (18). Nhưng năm sau 1963, khi sang ở nhà mới thì cả hai già trẻ ấy đã sớm dắt nhau ra khỏi cổng trường, kéo theo Đạm, Niên, Tùng. Còn anh Đoàn Thái Đức thì về học ĐCV Saigon. Hơn nữa hai anh Hãn và Xuân ở lại lớp dự bị. Dù thêm anh Tình nữa cũng chỉ là 20. Rồi lên Thần học, dù thêm anh Phong, Thạnh, Thượng và anh Tào (giúp xứ 2 năm ), nhưng cũng chỉ được 14, đến Thần học 4 vỏn vẹn còn 11. Đúng là dân tộc thiểu số! Khoá 5 tiềm tàng tài năng với nhiều văn nghệ sĩ như nhóm Tin Yêu của các anh Tưởng, Phúc, Khẩu Chữ tài liền với chữ tai một vần. Dù vinh dự được ĐGH Phaolô VI phong chức Linh Mục ngày 28/11/1970 tại Manila, thử thách còn vấn vương : 6 anh em đã lần lượt ra đi trước chúng ta : anh Tòng, anh Linh, cha Nhì, cha Đức, cha Hãn, cha Hân và mới đây cha Tào (+ 2/10/2008 Long Xuyên). Để bù lại Chúa lại cho Khoá 5 những 2 Đức Ông là Xuân Thượng và Thanh Phong, ngoài ra còn thêm Tiến sĩ Quang Thạnh hiện làm Phó Giám Đốc ĐCV. tại Sydney bên Úc. Gần một nửa ở ngoại quốc : Đức Ông Thượng, cha Tưởng và anh Thông Phúc ở Mỹ và cha Thạnh ở Úc. Anh em ở ngoại quốc cũng như ở quốc nội đều hết lòng phụng sự Chúa và phục vụ tha nhân, vẫn nhớ đến bạn bè và công ơn của các cha Dòng Tên. 79

83 đấng tới từ 2 xứ Miên và Lào, cũng như một số dòng nam gửi học theo diện ngoại trú. Vui ơi là vui! Khoá 6 của chúng tôi còn đèo thêm 2 mạng chẳng may được ở lại lớp từ khoá trước nên thành ra nhóm 32 ( và đây là năm cuối cùng của cái tục-lệ phiền-lụy này ). Lúc đó lớp Dự bị chúng tôi còn phải ngủ chung trong căn nhà rộng trên tầng cao chót bên cánh triết, có thể vì ban giám-đốc chưa tin đám nhóc từ bậc trung-học mới lên có khả năng ngủ phòng riêng ( chẳng biết vì sợ ma hay khó được kiểm soát? ) trước khi chính-thức lên năm I của chương-trình 3 năm triết học. Khổ nổi là ở chung lại tạo cớ cho việc nghịch phá chung. Cha giám-luật Bobbio đã bao lần phải lên ruột khi kỷ-luật học-viện thường-xuyên bị vi-phạm nơi căn chung-cư nổi tiếng này! Mới lên đây, các ông thánh con chúng tôi ai cũng như mở cờ trong bụng. Vừa được xa lià cái tiểu chủng-viện nhỏ bé nghèo nàn để lên đây thưởng-thức cái oai-phong tân-tiến của GHHV, nhất là được ăn cơm tây, ngủ giường tây, học bằng tiếng tây; lại thêm cái mục được có thợ giặt quần áo giùm. Ôi chu choa, ai mà chẳng mê tít thò lò! Riêng cái mục tắm táp bằng nước nóng thì khỏi nói : Tên nào cũng xít xoa khen ngợi hết cỡ. Tuy nhiên, học-viện là nơi để học. Không chịu học hay học tà tà sẽ không xong mình! Cái mục thi thiếu điểm sẽ tự động đưa tới cái mục thi lại. Phiền-toái không để đâu cho hết! Học triết rồi thần học, nhưng không thể bỏ những mục lỉnh-kỉnh được mô-tả là hữu-ích như căn-bản nguyên-tử học đầy rắc-rối và gây nhức đầu. Thế là, sau 9 năm lăn lộn tu học, kể cả một năm đi thực tập, bà con nhà ta ai cũng thấy như ớn học tới cổ! Xem chừng ai cũng muốn cầu xin Chúa cho con rời chốn này càng sớm càng tốt. Cái hình-ảnh thật đáng ghi-nhớ của những chuỗi ngày hoa mộng trên xứ sương mù nên thơ này chính là bóng dáng những ông thày tu, mặt đầy vẻ thư-sinh, cưỡi những con ngựa sắt mỏng manh đi dạy giáo-lý cuối tuần tại các họ đạo quanh vùng : tà áo dòng đen bay phất phới theo làn tóc bồng bềnh trong gió. Thật khổ khi bất cẩn để cho vòng xích xe đạp quấn lấy vạt áo vô tội, để rồi không biết tính sao khi đứng trước lũ trẻ mà một phần áo bị rách toạc! Tệ hơn nữa có vài đấng xui xẻo té lăn quay lúc xe ngon trớn xuống dốc, mang theo mấy vết bầm tím trên trán hoặc bàn tay. Đà-Lạt thơ và mộng không chỉ vì cảnh đẹp và khí hậu đặc biệt, nhưng còn vì đây là đất của lắm giai-nhân, với màu đôi má và vành môi tựa như màu hoa đào bên hồ nước thành-phố. Âu đây chính là cái dịp cho qúy thày được thử thách chuyện tu, trước khi quyết định một đời dâng-hiến. Chẳng cần bước chân ra ngoài, mà chỉ ngồi trong cửa sổ ngó xuống con dốc bờ hồ hay đảo mắt qua sườn đồi sân cù xanh mướt cỏ non, là bà con ta đã thường-xuyên được chiêm-ngưỡng bao bóng hồng thấp thoáng. Có thể đó là những cô nữ-sinh đầy vẻ e-ấp thuộc trường Bùi-thị-Xuân chỉ cách sân học-viện một hàng rào thép gai giản-dị, hay bóng dáng những người đẹp của viện Đại-học toạ-lạc ở phía trên đồi cù, không xa là mấy. Thế nào chả có thi-sĩ non 81

84 nào đó mê thơ Hàn-mạc-Tử mà ngồi ngâm nga Mơ khách đường xa khách đường xa, áo ai trắng quá nhìn không ra Học thiệt dữ, nhưng giờ chơi cũng hăng-hái không thua. Thôi thì đủ thứ thể thao thể dục. Cái mục vui nhộn nhất thường diễn ra trên sân bóng tròn sát hàng rào trường nữ, để rồi cả bày cô học trò tuổi choai choai kéo tới coi các thày đá banh không bận áo dòng và quần dài. Vẳng vẳng đâu đó những lời bình-phẩm và nhận-xét khá vui tai Sinh-hoạt nối tiếp sinh-hoạt, thời-gian qua thật mau và nợ sách đèn cũng tới ngày trả xong. Bao kỷ-niệm dập-dồn, đóng vào bao bố cũng không chứa hết. Những dịp đi pic-nic chung, những buổi văn-nghệ từ hạng vườn cho tới những dịp nhích lên hạng cao cấp cỡ Công-Chúa Mai-Hoa, những buổi họp báo bỏ túi về tình-hình chiến-sự và chính-trị của đất nước, những dịp thi-đấu thể thao, kể cả những lần đụng trán các đội banh bạn từ thị-xã, cùng với những buổi nghi-lễ lớn nhỏ, nhất là những dịp phong chức long-trọng nơi nguyện-đường, tất cả đã ghi đậm nét nơi tâmkhảm tùng người chúng tôi, tưởng chừng ngàn năm vẫn còn nguyên-vẹn, không hề nhạt-phai. Lúc này, hồi tưởng lại ngôi trường xưa đầy lưu-luyến, ai mà chẳng nhớ nhung vơi đầy. Bạn đã tít mù xa, thày vị còn vị mất. Nhưng tất cả vẫn như chập-chờn bóng-dáng đâu đây. Hãnh-diễn với cả chục đàn anh đã lãnh mũ áo vít-vồ tại quê nhà, cùng với rất đông đồng nghiệp đã và đang hăng-say dựng-xây giáo-hội và quê-hương, ai mà chẳng rộn lên niềm vui, dù chỉ là thầm-kín. Xin cầu cho nhau và chúc tất cả mãi vui trong đời phục-vụ../. ĐPB (Jos. Van Thu, San Jose, California,USA) 82

85 BẠN VÀ TRƯỜNG TÔI CÁCH ĐÂY 40 NĂM Nếu tôi nhớ không lầm thì hồi đó vào tháng tám. Tháng tám năm Học xong tú tài ở tiểu chủng viện thánh Phaolô Phú Nhuận, chúng tôi bốn đứa cùng được gởi lên học ở Giáo Hoàng Học Viện Đà Lạt. Lãm, gốc Phát Diệm, nhập Sài Gòn. Quảng, gốc Thanh Hóa, nhập Đà Lạt. Thư, gốc Hải Phòng, nhập Đà Lạt. Tôi, gốc Thanh Hóa, nhập Nha Trang. Từ một lớp trung học, đông trên 30 học sinh, đã sống chung với nhau trong ba năm học đệ tam, đệ nhị và đệ nhất, nay chúng tôi bốn đứa gặp nhau lại trong một trường mới, cũng đông trên 30 sinh viên, đúng ra là 33. Nhưng, người sống và cảnh sống khác xưa rất nhiều. Người sống xưa kia, từ 1957 đến 1960, Quảng và tôi cùng học với 11 bạn khác trong tiểu chủng viện thánh Giuse ở Tân Thanh, Bảo Lộc, Lâm Đồng. Tất cả 13 học sinh chúng tôi, trong bốn năm trung học đệ nhất cấp, dẫu đến từ Kontum hay Cái Sắn, từ Gia Kiệm hay Phan Thiết, từ Sài Gòn hay Lâm Đồng, tất cả đều gốc gác trước 1954 từ địa phận Thanh Hóa. Xưa kia, từ năm 1960 đến năm 1963, trong ba năm trung học đệ nhị cấp, trong chương trình gộp các tiểu chủng viện Bắc Kỳ di cư lại với nhau, gốc gác của 34 học sinh chúng tôi mở rộng hẳn ra. Chúng tôi đến từ bốn địa phận khác nhau : Lạng Sơn, Hải Phòng, Phát Diệm và Thanh Hóa. Sự chung sống đã có vài cọ xát khác biệt tập quán mà nới rộng tầm nhìn sống chung. Nay, 33 sinh viên đại chủng sinh Giáo Hoàng Học Viện khóa sáu, 1963, chúng tôi đến từ khắp các địa phận miền trung : Vệ, Mỹ từ tổng giáo phận Huế ; Huệ, Liên, Sơn, Thanh từ giáo phận Kontum ; Chi, Tước từ Quy Nhơn, Cảnh, Hòa, Phong( 1 ), Thạnh, Thượng từ Nha Trang, Canh, Thăng từ Đà Nẵng ; và từ khắp các địa phận miền Nam : Đính, Lãm, Ninh, Tập, Vầy từ tổng giáo phận Sài Gòn ; Nhì, Quảng, Thư từ giáo phận Đà Lạt ; Hoài, Linh từ Mỹ Tho ; Chính, Hiếu, Thanh từ Vĩnh Long ; Định, Kim, Xuân từ Long Xuyên ; Chương, Nội, Thanh từ Cần Thơ. Dẫu sự khác biệt thực sự nhiều hơn và rộng hơn, trải dài trên 11 địa phận Trung và Nam Việt Nam và lan rộng ra khắp hoàn cầu với các cha giáo sư đến từ Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Tiệp khắc, Canada, Mỹ, Trung Hoa, Sự chung sống có cái gì khác hẳn xưa kia. Nó có cái gì quốc gia, tiềm tàng trong văn hóa việt nam, có cái gì thế giới hoàn cầu, nhận ra từ những cái chung : chung một niềm tin, chung một phép rửa, chung một ý chí rao giảng tin mừng. Cảnh sống xưa kia chỉ chuyên cần việc học. Học đời với những môn học của chương trình cổ ngữ la tinh. Học đạo với những nguyện gẫm, lễ, hát, kinh chiều, và ba khóa trình về cách sống và kỷ luật của cha giám thị, về tu đức 83

87 đã được thành lập và phát triển. Tờ báo “Thông Cảm” đã là nơi mà chúng tôi khởi đầu viết báo. Cùng với một nhóm bạn cùng lớp, gồm Lãm, Quảng, Ninh, Nhì, Thư,.. và một nhóm lớp dưới, như Ngọc Thỉnh, Hải Hồ, và đôi khi thêm vào mấy anh lớp lớn, như Hàm, Thế, Nghiệp, Oanh, Tào,…chúng tôi viết bài và in ấn mỗi tháng một số. Lo thúc viết và tìm bài là tôi. Phạm Bá Lãm là người khổ nhất, vì lỡ nhận trách nhiệm đánh máy. Hầu như cả tuần trước khi ra báo, hắn chẳng được chơi thể thao mỗi chiều. Quảng phụ thêm vào đó, lo phần trình bày, vẽ thêm hay viết các hàng tít cho đẹp. In ronéo và xếp đóng thì kêu gọi đến hết mọi anh em thiện chí trong nhóm Strada, đặc biết là các anh mấy lớp trên. Từ 40 năm nay, tôi vẫn nhớ đến kinh nghiệm làm tờ Thông Cảm. Một trong những ấn phẩm phụ mà chúng tôi đã xuất bản là tập : “VÃN HOA ĐỨC MẸ”, do Trần Đình Quảng sưu tầm, ghi lại 42 bài vãn dâng hoa và Văn Hương xuất bản năm 1967, 79 trang. Từ những năm 1965, 1966, nếu tôi nhớ không lầm, thì nhóm “TIN YÊU” đã được thành lập, qui tụ những tay viết nòng cốt như Nguyễn Tiến Khẩu, Trần Thanh Phong, Nguyễn Thông Phúc, Nguyễn Huy Tưởng,.. Họ dịch và viết về Đức Tin, về Tình Yêu, với chủ đích mang đạo vào đời và nhắm đặc biệt giới trẻ( 2 ). Từ những năm 1966, 1967, tôi lại thấy xuất hiện một sáng kiến mới nữa. Có nhiều người tham gia, nhưng tôi đặc biệt nhớ tên hai vị đàn anh, một vừa ra người thiên cổ, cha Chu Quang Tào, một hiện đang điều hành giáo phận Kon Tum, Đức cha Hoàng Ngọc Oanh. Họ muốn dịch một số bài về Công Đồng Vatican 2 để phổ biến cho người công giáo việt nam. Tôi nhớ hai vị này, vì họ có đến mời tôi cộng tác. Cảnh sống hôm nay quả thực rất chuyên cần. Cái học ở Giáo Hoàng Học Viện rất độc đáo. Mỗi năm có thi cuối năm cho các môn đã học trong năm. Nhưng năm thứ tư, năm cuối cùng của học trình, thì phải thi lại từ đầu đến cuối. Các giáo sư có thể hỏi học trò về bất cứ vấn đề nào của những môn triết đã học trong khóa trình 4 năm. Ôn bài lại hết cả 4 năm! Ôn bài lại hết tất cả các môn! Công việc này đòi hỏi một trí nhớ khá nhựa, một tổng hợp khá chặt và một phân tích khá chắc. Để chuẩn bị cuộc thi tổng hợp cuối học trình này, tôi đã học chung với mấy người bạn. Mỗi người tự học riêng, rồi đến giờ ấn định trước, chia nhau ra, mỗi người khảo bài một người, mỗi người trả bài một người. Đi một vòng, mình bị trả bài và được khảo bài một lần. Vị chi mình ôn bài ba lần : một lần học riêng, một lần trả bài, và một lần khảo bài. Cho nên chúng tôi nắm vấn đề tương đối vững. Niên học , tôi đi thử. Đầu tiên làm giám thị mấy lớp lớn và dậy pháp văn cho lớp nhỏ. Một tháng sau, đổi về Bình Tuy. Ở đây, trường trung học tỉnh thiếu giáo sư triết, 85

88 họ đến xin cha sở cho phép tôi giúp họ đến dậy triết. Vừa thi tổng hợp triết ở Giáo Hoàng Học Viện, tôi còn thuộc bài rất nhiều. Những thắc mắc của học sinh tôi giải đáp dễ dàng. Tiếng đồn lên đến tai cha quản hạt và ông tỉng trưởng. Họ mời tôi thuyết trình cho nhân viên công chức và quân đội tỉnh về “Công bình xã hội”. Cảnh sống hôm nay, sau nữa lại rất cộng tác và huynh đệ. Cũng tháng tám, nhưng là tháng tám năm 1968, trở lại Giáo Hoàng Học Viện nhập học phân khoa thần học. Trong hai tháng tám và chín, chúng tôi rất bận tâm suy nghĩ về chí hường linh mục cho cuộc đời, mà khởi đầu là chức cắt tóc. Chức cắt tóc tuy là chức nhỏ khởi đầu. Nhưng lại là rất quan trọng, vì nó ghi dấu chấp nhận, có tính cách hứa hẹn, cam kết. Lúc đó, chúng tôi một nhóm bạn cùng lớp, tự nhiên rất hay đi dạo chiều với nhau trên đồi cù và hay tâm sự với nhau về ơn gọi linh mục. Đó là Chính, Chương, Ninh và tôi. Chúng tôi trao đổi với nhau về những hiểu biết về cuộc sống linh mục, về những gương lành, gương xấu mà mình biết, về những sợ hãi trước những cam kết cả cuôc đời, về những phương sách giúp mình trung thành với ơn gọi. Tôi nói chuyện với cha linh hướng Lacretelle, trình bầy với ngài những lo lắng, ưu tư và bối rối của tôi. Ngài bảo tôi “Anh nên làm theo ý Chúa. Nếu lo lắng quá, anh cứ tự mình đi thử đi”.hồi đó cỡ cuối tháng chín, đầu tháng mười Tính đến hôm nay, tháng mười 2008, đã tròn 40 năm. Paris, ngày 14 tháng 10 năm 2008 Trần Văn Cảnh, khóa 6,

89 GIÁO HOÀNG HỌC VIỆN KHÓA VI Đàlạt khoá VI, 63 Đình Canh, họ Đặng nhà ta đứng đầu Vu quy Đà Nẵng bấy lâu Hỏi chăng nay đã trắng phau mái đầu? Văn Cảnh chuyển hướng đã lâu Phiêu du Mẫu-quốc gõ đầu thằng Tây. Văn Chi dáng dấp ông thày Bất ngờ chuyển hướng, bấy nay mần gì? Phạm Văn Chính Sợ Bobbi Phếu-gòn tá hoả mỗi khi Thày vời Chính Siêu quê ở Quy Nhơn Bỏ San-hồ-dế, rời về Ches-tơ. Tự khi từ giã trăng mờ Giáo Chương dạy trẻ Cần Thơ bao mùa Cân đai, mũ áo tua rua Vít-vồ Hưng Hoá, bạc phơ mái đầu! Văn Hoài chuyển hướng về đâu Vĩnh Long sao rụng, bấy lâu mô chừ? Nguyễn Xuân Huệ dáng vô tư Kontum chốn ấy, thê nhi thế nào? Ai về Ngã Sáu nhớ vào Thăm con nhà Cẩu xem sao lúc này Cuộc đời dầu có chua cay So với Quang Tào, Cẩu hãy còn cao. Văn Kim Bò-Ót Kà-Đao Hỏi nghề plastic hôm nào còn không? Thanh Liên Cụ Tổng Kontum Liệu nay hớt tóc có còn khá không? Hoà Hưng Bá Lãm Phô Ông Nhà cao, cửa rộng mênh mông một vùng Anh em xa tắp muôn trùng Ghé vào luôn có mền mùng gối chăn. Mỹ Tho xưa có Linh Văn Cũng đà chuyển hướng, mần ăn khá hì? Cờ Hoa cháu đỏ Đình Nhi Ẩn thân khi đã danh ghi một thời. Vincent Hàm thiếc có người Rong chơi câu cá Ngũ Hồ Chi-Gân 87

90 Liên Đoàn Chủ Tịch một lần Phù vân giấc mộng có ngần ấy thôi. Giê-rôm ông Nội nổi trôi Quyết đem tâm huyết, mồ hôi phục Lời. Còn anh Tất Quý mới gân Nhà thờ Bùi Phát tiếng đồn chịu chơi. Mike Đình Quảng Q rài An vui Trại Gái luyện bày tập tu Nghe đâu cũng suýt Vít-Vồ Cuống cuồng bỏ của, chạy xô lấy người. Hoàng Sơn một mẩu, tung trời Để tao xây cất cuộc đời Kontum. Loren Học Tập um-xùm Lang thang Mẫu-quốc giúp giùm người ta. Nguyễn Thành Tính nghiến nhà ta Đốc Quan Học Chính Cần Thơ tháng ngày Ninh Kiều trấn ngự hôm nay Vẫn đem tâm huyết dạy bày thư sinh. Nguyễn Kim Đà lạt thuở xưa Bấy nay e-ấp, hạt mưa sương trời. Pen-ta-tớc Tước không rời Tampa biển động mấy hồi mây rông. Nha Trang hoàng tử hai ông Nguyễn Quang Thạnh mải trông Gu-ru hoài Lê Xuân Thượng bỏ Khâm Sai Houston xây dựng tuyền đài ngàn thu. Lạc Lâm còn nhớ Văn Thư Tiến vào Cơ Sở giống như vào thành Hôm ấy tập giảng đầu năm Quên tiêu, đứng nắm cạp quần xốc lên! Lu-Y Vầy cũng khá hên Ra đi, trở lại, cũng nên cơ đồ. Hiện đang gõ mõ bên bờ Đại dương, cầu khấn Nữ Thần Tự Do. Dân Vệ trấn thủ Đế Đô Cụng đâu suỵt nựa Vít-Vồ vào tay Vừa nghe, phát bệnh, chạy bay Tháo thân bỏ Huế, vô ngay Sài-gòn? Phan Sinh có chín cha con Liên Ban, Đình Phán, vừa dòn, vừa bô Cami Văn Phúc khôi ngô Còn Phêrô Quý sống nghèo tong teo 88

91 Ambrô Văn Sĩ đèo heo Lang thang dạy đạo nẻo đường Á Châu. Nguyễn Gia Thịnh hiện ở đâu Bầu đàn thê tử, bấy lâu bặt lời. Phêrô ông Tạ Đình Vui Phờ râu? Mấy đứa? Đã sùi bọt chưa? Xông pha dầu dãi nắng mưa Anh em liệu vẫn nhớ xưa xum vây? Về trời mất 4 anh tài Trước tiên Hãn Hãn, cống Bà Xếp xưa Xuân Đính con tiệm Thái Hoà Trần bì phơi cửa đem ra xài liền Trần Định kinh nuớc Long Xuyên Giã từ vũ khí về miền ước mơ Lê văn Thanh, tục Linô Ôm bầu tâm sự sớm rời Vĩnh Long. Mấy lời thơ thẩn thân thưa Vần thơ con cóc nhờ đưa tới người Thơ rằng Ông Nỉnh Ông Ninh Ông coi xe đạp, phúc trình vào ra Bây giờ ông chạy Honda Phon phon ở xứ Cờ Hoa đây nè Phô Ông nào đoái ghé nghe Phô tôi thân ái lái xe đón mời. 89

92 RÊU PHONG Tôi yêu một giấc mơ, chưa tan vì mới qua, nhớ đâu hơn trường xưa một trường cũ rêu phong, và tôi đứng lặng trông. Bài hát Từ biệt mái trường xưa của Nguyễn Y Vân vẫn y nguyên trong ký ức của Khoá 6 chúng tôi từ ngày mãn trường giữa mùa hè đỏ lửa Lặng trông về chốn cũ, vùng kỷ niệm chợt trở lại. Vào giữa mùa thu 1963, ngày 22/7 chúng tôi 33 mạng lôi thôi sĩ tử vai đeo lọ lều chõng lên xứ anh đào với nỗi buồn man mác : không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà. Tất cả đều xa lạ : lạ thày, lạ bạn, lạ đất, lạ nhà. Gặp các thày tây đi lại hành lang, bọn mình khớp lắm, vì không biết nói năng ra sao. Giỏi tiếng Pháp chỉ có 3 anh Nha Trang : Phong, Thạnh, Thượng và anh Trần Định : anh em ngưỡng mộ lắm. Đa số còn lại dù đã học tiếng Pháp 7 năm ở Trung Học, nhưng như vịt nghe sấm. Cũng sợ ma cũ bắt nạt ma mới. Anh Hãn và anh Xuân ở K5 xuống, nhưng rất hiền hành. Ấn tượng ban đầu là anh Đặng Đình Canh ở Đà Nẵng, mới đi giúp về, trông rất bề thế dễ sợ, đến nỗi gặp anh chúng tôi phải xưng con với thày. Về sau mới biết anh đúng là Canh, nghĩa là con nhà Pater meus agricola est, rất chân chất dễ thương, khi chơi volley đỡ banh rất giỏi và chịu khó nâng banh cho mấy đứa cao đập xuống. Năm dự bị gồm 33 người, nhưng lính mới tò te là 31 thôi, vì anh Hãn và Xuân là ma cũ. Đúng ra là 30, anh số 30 là Đinh Tất Quý, sau một tháng thấy không thích hợp với thời tiết Đà Lạt, nên xin về ĐCV/Saigon và anh Nguyễn Văn Vầy của Gp. Saigon lên thay, nhận số 31, cộng với 2 anh cũ, thành con số 33 định mệnh. Multi sumus, phân bố như sau : nhóm đa số của TCV. Piô XII chẵn một tá : Canh, Chi, Đính, Định, Huệ, Liên, Nhì, Ninh, Nội, Sơn, Thăng, Tước chiếm hơn 1/3, đi đâu cũng ồn ào, to tiếng nhất là xừ Đính, các dân thiểu số đều nể sợ nhóm này. Nhóm 2 của TCV.F.X. gồm có ngũ vị : Chính, Chương, Hãn, Quý, Xuân. Nhóm 3 của TCV. Phú Nhuận tứ nhân bang : Cảnh, Lãm, Quảng, Thư. Nhóm Nha Trang già giặn gồm tam nhân đồng hành : Phong, Thạnh, Thượng. Nhóm Huế nhị vị : Mỹ, Vệ. Nhóm Saigon hai người đẹp : Tập, Vầy. Nhóm lục tỉnh đúng 6 mạng : Hiếu, Hoài, Kim,Linh,Thanh Lino, Tính. Đúng là trăm hoa đua nở, muôn mầu muôn sắc. Cha Deslierres gây ấn tượng đầu tiên đối với chúng tôi. Là Cha linh hướng nên hiểu rõ tâm trạng của chúng tôi, ngài thường thăm dò an ủi chúng tôi : Các thầy có bườn không? Lòng chùng xuống, nhưng khi ngài tự giới thiệu : Tôi là người Gia Nã Đai với dấu sắc, chúng tôi mới cười được, đúng buồn cười. Với lớp học đầu tiên, ngài dõng dạc tuyên bố : Trong tôi có ba ngôi. Chúng tôi ngơ ngác không biết ngài là ai? Thấy thế, ngài liền nói chậm bằng tiếng Tây : En moi il y a 3 personnes : pmièrement le Père spirituel, deuxièmement le Professeur de francais et troisièmement le Professeur de l anglais. À ra thế, chứ không phải là Đức Chúa Blời Ba Ngôi! Cha ba ngôi đã mở cánh cửa cho chúng tôi bưóc vào thế giới mới. Ngài cho chúng tôi biết đít tanh ghê phân ra giữa frapper la porte với frapper à la porte, phân ra giữa sain et sauf với saint et sot! Lớp chúng tôi rất hãnh diện tự hào vì được là những người nhập cư đầu tiên của ngôi nhà mới GHHV (5 khoá trước đều nhập học ở khu nhà cũ). Ở nhà Tây, ăn cơm Tây, mặc quần Tây, nói tiếng Tây, sướng như Tây. Chúng tôi khai trương phòng học 90

93 chung và nhà ngủ lầu 3 (dortoir) của lớp dự bị : năm đầu học hành ăn ở chung với nhau, để làm quen, nâng đỡ nhau và cũng để đêm nghe tiếng ngáy và nghiến răng của nhau. Lúc đó công trình đang xây dựng dở dang : khối nhà nguyện, hội trường chưa xong, nên kinh lễ tại Phòng Hội Thần Học, diễn kịch tại Nhà Chơi cạnh Nhà Cơm. Hai sự kiện lớn trong niên học đầu tiên : thứ nhất là cuộc đảo chánh gây hoang mang, may mắn có cha giáo nhạc Nguyễn Văn Hoà đưa tin sốt dẻo và nâng đỡ tinh thần. Thứ hai là lễ khánh thành công trình GHHV Piô X ngày làm phấn khởi tâm hồn. Lớp chúng tôi luôn bảo toàn số đông : năm dự bị là 33(-1), Triết 1 vẫn 32, Triết 2 còn 29 (Liên đi giúp, Linh đạo nằm và Xuân chuyển hướng). Triết 3 còn 28 (Hoài chuyển hướng). Năm 1968 giúp xứ về Thần 1 còn 27, bớt đi 5 : Canh, Phong, Thạnh, Thượng lên lớp trên, vì đã giúp xứ trước, Tập du học Roma, nhưng lại thêm 5 từ khoá sau lên : Nguyễn Chính, Ng.Chí Hoà, Liên, Thanh, Thao) và được tăng cường rất dồi dào với 9 anh em ngoại trú : 8 dòng Phanxicô (Ban, Minh, Phúc, Quý Phêrô, Quý Maria Giuse, Sĩ, Thịnh, Vui), 1 Dòng Tên (Alexander Cuervo Arango học hết Thần 2 thì về Tây bán nhà). Tuy nhiên nửa chừng có một số ra đi : Nội đi Tiểu Đệ, các anh Cảnh, Vầy, Chi, Hoà chuyển hướng, nên 27-4=23. Qua Thần 2 thêm anh Khẩu nhập khẩu thành 24, con số nhị thập tứ hiếu định hình từ đây. Năm Thần 3 có thêm anh Lê Phước Thiện từ K5 nhập vào, nhưng ít lâu sau chuyển hướng, nên vẫn hoàn 24. Ngoại trú thêm anh Nguyễn Văn Tấn DCCT, nhưng cũng biến mất cuối năm đó. Nhóm 8 anh em họ Phan gắn bó với nhóm 24 cho đến hết khoá, nghĩa là Thần 4 kết thúc với con số 24+8=32, trở lại con số ban đầu. Điều kỳ lạ hơn hết là anh Louis Vầy giỏi guitar và mê Hướng đạo sau khi rời trường 1968, lưu lạc đó đây, đã trở lại ĐCV ở New York và thụ phong LM năm 1994, nay lấy tên mới là Nguyễn Văn Thành : có nghĩa là con số 33-1 lúc trước nay đã thành con số Vậy phải gọi Khoá 6 là Khoá đa dạng hay đa hiệu : – Đông vào hạng nhất, cả đầu vào (33) lẫn đầu ra (24), đấy là chưa kể 8 anh em OFM cũng đông vào hạng nhất, thêm l Dòng Tên, đạt tỷ lệ 85 o/o – Chết vào hạng nhiều nhất với 4 mạng : Hãn (+2001), Đính (+2003), Định (+2005), Thanh Lino (+2007) : cứ 2 năm Chúa gọi về một người. – Có chức nhiều nhất, lại có chức to :.1 Giám Mục : ĐC Chương Gp rộng nhất (gấp 47 lần Gp Bùi Chu) gồm 10 tỉnh, nên gọi là Giám Mục thập tỉnh. Hôm tấn phong 1/10/2003 tại Hưng Hoá, anh em đã chúc : chúng cháu chúc Cha Chương chăm chỉ chăn chiên cho chắc chắn, chớ chen chuyện chính chị, chớ chơi chó chẳng chơi chim chơi chuột, chỉ chuyên chú chầu Chúa. Chịu chơi chưa?. 2 Đức Ông : Phong, Thượng,. 3 Giám Đốc ĐCV : Phong, Tính, Quảng / 3 Phó GĐ : Kim, Chương, Thạnh. 4 Tổng Đại Diện : Vệ, Liên, Kim, Canh,. 2 vị Tiến sĩ đầu tiên của Phân Khoa Thần Học GHHV : Tính, Hiếu và 1 á tiến sĩ : Định;. 1 Tiến sĩ Tây : Gs. Trần Văn Cảnh,. 1 Nhà thần học : Nguyễn Văn Nội, – Nhiều cha giáo ĐCV với 9 cha : Phong, Thạnh, Quảng, Thanh, Thanh Lino, Hiếu, Kim, Tính, Chương. 91

94 – Nhiều văn nghệ sĩ : Thanh (hoạ sĩ, vũ sư, văn thơ, tay đập volley ), Ng.Văn Thư tác giả Đường Phượng Bay, Yêu mầu áo đen, diễn viên. Trường Thăng : chuyên gia văn hoá Chămpa, nghệ nhân cây cảnh và đá cảnh, trước ở Trà Kiệu, Thanh Bình, nay nổi danh với Phố Cổ Hội An, chăm sóc đền thờ Chân Phước Anrê Phú Yên,. Nhạc sĩ Trần Định, Ng,Văn Thư (Tân Việt), cầm thủ guitar Trần Tử Lăng và Nguyễn Văn Vầy, trống sư Phong-Thạnh, danh thủ Phong và Sơn. Chưa kể biệt tài : Định nói dài, nói dai, cho khi hết hơi thở mới dứt và cha già Thao cũng thao thao bất tuyệt, lại biết nhiều chuyện của thiên hạ, chẳng kém gì anh Tiến Đại Hàn của K7: sau thời gian nằm ấp cha già ca bài Ớ ta buồn ta đi lang thang bởi vì đâu, ngài được đặc sủng làm cha sở quốc tế (inter.) và mục vụ vỉa hè. Các cha giáo ngày xưa dạy chúng mình đi Strada thế mà hay, có dịp ứng dụng. – Xuất ngoại cũng nhiều nhất với 9 Lm. Việt Kiều: Chính Nguyễn, Chính Phạm, Định, Nhì (Lăng), Ninh, Thư, Tước, Thạnh, Thượng / Du học có các anh : Liên, Thăng, Chương. – Đông dân lại có thêm anh em Phanxicô : 8 anh em học rất xuât sắc, nổi danh nhất là cha Sĩ (Tổng Cố Vấn đặc trách châu Á và Đại Dương) và cha Thịnh (Phó GiámTỉnh ). Nguyển Thanh Minh và Maria Giuse Quý vẫn liên lạc với chúng mình. Anh em họ Phan là họ hàng thân thiết nhất. Nhớ ngày nào bên hồ Than Thở, chúng mình ca bài Yêu nhau cởi áo cho nhau : đôi bên dòng-triều thay tu phục cho nhau và chụp ảnh thật là vui. Biết bao giờ chúng mình mới lại được gặp nhau. – Các anh em ở các khoá trước sau nhập vào Khóa 6 cũng rất độc đáo. Anh Hãn K5.6 ốm yếu lúc nào cũng quàng khăn, ngày xưa đi giúp xứ bị cướp trói, thế mà đã xây được 3 nhà cho Chúa, cho Môse và Elia, xây xong, anh trao cho người khác, nay lên trời xây tiếp. Anh Thanh là một nghệ sĩ đa tài đủ ca-vũ-nhạc-kịch, đập volley hết sẩy, rất quý mến bạn bè. Anh Liên vẫn khịt mũi, làm việc đắc lực với chức Tổng Đại Diện chúng tôi Khẩu hát hay, đá bóng dũng mãnh được mệnh danh là chiến xa lội nước, thế mà lúc này, yếu nhược rũ liệt. Hai siêu nhân Quy Nhơn mới độc đáo : cha già Thao thì cái gì cũng nhớ hết, còn anh Chính Siêu thì cái gì cũng quên hết. Bệnh siêu của anh làm nên kỳ tích: năm 1975 anh từ giã bạn bè rời bỏ Nhà thờ Đồng Tiến có ý trở lại Quy Nhơn mà không biết làm sao lại đi lộn sang Mỹ! Không kém gì anh Hãn, anh Mỹ ở Hàm Tân cũng xây được 2 Nhà thờ rồi mới về Thuận Nghĩa. Bây giờ Xừ Đính có muốn xây nữa cũng không được, vì Nt. Phú Bình đang được người kế vị xây mới. Anh Ng. Đức Vệ làm Tổng Đại Diện có lót chữ Đức mà chưa thấy tiến đức, để cho Giáo Chương qua mặt. Anh Ng.Thành Tính bỏ chức Giám Đốc ĐCV về làm Cha Sở Chánh Toà. Vậy cũng được, chánh tà nhất đái,vạn đại dung thân! Gửi lại người đẹp Tây Đô mấy vần thơ : Cần Thơ ở xứ anh đào. Đây mười ba mạng xin chào chư huynh. Đứng đầu là bác Tính tình. Nghiến răng ken két thất kinh cả trường. Thứ nhì là bác giáo Chương. Vệ sinh ngăn nắp kỷ cương giữ gìn (Trích báo Đồng Hướng của Cần Thơ). 92

95 Anh Hiếu vẫn nghề nhà giáo, vì với anh Tính là 2 vị Tiến Sĩ đầu tiên của Phân Khoa Thần Học, vẫn nói giọng trémolo thuở nào. Anh Trần Văn Kim có hỗn danh là hàn xì, nay đổi họ thành họ Lê, mới thoát kiếp cơ hàn. Từ đó làm Phó GĐ. ĐCV Cần Thơ, Đại Diện GM rồi Tổng Đại Diện. Lên vừa chứ kẻo lại xì ra đấy! Anh Sơn Con vẫn ở Kontum, còn mê đá banh nữa không? Cứ nhớ câu để tao để tao mà cười. Anh Nguyễn An Ninh được anh em các lớp dưới khen là chăm sóc xe đạp kỹ lưỡng, nay hùng cứ một cõi ở Detroit, đậm đà tình nghĩa với anh em. Trong khi anh Văn Thư nổi đình đám ở San Jose, anh TrầnTử Lăng hay là Đình Nhi vẫn ở gần Thủ Đô Hoa Kỳ, cứ thích làm Phó cho khoẻ, chớ bọn mình làm sở rất ư là khổ sở. Anh Pentatước vẫn ở Tampa, du học Mỹ trước năm 1975, vẫn nhớ giúp đỡ cho Gp. Quy Nhơn và liên lạc với bạn bè. Anh Chính sợ ở St.Peterburg gần anh Tước, bây giờ chẳng còn sợ ai, có ai sợ anh ấy thì có, đang miệt mài xây dựng cộng đoàn. Sử gia Trần Đình Quảng là ổn định hơn hết : cha giáo, lên phó GĐ, rồi GĐ : trụ tại chỗ để giữ gìn cho CV Trại Gái Đa Thiện, nhất là bảo quản thư viện GHHV, là hồn thiêng của dân Piô X, muốn biết về lịch sử của GHHV thì không ai có thẩm quyền hơn anh Quảng, chuyên về chính sử, còn ngoại sử thì phải nhường cho cha Bá Lãm, hay vui đùa thế mà được Cha Viện Trưởng khen là très sérieux(sic), bằng cớ là một hôm anh Chính Siêu kiện Lãm và Ninh v/v dùng một chữ gán cho anh. Cha VT mở tự điển ra và xua tay phán: Sans malice, sans aucune malice thế là chúng tôi trắng án. Bề trên tín nhiệm, nên được anh em bầu làm trưởng lớp năm cuối, mãn khoá, cũng biết ca bài : Trả lại em yêu khung trời đại học, rồi sau đó bị bắt ép làm trưởng lớp đời đời. Bài viết này cũng có đủ chính sử và ngoại sử đấy. Xưa kia là chuyên viên mổ cò trên máy chữ để làm báo, nay vẫn tiếp tục mổ cò trên máy vi tính cho anh em. – Đối với các ân sư : công đầu phải là cha Lacretelle, còn công dày là cha Deslierres. Cha Lacretelle chính là người khai sơn phá thạch cho GHHV, hết sức với việc và hết tình với người. Khi huấn đức ngài thường giáo đầu rằng sẽ trình bày 3 points très simples. Thực tế chỉ un peu simple. Học trò nghe riết 3 points très simples, có đứa biểu ngài là ông tam điểm (học trò dòng Tên có khác). Cha Dòng Tên đầu tiên đến VN nay trở thành người cuối cùng rời VN, gặp chúng tôi tại Trung Tâm Đắc Lộ Saigon ngày cuối cùng của tháng 8/1975, xúc động đến nghẹn ngào, nói lắp bắp, không phải 3 points très simples, mais un seul point : J aime Vietnam với lời cầu xin đừng biến thành la terre maudite! Anh em ở miền đất The Blessed Country nghe rõ chưa. Còn với cha Deslierres, nói mà không sợ lầm : trên đời chưa tùng thấy có một cha giáo, một cha linh hướng nào tận tâm như ngài, một người cha tuyệt vời. Không muốn bỏ mất một vài lời hữu ích, nên ngài viết hết chỗ trống trong bản văn hay trong thư từ. Muốn cướp thời gian cho việc giảng dạy, ngài luôn chạy, cả khi lên cầu thang. Ngài từng thắc mắc về bảng hiệu giao thông chạy chậm, chạy làm sao lại chậm, courir lentement sao? Có lẽ ứng vào việc ngài chạy chậm, lúc này càng đúng vì ngài đang đi ba chân. Dù hai chân hay ba chân, ngài luôn thuơng mến chăm sóc học trò không những trong trường mà còn in diaspora. Những cánh thư của ngài có sức linh nghiệm, bất cứ ai gửi thư đều được ngài trả lời hết giấy luôn. Các cha đi sĩ quan trở về học được là nhờ lời nhắn nhủ qua thư từ của ngài. Các anh em dòng họ Bonaventura vẫn sống tốt và tham gia việc tông đồ giáo dân, nhờ ngài 93

96 thường xuyên khích lệ, giúp đỡ. Kè kè bên mình luôn là cuốn sổ tay cũ mèn, nhưng vô cùng quý giá, vì ghi chép đầy đủ về các môn sinh. Ngay cả các anh em bố đời cũng được ghi phụ lục về ngày thành hôn và vợ con của mình. Hỏi rằng có ai làm được như cha thày. Nói về linh hồn phải thêm về thân xác. Cha Bobbio làm Giám luật mà không bị học trò ghét là một chuyện lạ, vì ngài sống vừa có lý vừa có tình, kết hợp hài hoà. Đỏ mặt lên là dự báo thời tiết xấu, anh em liệu mà tính. Hạ cơn rồi vui vẻ như thường. Ngài dạy tiếng Hy lạp vui lắm, các trò chỉ còn nhớ trạng từ kai là aoriste 2 và đông từ yêu-cô-mai! Trong một dịp lễ, chúng tôi tặng ngài một hộp brillantine với gương lược làm ngài cười quá cỡ, vì ai cũng biết ngài thuộc loại đầu không có tóc bám vào đâu. Vui đùa quá, nên có hôm cha Viện Trưởng Raviolo cảnh cáo chúng tôi đừng gọi xếch mé là Cha Bóp hoặc cha Palacốc! Cha San Pedro phát âm tiếng Việt rất rõ, hơi nhấn mạnh. Ngài dạy to tiếng, nên mấy anh bàn đầu phải điếc tai, riêng anh Chính sợ sợ lắm, phải đi bệnh viện chữa tai. Cha dạy tiếng hébreux, các trò quên hết sạch, chỉ còn một câu: U Mô sê da i a Về nói tiếng Việt:cha Viện Trưởng de Diego không làm sao phân biệt được giữa đầu gối và gối đầu, còn cha Krahl dạy chúng ta có une pape và nay ngài gặp được la bon Dieu! Cha Jean Motte dễ tính và dễ ăn. Mùa hè ngài đến chơi với các trò, ăn cả tiết canh, ếch, rắn. Có trò hỏi ngài có kiêng gì không? Ngài trả lời : chỉ kiêng có thịt quỷ mà thôi! Nói đến cha Motte phải nói đến tổ sư Ant. Drexel trên 80 tuổi mà làm việc rất khoẻ. Hai cha nằm bên nhau trên đồi thông hai mộ : các ngài luôn phù hộ cho các môn sinh ở bốn phương trời và đặc biệt giữ nhà cho chúng ta, cứ tin đi. Cha Ruiz bạn chí thân với cha Bobbio, lúc nào cũng đi bên nhau : semper duo, cần mẫn dễ thương, lừa banh rất giỏi đua tài với học trò, trong khi đó cha Bolumburu chỉ thích làm khán giả hò hét bên ngoài. Cha Dominici rất thương ngườiviệt viết sách ca tụng dân Việt làm cho chúng ta phải xấu hổ. Cha dạy Giáo luật và căn dặn học trò : Giáo luật không phải là môn quan trọng nhất, nhưng ai muốn làm vít-vồ thì phải có bằng cử nhân Giáo luật. Thảo nào Giáo Chương chịu khó học Giáo luật. Cha Urrutia nói tiếng Việt rất giỏi, dạy luân lý kỹ lưỡng, đặc biệt về casuistique: bắt các thày Thần 4 tập giải tội, để ngài bắt bẻ vặn vẹo đủ thứ, đúng là vui mà học. Chấm bài thì khó lắm, chẳng được tốt bụng như cha Coathalem, luôn nâng đỡ học trò làm bài viết và vấn đáp với lời phê parfaitement suffisant. Với cha Urrutia, nhiều kẻ phải thi lại, đến nỗi ông trùm Điền tức mình : thế mà gọi là Vũ Từ Nhân, phải là ác nhân thì có. Xin lỗi Cha Giáo Luân Lý, chỉ có ông trùm Điền mới dám nói thế, còn chúng con hổng dám đâu. Lúc đó ngài sẽ nói : Cha biết chứứứ!!! Lúc này sao mình nhớ đến ông thư ký, thầy Muô vừa làm vừa ca hát, nhớ cả đến ông Thương Khó ở cuối vườn, mà anh em đặt tên thánh là Passion. Nhớ đến những cành dương liễu, để nghĩ đến thân phận lưu lạc của mình. I have a dream! Không phải là tôi có một chiếc xe Đờ rim đâu nhá. I have a dream : mình được trở lại với mái trường và mái trường được trở lại với mình. Một giấc mơ có xa vời lắm không? Tôi yêu một giấc mơ, chưa tan vì mới qua, nhớ đâu hơn trường xưa Một trường cũ rêu phong, và tôi đứng lặng trông! Joseph Phạm Bá Lãm, K6.6 94

97 KHOAÙ VII ( ) Muøa Thu 1964, khoaù VII chuùng toâi nhaäp hoïc, phaän em uùt döï bò, coù 7 lôùp ñaøn anh : Trieát Hoïc 1, 2, 3 giuùp xöù, vaø Thaàn Hoïc 1, 2, 3. Vieät Nam Coâng Giaùo NIEÂN GIAÙM 1964 ghi nhaän : nieân khoaù Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän coù 20 giaùo sö, thuoäc 10 quoác tòch, vôùi chuûng sinh laø 90 (1). Nieân khoaù naøy vöøa hoïc vöøa chôø hoaøn chænh nhaø nguyeän. Caûnh quan nhaø cöûa hoïc vieän chöa ñeïp, vì môùi chæ coù nhaø, caây caûnh vöờn hoa coøn raát löa thöa. Xem laïi aûnh chuïp töø maùy bay cuûa Ñöùc Cha nieân tröôûng aø vie, thì roõ. KhoaùVII goàm 29 anh em chuùng toâi, ñöôïc höôûng moïi söï toát ñeïp, töø tinh thaàn tôùi vaät chaát, töø con ngöôøi tôùi cô sôû. Vôùi 8 lôùp vaø treân 100 hoïc vieân, Giaùo Hoaøng hoïc vieän ñaõ ñöôïc hình thaønh roõ neùt, vaø sinh hoaït böôùc ñaàu ñi vaøo truyeàn thoáng. Thö vieän vôùi ñaàu saùch (2) coù theå coi laø ñaày ñuû, tuy vaäy haøng thaùng vaãn boå sung caùc saùch ngoaïi vaên vaø Vieät vaên. Nhaø nguyeän goïn ñeïp vaø saùng suûa. Caùc cha giaùo sö raát thích caëp bình söù oâng baø kieán truùc sö Toâ Coâng Vaên kính taëng. Gheá nhaø nguyeän ñeïp vôùi thaùnh giaù coù voøng troøn maøu ño ûnhö coøn phaûng phaát saéc maøu töø Trung hoa qua. Ñi chaëng ñöôøng thaùnh giaù, cha Linh höôùng F. Lacretelle sau nhöõng naêm ôû Trung Quoác, duø ñaõ duøng kiùnh luùp, vaãn laãn chaëng tröôùc vôùi chaëng sau. Haønh lang leân phoøng thaùnh ñöôïc Cha De Lauzon raùp theâm khung kính cho ñôõ gioù vaø khoûi möa taït. Daõy nhaø taàng 3 phía trieát, daønh cho lôùp döï bò, vaãn laø dortoir, maáy naêm sau môùi ngaên phoøng. ÔÛ chung cuõng laém chuyeän vui, chaúng haïn Mai Hoa Coâng Chuùa deã nguû laém, khi anh em chöa kòp thaû muøng, coâ ñaõ ngaùy aàm aàm. Theá laø : Taït nöôùc laõ, hay xöùc nöôùc maém? Giaûi phaùp ñaày loøng thöông xoùt laø taït nöôùc laõ. Nhaân söï : + Anh em lôùp treân, ñaõ giuùp xöù, cuøng hoïc döï bò vaø Trieát : Thao, Thanh, Lieân, Chính. + Anh em cuøng lôùp, ñaõ giuùp xöù, cuøng hoïc thaàn hoïc : Ñoâng, Khöông, Thaêm. + Anh em nhaäp cuøng khoaù : Buùt, Daäu, Duy, Ñeã, Giaûi, Haûi, Huaân, Hoaø, Minh, Minh, Nam, Neát, Ngaïn, Nghi, Nghieäm, Nguyeân, Nhöôøng, Phuùc, Quyeàn, Saùch, Tieán Jos, Tieán JB, Thuaän, Thænh, Thanh. Chæ naêm döï bò laø anh em hoïc rieâng : sinh ngöõ, coå ngöõ, vieät vaên vaø khoa hoïc (Cha Jean Motte), coøn nhöõng naêm sau ñeàu hoïc theo cycle, neân lôùp treân lôùp döôùi ñeàu coù nhieàu moân hoïc chung. Nhöõng lôùp cha Töôûng, Ngoaïn, Haân gaëp cha Urrutia, xin choïn ñeà taøi giaûi toäi nöõ tu, kieâng thòt ñeàu bò hoûi : Nöõ tu laø gì? Thòt laø gì? Ñeà taïi töï choïn, cöù töôûng deã aên, ai ngôø bò cha giaùo chieáu bí. 95

98 Excursio haøng thaùng raát thoâng thoaùng vì Ñaø laït coù nhieàu ñòa ñieåm tham quan lyù töôûng, buø cho nhöõng ngaøy hoïc vôùi chöông trình daøy ñaëc, hay nhöõng ngaøy coù disputatio solemnis. Sau moät hai naêm ñaàu, ñaõ coù moät soá anh em sôùm chuyeån höôùng, nhö 2 anh Thanh vaø Nguyeân giaùo phaän KonTum, Hoaø (NT), Minh (SG),Duy (VL), Ngaïn (ÑN), Neát (LX). Nieân khoaù anh em ñi giuùp xöù. Cuøng dòp naøy, sau trieát hoïc anh JB Tieán vaøo doøng Teân, anh Thænh qua tröôøng truyeàn giaùo Roma (1) VNCG NIEÂN GIAÙM 1964, trang 500. (2) Ibidem, trang 499. Naêm 1964 nhaäp hoïc 29, naêm 1972 thuï phong Linh muïc chæ coù16 : Daäu, Ñeã, Ñoâng, Giaûi, Haûi, Huaân, Khöông, Minh, Nghieâm, Nhöôøng, Phuùc, Quyeàn, Saùch, Jos Tieán, Thuaän, Thaêm. Hai anh Paul Voõ Vaên Nam (CT) vaø Jos Chu Vaên Nghi (LX) giuùp theâm moät naêm, neân rôi vaøo khoaù sau, thuï phong sau. Dòp ngaân khaùnh Linh muïc (1997) anh em teà töïu veà Ñaø Laït ñöôïc 11: Daäu, Ñoâng, Huaân, Khöông, Minh, Nghieäm, Nhöôøng, Quyeàn, Jos Tieán, Thuaän, Thaêm. Ñöùc Cha nieân tröôûng maéc baän hoïp ôû Haø Noäi, neân ngaøi nhôø cha Toång ñaïi dieän Phaoloâ Buøi Vaên Ñoïc vaø cha chöôûng aán Louis Phaïm Vaên Nhöôïng (laø thaày daïy Vieät Vaên naêm döï bò) ñoùn tieáp raát chu ñaùo. Anh em coù dòp sang Thieän Laâm cuûa Jos Tieán daâng thaùnh leã ñoàng teá sau ñoù anh em haøn huyeân caû ngaøy beân caùc töôïng thaùnh Taây (ñaày raâu), Thaùnh Vieät Nam (khaên ñoùng). 23g55 ngaøy 17/01/2005 taïi beänh vieän EÂlisabeth, Singapore, khoaù VII maát moät Toång ñaïi dieän laø cha Anreâ Huyønh Thanh Khöông giaùo phaän Qui Nhôn. Nhöng roài Chuùa buø laïi cho moät Toång ñaïi dieän khaùc laø cha Phaoloâ Leâ Ñöùc Huaân, Ñaø Laït (25/12/2005). Khoùa VII coù 3 nhaân vaät ñaùng ghi nhôù, vì khaù noåi tieáng : 1. Lm Pheâroâ Nguyeãn Höõu Giaûi : giaûi thích vaø chaêm lo ñeå caùc baø baàu ñöøng phaù thai. Naêm 1997 cha Giaûi cho bieát ñaõ thaønh coâng ñöôïc treân 150 tröôøng hôïp. 11 naêm vöøa qua, chaéc con soá phaûi gaàn

99 2. Lm Pheâroâ Nguyeãn Vaên Ñoâng lo choân caát caùc haøi nhi bò phaù thai khoâng thöông tieác. Soá moä cuûa caùc ñoàng nhi ñaõ treân 4000 vaø trôû thaønh ñieåm haønh höông noåi tieáng. 3. Lm Vincent Ferrier Nguyeãn Theá Thuaän phuïc vuï taïi traïi cuøi Beán Saén hôn 30 naêm, da chaân baét ñaàu xaïm ñen. Ngoaøi ra cha Ñom. Traàn vaên Minh cuõng ñaõ doïn saùch meïo Latinh vaø daïy ôû Xuaân Loäc nhieàu naêm roài. ÔÛ beân UÙc, khoaù VII coù 2 anh em ñaõ chuyeån höôùng, ñoù laø Ñom. Nguyeãn Ngoïc Ñeã vaø Paul Nguyeãn Ñöùc Saùch. ÔÛ Vieät nam, anh em khoaù VII coù maët khaép nôi : Hueá coù cha Giaûi, cha Phuùc; Pleiku coù cha Ñoâng; Qui Nhôn coù cha Thaêm; Phan Thieát coù cha Quyeàn, cha Daäu, cha Nhöôøng; Xuaân Loäc coù cha Minh; Ñaø Laït coù cha Huaân, Jos Tieán; Phuù Cöôøng coù cha Thuaän; Vónh Long coù cha Nghieäm. Ñeám ñi ñeám laïi laø 12 cha. Coù dòp môøi anh em gheùù thaêm. Anh em khoaù VII seõ raát haân haïnh ñoùn tieáp. Ngoaøi ra, ôû nöôùc ngoaøi coøn anh em Haûi Hoà (USA) vaø Ngoïc Thænh (Ñöùc). Treân nöôùc trôøi coù Anreâ Huyønh Thanh Khöông ñoùn chôø chuùng ta. Amen 97

100 KHÓA 8: VIẾT VỀ KHOÁ 8 (1965) Xứ anh đào cất tiếng gọi 24 anh em 12 Giáo phận về chung sống với nhau 9 năm, khởi đầu từ mùa thu Đó là đầu vào, còn đầu ra vào mùa hè 1973 là 11 anh em LM., trong đó nhờ có thêm anh Võ Văn Nam và Chu Văn Nghi từ K7 đi giúp xứ 2 năm về nhập. Đáng lẽ phải đông đủ hơn, nhưng vì sau Triết, anh em đi giúp xứ l hoặc 2 năm, hay đã giúp xứ rồi, nên khi lên Thần học có sự thay đổi. Anh Nguyễn Vân Đông, anh Huỳnh Thanh Phương, anh Dương Thành Thăm lên K9; anhtrần Ngọc Bửu, anh Đinh Hữu Huynh, anh Huỳnh Hữu Khoái, anh Lại Văn Khuyến xuống K9. Nên công bằng mà nói : thành quả của K8 không phải chỉ là 11 mà là 18, một tỷ lệ rất cao. Cộng thêm (15) anh em ngoại trú còn cao hơn nữa : 8 Phanxicô, 4 Vinh Sơn, 2 Don Bosco, 1 Dòng Tên. Đó là chuyện số lượng, phẩm chất còn đáng tự hào hơn nữa. Nổi tiếng nhất là Đức Ông Nguyễn Văn Tài, cha Huỳnh Thanh Khương K8.7 Tổng Đại Diện Quy Nhơn Anh em Giáo dân : Trần Trung Giá ở Hoa Kỳ, điều hành PiusX_Dalat tạo cơ hội cho anh em Piô X giao lưu với nhau. Về anh em các Dòng : Đức Cha Nguyễn Văn Đệ (trước tên là Đễ), Cha Trần Đức Hải từng làm Giám Tỉnh Dòng Phanxicô, Cha Trần Công Dụ là Phụ Tá Tổng Quyền CM. Đó là chưa kể đến những tài danh khác như cha Trịnh Văn Phát (dạy các dòng), Phan XuânThanh (ban thư ký HĐGM/VN), Nguyễn Vân Đông (tạo 1 nghĩa trang cho thai nhi). Khoá 8 dễ sợ chưa? Tuy nhiên Khoá 8 cũng có những bóng mờ, với 4 anh em sớm về Nhà Cha : sớm nhất là cha Jos. Đinh Hữu Huynh RIP 24/10/1995 (để lại cho các đệ tử Lưư Linh một chứng từ rất xúc động), cha Phil. Lê Đạo Luận RIP?, cha Andr. Huỳnh Thanh Khương RIP 13/1/2005 và cha Pet. Hoàng Ngọc Dao RIP 22/3/2005. Như vậy anh em Khoá 8 triều cũng như dòng, quốc nội cũng như ngoại quốc, đều tích cực tham gia vào việc xây dựng và phát triển Nước Chúa ở trần gian. Vì Khoá 8 quá đa dạng nên ai viết ai không, mà cứ ngó nhau. Nên xin cứ lấy những bài của Đúc Ông Tài như là gia tài của anh em Khoá 8! 98

101 KHOÙA 9: 50 NAÊM, NHÔÙ VEÀ TRÖÔØNG XÖA, GIAÙO HOAØNG HOÏC VIEÄN! Baøi cuûa Linh muïc Pheâroâ NGUYEÃN THIEÂN CUNG, Khoùa IX Naêm möôi naêm nhôù veà Tröôøng xöa, Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän, mình xin chia seõ vôùi taát caû anh em ñoàng moân moät soá kyû nieäm cuûa mình 1- VÔÙI CHA TAØU GIAØ (Joseph CH EN) Ñoù laø naêm thöù hai mình ôû Giaùo Hoaøng Hoïc vieän (coù leõ NK ?), töùc laø naêm Trieát I, ñang hoïc Höõu Theå hoïc baèng tieáng La tinh vôùi boá Taøu Giaø. Moät hoâm, gaëp ngaøi beân haønh lang daãn vaøo Thö Vieän, chaúng hieåu do ñaâu, mình thaéc maéc hoûi ngaøi, ñaïi khaùi : – Thöa Cha, con thaáy raèng taïi sao chuùng ta cöù loay hoay maõi vôùi nhöõng vaán ñeà maø thöïc ra khoâng phaûi laø vaán ñeà vaø khoâng theå naøo giaûi quyeát ñöôïc! – Thaày baûo vaán ñeà gì? Cha Taøu Giaø hoûi laïi. – Thöa, ñoù laø nhöõng caëp nhò nguyeân : höõu theå vaø voâ theå, töông ñoái vaø tuyeät ñoái, höõu haïn vaø voâ haïn, v.v – Pfuff, cha Taøu Giaø treà moâi nhuùn vai coù veû dieãu côït Moät laùt sau, vôùi moät chuùt traàm ngaâm, ngaøi hoûi : – Taïi sao thaày laïi nghó vaäy? – Theo con, nhöõng caëp nhò nguyeân ñoù chaúng qua chæ laø nhöõng quaùi thai, nhöõng vaán ñeà giaû hieäu (mình duøng tieáng Phaùp laø Pseudoprobleømes!) phaùt xuaát töø Sieâu Hình hoïc cuûa ARISTOTE Neáu trieån khai töø heä thoáng trieát hoïc ñoù, thì taát yeáu ngöôøi ta seõ phaûi ñoái dieän vôùi nhöõng vaán ñeà ñoù Khi ñaõ bieát khôûi ñi töø ñieåm xuaát phaùt ñoù taát yeáu phaûi gaëp beá taéc vôùi nhöõng vaán ñeà giaû hieäu ñoù, taïi sao khoâng quay laïi, khôûi ñi töø moät xuaát phaùt khaùc? Duø, luùc baáy giôø ñaõ coù veû quan taâm vaø traàm ngaâm hôn, nhöng Cha Taøu Giaø vaãn tieáp tuïc treà moâi, nghi ngôø Moät laùt sau, ngaøi noùi : – Martin HEIDEGGER cuõng ñaõ coù tham voïng ñoù, nhöng cuõng chaúng ñi tôùi ñaâu caû! Luùc ñoù mình ñaõ bieát Martin HEIDEGGER laø ai ñaâu, nhöng vaãn cöù noùi lieàu : 99

102 – On verra! – On verra! ChaTaøu Giaø nhuùn vai laëp laïi, chaêm chuù nhìn mình moät hoài, roài móm cöôøi boû ñi 2- VÔÙI CHA PAUL AUBIN (GIAÙO SÖ MAÀU NHIEÄM THIEÂN CHUÙA BA NGOÂI ) Luùc ñoù hình nhö mình ñang ôû lôùp Thaàn Hoïc III (?) vaø ñang laøm moät luaän vaên nhoû veà Boä moân naày, gaàn xong, chæ coøn phaàn keát luaän. Moät buoåi saùng, ñang ngoài trong phoøng beân baøn vieát, thì J.B. HUYØNH HÖÕU KHOAÙI vaø Antoân NGUYEÃN NGOÏC SÔN goõ cöûa vaøo phoøng, caû hai neùt maët coù veû caêng thaúng, böïc doïc – Sao, coù chuyeän gì aø! Mình nhìn KHOAÙI vaø SÔN hoûi. – Oâng Cha Paul AUBIN oång cheâ sinh vieân Vieät Nam doát, keùm veà thaàn hoïc (Quaû thöïc mình khoâng coøn nhôù KHOAÙI hay laø SÔN ñaõ noùi). Tuïi mình noùi khoâng laïi vôùi ngaøi. Caäu coù caùch chi cho oång moät baøi hoïc ñi! Nhö ñaõ noùi ôû treân, baøi luaän vaên cuûa mình luùc ñoù veà Maàu nhieäm Thieân Chuùa Ba Ngoâi, coøn phaàn keát luaän chöa xong, neân mình noùi : – Ñöôïc roài, caùc caäu cöù yeân taâm, coøn phaàn Keát luaän naày tôù seõ daønh cho ngaøi! Sau ñoù, trong phaàn keát luaän baøi luaän vaên, mình vieát, ñaïi khaùi : – Nhöõng ngöôøi Taây phöông thöôøng, moät caùch tròch thöôïng vaø sai laàm, nghó raèng Ñoâng phöông khoâng coù Trieát hoïc vaø Thaàn hoïc. Taây phöông thöôøng quan taâm vieát Trieát hoïc vaø Thaàn hoïc raát nhieàu, ñeå roài caùc taùc phaåm thöôøng ñeå daønh cho moái moït vaø buïi baëm trong caùc tuû saùch, thö vieän, chaúng dính líu gì tôùi hieän sinh ñôøi soáng caû! Ngöôøi Ñoâng phöông, ngöôïc laïi, khoâng vieát (eùcrire) Trieát hoïc vaø Thaàn hoïc, nhöng hoï soáng (vivre) Trieát hoïc vaø Thaàn hoïc, hoï theå hieän Trieát hoïc vaø Thaàn hoïc trong taát caû moïi phaïm truø, moïi ngoõ ngaùch cuûa hieän sinh ñôøi soáng thöôøng ngaøy Moät thí duï ñieån hình : Quan nieäm Aâm-Döông cuûa ngöôøi Ñoâng phöông khoâng chæ naèm trong saùch vôû maø coøn ñöôïc soáng, ñöôïc theå hieän trong kieán truùc xaây döïng, trong y lyù, trong vaên hoùa aåm thöïc, trong cung caùch öùng xöû, v.v 100

103 Ñaïi khaùi, laäp luaän cuûa mình duøng ñeå baùc khöôùc quan ñieåm cuûa Cha Paul AUBIN luùc baáy giôø laø nhö vaäy. Keát quûa : baøi luaän vaên ñoù cuûa mình bò ñieåm döôùi trung bình vaø dó nhieân laø phaûi thi laïi, nhöng vôùi hình thöùc vaán ñaùp. Coù nghóa laø mình phaûi ñoái dieän vôùi Cha giaùo cuûa mình. Trong buoåi laøm vieäc gaàn moät tieáng ñoàng hoà naày, hai thaày troø tranh luaän veà Taây phöông vaø Ñoâng phöông vôùi nhöõng maët maïnh vaø maët yeáu vaø keát thuùc vôùi yù töôûng caàn boå sung cho nhau Ra khoûi phoøng Cha Paul AUBIN, mình caûm thaáy laâng laâng, hyù höûng vôùi yù nghó raèng thaày troø tranh luaän vôùi nhau maø keát quûa hueà coù nghóa laø troø thaéng Maõi coù leõ naêm sau, coù laàn KHOAÙI noùi vôùi mình : – Cha Paul AUBIN, töø Phaùp göûi thö qua vaø khen : so vôùi sinh vieân moät soá nöôùc Chaâu AÙ noùi chung sinh vieân Vieät Nam raát thoâng minh Caùi giaù phaûi thi laïi cuûa mình nhö vaäy so ra cuõng ñaùng 3- VÔÙI CHA GIAØ NGUYEÃN VAÊN TROÏNG (MYÕ THO) Neáu mình khoâng laàm ñoù laø khoaûng ñaàu Nieân hoïc , nghóa laø sau khi ñi Giuùp xöù veà (?).Naêm ñoù coù leõ cuõng laø laàn ñaàu tieân ôû Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän coù caùi Toå chöùc goïi laø HOÄI ÑOÀNG CHUÛNG SINH (Conseil des Seùminaristes) vaø, neáu khoâng laàm, coù leõ mình cuõng laø chuûng sinh ñaàu tieân ñöôïc baàu vaøo Hoäi ñoàng naày vôùi chöùc vuï Toång thö kyù (?) vôùi vai troø laø caàu noái giöõa caùc chuûng sinh vaø Ban ñieàu haønh cuûa Hoïc Vieän goàm toaøn laø caùc Cha ngoaïi quoác Ñöôïc anh em chuûng sinh tín nhieäm, mình nghó caàn phaûi laøm caùi gì ñoù cho ra troø moät chuùt khoûi phuï loøng anh em. Sau khi thaêm doø yù kieán cuûa nhieàu anh em, mình laøm moät soá Baûn thaêm doø yù kieán (Placet-Non placet) göûi ñeán taát caû caùc chuûng sinh noäi truù veà caùc vaán ñeà nhö sau : 3.1- Vaán ñeà coù neân boû maëc aùo chuøng thaâm vaø maëc ñoà Taây khi ñi ra ngoaøi hay khi ñi ñöôøng? 3.2- Vaán ñeà ñoïc kinh baèng Vieät ngöõ thay cho Phaùp ngöõ vaø La ngöõ? 3.3- Vaán ñeà coù neân boû ñoïc saùch thieâng lieâng trong Nhaø Côm taát caû moïi ngaøy vaø moïi böõa? 101

104 Vaán ñeà 3.2 : 100% chuûng sinh traû lôøi : Placet. Vaán ñeà 3.3 : khoaûng 80% traû lôøi : Placet vaø khoaûng 20% traû lôøi : Non placet. Vaán ñeà 3.1 : 99, 99% traû lôøi : Placet; chæ duy nhaát MOÄT ngöôøi traû lôøi : Non placet, ñoù laø cha giaø TROÏNG (Myõ Tho). Sau khi toång keát, coù laàn gaëp cha giaø TROÏNG, mình hoûi : – Trong khi haàu nhö taát caû moïi anh em ñeàu traû lôøi Placet, mình khoâng hieåu sao chæ mình anh laø traû lôøi Non placet? Traàm ngaâm, ñaén ño maõi raát laâu, cha giaø TROÏNG môùi nhoû nheï traû lôøi : – Chæ laø bôûi vì mình hoång coù moät caùi quaàn Taây naøo caû! Sau 1975, coù laàn gaëp laïi cha giaø, mình hoûi : – Kyø naày cha giaø ñaõ coù quaàn Taây chöa? – Kyø naày coù roài, maø coøn coù nhieàu nöõa! Cha giaø traû lôøi Keát quûa laø sau Phieân hoïp cuûa Hoäi Ñoàng Chuûng sinh laàn ñaàu tieân ñoù, vôùi keát quaû cuûa nhöõng Baûn Thaêm doø ñaày söùc thuyeát phuïc, Ban Giaùm Ñoác vaø Giaùo sö Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän ñaõ gaàn nhö hoaøn toaøn ñoàng yù vôùi nhöõng ñeà xuaát cuûa chuùng mình : a) Baõi boû vieäc maëc aùo chuøng thaâm vaø thay vaøo ñoù vieäc ñöôïc maëc aùo quaàn Taây khi ñi ra ngoaøi vaø khi ñi ñöôøng ; b) Baõi boû vieäc ñoïc kinh baèng La ngöõ trong Nhaø nguyeän maø thay vaøo ñoù laø ñoïc kinh tieáng Vieät ; c) Baõi boû vieäc ñoïc saùch thieâng lieâng trong giôø côm, tröø nhöõng ngaøy Tænh taâm thinh laëng, v.v Xin chia vui vôùi cha giaø vì nhö vaäy laø cha giaø ñaõ thöïc hieän ñöôïc moät cuoäc caùch maïng heát söùc vó ñaïi vaø ngoaïn muïc 4- VÔÙI CHA JOSEPH KRAHL, QUAÛN LYÙ Naêm ñoù (mình khoâng coøn nhôù chính xaùc naêm naøo) mình ñöôïc giao coâng vieäc Phoøng thaùnh (Sacristain). Tieâu chuaån röôïu leã hoài ñoù ôû Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän laø moãi ngaøy moät chai (loaïi lôùn 1 lít). Thöôøng thöôøng, cao laém moãi ngaøy cuõng chæ heát ¾ chai. Soá coøn laïi mình cho anh em cuøng laøm vieäc vôùi mình ôû Phoøng thaùnh gom laïi cho ñaày 102

105 chai roài caát daáu ôû moät nôi kín ñaùo ngoaøi Phoøng thaùnh, laâu laâu anh em laøm moät böõa, coù khi maáy anh em noác heát caû hai chai! Khí haäu ôû Ñaø Laït, buoåi toái ngoài vôùi nhau ngoaøi saân Baskett laønh laïnh söông muø giaù reùt maø uoáng röôïu leã thì coøn gì baèng! Moät buoåi toái, sau khi ñaõ ñaùnh cheùn nhö vaäy, maø maùu mình voán phaûi caùi taät uoáng röôïu vaøo duø vaøi ly thoâi maët cuõng ñaõ ñoû raàn raàn roài, theá maø toái hoâm ñoù 5 anh em noác heát gaàn 2 chai röôïu leã, ñöông nhieân phaûi trôû thaønh nhö Quan Coâng Trôû veà phoøng, ñang ñònh ngaõ thaân mình treân giöôøng moät chuùt cho ñôõ meät, coù tieáng goõ cöûa, mình coù hôi gaét goõng : – Ai ñaáy? – Peøre Krahl! Nghe tieáng cha Krahl, mình heát hoàn, chöa bieát phaûi laøm sao ñeå ngaøi khoâng nhaän ra caùi maët Quan Coâng vaø caùi hôi thôû saëc muøi röôïu leã cuûa mình ñaây. Sau 2 giaây, coá bình tónh laïi, vaãn ñöùng caïnh baøn hoïc coù caùi maøn moûng che khuaát sô sô khuoân maët cuûa mình, leân tieáng : – Entrez! Boá Krahl môû cöûa, ñöùng nôi ngöôõng cuûa noùi voïng vaøo, trao ñoåi vôùi mình veà moät soá vaán ñeà lieân quan Hoäi Ñoàng Chuûng Sinh. Ngaøi noùi gì, mình cuõng cöù : – Oui! -.? – Oui! -..! – Oui!…Oui!…Oui! Chaúng bieát cha Krahl coù phaùt hieän ra gì khoâng, nhöng cöù nghe mình caùi gì cuõng Oui! caû, moät luùc sau, móm cöôøi vôùi caùi nuï cöôøi Hungari muoân thöôû, ngaøi chaøo taïm bieät Bonne nuit! vaø khe kheõ kheùp cöûa phoøng cuûa mình laïi, nheï nhaøng rôøi xa. Mình thôû phaøo nheï nhoõm, taét ñeøn, leân giöôøng nguõ, vôùi quyeát taâm khoâng chaéc chaén laém laø töø nay coù uoáng röôïu leã cuûa Phoøng thaùnh thì cuõng phaûi uoáng ít hôn moät chuùt 5- VÔÙI CHA VIEÄN TRÖÔÛNG JOSEPH RAVIOLO Cuõng trong thôøi gian ñang laø Toång Thö kyù Hoäi Ñoàng Chuûng sinh, vaøo moät buoåi chieàu, sau khi ñaù banh, taém röûa xong, ñang thoaûi maùi mình traàn, quaàn xaø loûn, 103

106 ngoài boù goái treân baøn laøm vieäc, vöøa laàn chuoãi, vöøa mô maøng nhìn xuoáng vöôøn hoa vaø söông khoùi buoåi chieàu Ñaø Laït, coù tieáng goõ cöûa, chaúng bieát laø ai, mình baûo : – Entrez! Coù tieáng môû cöûa, ngoaùi nhìn ra thaáy ñoù laø cha Vieän Tröôûng Raviolo, chöa kòp xuoáng ñaát maëc aùo vaøo, thì cha Vieän Tröôûng ñaõ töø töø kheùp cöûa laïi nheï nhaøng ñi ra vôùi lôøi xin loãi : – Pardon! Pardon! Mình vaãn cöù vaäy, tieáp tuïc ngoài boù goái treân baøn laàn chuoãi. Moät laàn sau, roài moät laàn sau nöõa trong khoaûng 10 phuùt, mình vaãn cöù Entrez! vaø Cha Vieän tröôûng vaãn cöù teá nhò Pardon! Pardon!, vì mình laàn chuoãi chöa xong Maõi sau, ngaøi noùi: – Thoâi ñöôïc, thaày cöù laàn chuoãi cho xong ñi, sau khi xong, thaày xuoáng cho toâi gaëp thaày khoaûng 10 phuùt! Vaán ñeà ngaøi trao ñoåi vôùi mình sau ñoù laø chuaån bò cho phieân hoïp Hoäi ñoàng Chuûng sinh sau ñoù khoaûng 1 tuaàn Ñuùng laø beà treân Taây coù khaùc! Vaø coù leõ cuõng chæ vôùi beà treân Taây mình môùi daùm thoaûi maùi nhö vaäy! 6- VÔÙI CHA LUIGI BOBBIO, GIAÙM LUAÄT Nhö anh em haún ñeàu bieát moät trong nhöõng ñieàu maø caùc coá Taây gheùt nhaát ôû anh em chuûng sinh Vieät Nam nhaø mình laø caùi thoùi tuï naêm tuï baûy vôùi nhau trong Phoøng rieâng cuûa moät ngöôøi ñeå buø khuù vaø vui veû vôùi nhau. Bieát thì bieát theá, nhöng vi phaïm thì vaãn cöù vi phaïm, laâu laâu moät laàn hay coù ñònh kyø Coù moät vaøi oâng thaùnh chöa bao giôø vi phaïm ñieàu naày, nhöng môùi laàn ñaàu ñaõ bò boá BOBBIO phaùt hieän ngay vaø vì theá ñoù laø laàn ñaàu maø cuõng keå nhö laø laàn cuoái, vì löông taâm cuûa caùc oâng thaùnh voán raát nhaïy caûm (extreâmement sensible!) : nhö tröôøng hôïp cha sôû xöù ARS Phaoloâ VOÕ VAÊN NAM Trong khi ñoù, thì caùi Caâu laïc boä Caø pheâ, Thuoác laù cuûa maáy anh em trong Khoùa IX tuïi mình, thì daêm laàn baûy löôït, coù khi nhö tröùng treo sôïi toùc, nhöng nhôø ranh ma vaø kinh nghieäm ñaày mình, neân luoân luoân coù veû nhö ñeàu qua maët ñöôïc boá 104

107 BOBBIO voán cuõng kinh nghieäm ñaày mình trong ngheà giaùm luaät Soá laø, moät buoåi chieàu toái (khoâng nhôù chính xaùc giôø naøo), trong phoøng cuûa mình beân caùnh Thaàn hoïc, coù maët ñaày ñuû caùc thaønh vieân chính thöùc cuûa Caâu laïc boä : Jacques ÑAËNG COÂNG ANH, Joseph ÑAËNG THANH MINH, Antoine NGUYEÃN VAÊN TUYEÁN vaø mình, dó nhieân Boán caùi oáng thoâng khoùi tha hoà nhaõ khoùi ra khieán caên phoøng cuûa mình söông khoùi mòt môø, ñöùng xa vaøi ba meùt coù leõ khoâng nhaän ra ai laø ai. Ñang luùc ñöông vui veû nhö theá, caø pheâ-thuoác laù-baùnh ngoït, boãng coù tieáng goõ cöûa hôi coù veû khaån tröông vaø nghi ngôø, taát caû boán anh em nhö ñöôïc linh tính maùch baûo im laëng nghe ngoùng Laø chuû nhaø dó nhieân mình phaûi leân tieáng : – Entrez! Caùi ñaàu hoùi 75% cuûa boá BOBBIO töø töø xuaát hieän. Lanh trí, ÑAËNG COÂNG ANH neùp mình saùt töôøng phía beân trong coù caùi tuû ñöùng che khuaát, hai thaønh vieân khoång loà ÑAËNG THANH MINH vaø NGUYEÃN VAÊN TUYEÁN cuõng raát kinh nghieäm ñöùng neùp mình ngay sau caùnh cöûa ra vaøo, coøn mình thì ra ñöùng chaën ngang ngay cöûa ra vaøo : – Bonjour, mon Peøre! – Aliquid novi? Boá xoå moät caâu La tinh nhö thöôøng leä, vôùi gioïng ñieäu hôi moät chuùt hoùm hónh nhöng cuõng ñaày nghi ngôø – Nihil novi sub sole! Mình cuõng laøm boä tænh bô ñaùp laïi vôùi moät caâu La tinh coå ñieån ñeå giaûm bôùt nghi ngôø cuûa boá giaø. Sau ñoù, boá hôi röôùn ngöôøi nhìn vaøo beân trong kieåm tra xem coù gì khoâng, nhöng vì caùnh cöûa ra vaøo ñaõ bò mình chaén ngang, neân boá chæ coøn thaáy ñöôïc phía giöôøng naèm maø thoâi, coøn phía tuû ñöùng thì hôi bò khuaát, vaû laïi khoùi thuoác che phuû caû caên phoøng khoù thaáy ñöôïc 3 ñaáng thaùnh kia ñang aån naáp – Bonne soireùe! Tröôùc khi quay ñi, boá giaø boû löõng moät caâu ñaày bí aån nhö theá. Mình thì nghó raèng vôùi kinh nghieäm giaùm luaät bao nhieâu naêm trong Chuûng vieän, chaéc boá ñoaùn toûng caùi gì ñang dieãn ra trong phoøng cuûa mình, nhöng boá vaãn teá nhò boû ñi nhö laø khoâng hay bieát gì vaäy thoâi Chôø cho boá ñi khoaûng gaàn 2 phuùt, mình laøm boä ñi veà phía Thö Vieän xem xem boá ñaõ veà phoøng chöa. Khi thaáy boá ñaõ khuaát beân trong caùnh cöûa phoøng cuûa boá, mình chaïy veà ñònh baûo 3 ñaáng thaùnh kia thanh toaùn thaät leï roài giaûi taùn ngay, nhöng khoâng caàn mình baûo, khi mình veà phoøng thì caùc ngaøi ñaõ bieán maát taêm maát tích. Theá laø tai qua naïn khoûi Taï ôn Chuùa! 105

108 7- VÔÙI CHA SAN PEDRO (SAU 1975 LAØ GIAÙM MUÏC ÔÛ HOA KYØ) Hoài ñoù, moät soá coá Taây sính caùi moát coù caùi teân Vieät Nam. Cha Paul DESLIERRES, vôùi caùi teân Vieät laø MAI TRÖÔØNG XUAÂN. Cha F.X. URRUTIA hình nhö choïn caùi teân Vieät laø PHAÏM TÖØ NHAÂN (?). Cha Felipe GOÙMEZ, vôùi caùi teân Vieät NGOÂ MINH. Cha Nil GUILLEMETTE vôùi caùi teân Vieät NGUYEÃN AN NINH. Thaáy ngöôøi ta vaäy, hình nhö boá SAN PEDRO cuõng ñang raát noân noùng tìm cho mình moät caùi teân Vieät. Moät hoâm, boá ñang ñöùng noùi chuyeän vôùi moät thaày naøo ñoù (mình khoâng coøn nhôù roõ laø ai), vaø hình nhö ñang baøn veà chuyeän caùi teân Vieät cuûa ngaøi, thaáy mình ñi qua, boá ngoõ yù ñang tìm moät caùi teân Vieät maø tìm chöa ra, maëc duø ñaõ luïc loïi bieát bao cuoán Töø ñieån Vieät Nam vaø Vieät-Haùn Luùc ñaàu, cuõng chæ laø ñeå treâu ngaøi cho vui, mình gôïi yù : – Cha neân ñaët teân NGUYEÃN THAÏCH TRUÏ. – Toâi cuõng ñaõ nghó tôùi caùi teân ñoù, nhöng neáu coù teân khaùc hay hôn thì toát.- Ngaøi chaàn chöø traû lôøi. – Neáu cha khoâng thích caùi teân ñoù, coù theå choïn caùi teân NGUYEÃN THAÏCH NHUÕ.- Mình ñeà nghò. Cha SAN PEDRO coù veû thích caùi teân Vieät NGUYEÃN THAÏCH NHUÕ ñoù ngay. Hoâm sau gaëp mình, ngaøi troû troû vaøo maët mình, noùi baèng tieáng Vieät lô lôù : – Thaày thì thì laø xaáu laém! – Teân cuûa cha laø San Pedro coù nghóa laø Ñaù, Thaïch Truï hay Thaïch Nhuõ chi cuõng ñeàu coù nghóa laø Ñaù caû, coøn cheâ caùi noãi gì nöõa chöù!- Mình daám dôù vôùi ngaøi cho vui. – Nhöng maø caùi teân ñoù thì laø khoââng ñöôïc, vì tuïc tæu laém Hình nhö sau khi kieåm tra laïi qua Töø ñieån Vieät-Haùn-Phaùp, trong ñoù chöõ NHUÕ coù nghóa laø VUÙ (Mamelle), neân ngaøi cho laø nhö vaäy! Vaø cuõng khoâng vöøa, töø ñoù moãi khi gaëp mình, ngaøi cuõng ñoåi teân mình ra laø NGUYEÃN TÖÛ CUNG! 106

109 KHOÙA 10: KYÛ NIEÄM KHOÙA MÖÔØI Muøa töïu tröôøng 1967, 28 anh em chuùng toâi töø caùc giaùo phaän mieàn Nam gaëp nhau ôû GHHV, chöa töøng quen bieát. Vaøi thaùng sau, anh Queá töø cao nguyeân Ban Meâ Thuoät vaøo nhaäp chung, taïo neân Khoùa Möôøi GHHV. Naêm ñaàu, chuùng toâi hoïc lôùp Döï bò, Cours pùparatoire. Cuøng khoaù, coù 4 anh Lazariste Baùu, Duï, Hieàn, Thö. Vaäy laø “ñaàu vaøo” chuùng toâi coù caû thaûy 33 anh: 29 trieàu vaø 4 doøng. Thuôû ban ñaàu, anh em chuyeàn tay maáy caâu luïc baùt ñeå nhôù teân nhau: Chaùnh Mai Duõng Haûi Khaùnh Phi Syõ Ngoan Phuùc Queá Haäu Nghi Thuïc Quyønh Hieäp Mai Khaùnh Khaû Baùu Ñinh Nhöôïng Nhôn Phaùp Hieäu Tieáu Hieàn Vaïn Thö Ninh Neân Thuïy Duï Sôn ö? Anh em keát tuï daân cư Khoùa Möôøi. Nhöõng töôûng raèng anh em seõ cuøng ñoàng haønh ñeán chöùc Linh muïc, ngôø ñaâu chæ 3 naêm sau, moät soá ñoåi höôùng. Sôùm nhaát laø anh Neân Kontum, roài ñeán caùc anh Haûi, Nghi, Phuùc, Thuïy. Cuoäc töø giaû cuûa anh Thuïy laøm chuùng toâi xuùc ñoäng nhaát. Buoåi saùng leân ñöôøng, anh ñeán goõ cöûa töøng phoøng, khieâm cung quyø xuoáng tröôùc maët töøng ngöôøi xin caàu nguyeän. Naêm sau, anh Khaû, anh Vaïn laïi ra ñi. Naêm 1970 chæ mình anh Haäu Kontum ñoåi höôùng. Anh Haäu laø ngöôøi ít noùi, tính tình nhu mì hieàn haäu. Hoâm ñi, anh ñeán chaøo töøng anh em, maét röôùm leä. Giuùp xöù ñuùng vaøo naêm mieàn Nam chieán tranh lan traøn vaø khoác lieät, chuùng toâi chæ bieát tin töùc cuûa nhau qua laù thö ñaày ngaäp chöõ vieát cuûa cha Deslierres. Veà laïi tröôøng, aûnh höôûng cuûa naêm giuùp xöù aáy ngaøy caøng loä neùt: anh Sôn, anh Duõng, anh Nhöôïng chuyeån höôùng; anh Phi bò beänh phaûi luøi laïi moät naêm; anh Mai Long Xuyeân, anh Khaùnh Qui Nhôn cuõng luøi laïi lôùp sau; 4 anh Lazariste khoâng giuùp xöù, leân lôùp treân. Theá laø vaøo nhöõng naêm Thaàn, chuùng toâi chæ coøn laïi 18 anh em! Khoùa Möôøi khoâng ai “treøs brillant”, nhöng cuõng ñeå laïi nhöõng aán töôïng roõ neùt. Veà vaên chöông thi phuù, anh Voõ Taù Khaùnh vôùi nhöõng vaàn thô thieâng ñaõ dieãn ca caû moät chöông trình giaùo lyù vôùi aâm ñieäu traàm boång cuûa theå vaên luïc baùt raát gaàn guûi vaø raát daân gian, nhieàu bieân khaûo, phoùng taùc, chuyeän ngaén, suy nieäm Lôøi Chuùa, chia seû kinh nghieäm linh thao, coù caùi ñaõ xuaát baûn coù caùi chæ vieát tay. Ñeán nay ñaõ treân 60 tuoåi, anh vaãn mieät maøi vôùi caùc thuû baûn giaùo lyù cho giaùo phaän Quy Nhôn. Thænh thoaûng vaãn gaëp thaáy anh treân dieãn ñaøn vaên chöông coâng giaùo. Anh Hoaøng Ñinh Mai laø caây vieát, anh vieát thaät nhieàu, treân döôùi 20 ñaàu saùch. Anh saùng taùc, tuyeån choïn vaø dòch thuaät caùc taùc phaåm tu ñöùc coù giaù trò. Ñeán nay, vaãn ñöôïc gaëp anh thöôøng xuyeân treân caùc websites coâng giaùo trong vaø ngoaøi nöôùc. Caùc vaên phaåm cuûa anh ñeàu aån hieän söï hieàn hoøa cuûa mieàn soâng nöôùc. Tuy ñöôïc nhieàu thöông meán, anh vaãn thöôøng töï traøo laáy teân “gaõ sieâu” cho cuûa anh! Anh Phaïm Ngoïc Hieäp 107

110 cuõng laø caây vieát, anh ñoïc vaø vieát thaät nhieàu, vaên nheï nhaøng nhö chính baøn tay buùp maêng cuûa anh, nhöng hieám khi ñoïc ñöôïc taùc phaåm cuûa anh, vì chöa in thaønh saùch. Anh Döông Quyønh laø saùng laäp vieân kieâm chuû buùt naêm ñaàu baùo Thoâng Xanh, roài veà sau coù thôøi laøm chuû buùt baùo Tuyeån Taäp Thaàn Hoïc; anh ít saùng taùc, neáu coù thì chæ vieát nhöõng lôøi ngoû, lôøi toøa soaïn ñaàu caùc soá baùo; anh nghieâng veà dòch thuaät vaø söûa baûn dòch tröôùc khi leân khuoân. Nhöõng aán phaåm theá giaù cuûa GHHV, nhö Coâng ñoàng Vaticanoâ II, Ñieån ngöø Thaàn hoïc Thaùnh Kinh ñeàu coù daáu aán cuûa anh. Anh Nguyeãn Ngoïc Queá coù thôøi saùng taùc ñöôïc 6 ñaàu saùch veà baøi giaûng; nhöng sau naày, vì beà boän muïc vuï, anh taïm ngöng. Ngoaøi ra, khi ñieåm xuyeát coâng taùc vaên chöông, phaûi keå ñeán luaän vaên tieán só vaø thaïc só cuûa caùc anh Nguyeãn Vaên Chaùnh veà Giaùo hoäi hoïc, cuûa Phaïm Ngoïc Phi veà Giaùo luaät Chuûng vieän, cuûa Döông Quyønh veà Giaùo luaät An taùng vaø veà Phuïng vuï An taùng, chöa dòch ra Vieät ngöõ. Vaø raát nhieàu phoùng taùc hoaëc dòch thuaät cuûa anh Ñoaøn Só Thuïc ñoïc treân Ñaøi Veritas moãi ngaøy tröôùc ñaây. Veà xaây döïng nhaø Chuùa, lôùp chuùng toâi ra tröôøng khi ñaát nöôùc vöøa thoaùt khoûi chieán tranh taøn phaù khoác lieät, neân cuõng nhö bao anh em khaùc, moät trong nhöõng coâng vieäc traên trôû veà muïc vuï laø chænh trang, taùi taïo, xaây döïng nhaø Chuùa. Trong vieäc naày, phaûi keå ñeán taøi naêng cuûa anh Ñoã Hieäu Kontum. Anh laø ngöôøi luoân mieät maøi vôùi coâng vieäc; anh kieán taïo nhaø thôø Taân Ñieàn vaø Phöông Hoøa roäng 14m, daøi 30m vôùi moät thaùp chuoâng vöôn leân 40m. Anh Leâ Vaên Syõ Nha Trang giaûng hay, gioûi kieán thieát. Anh xaây döïng nhaø thôø Hoaø Do 850 m 2, 2 nhaø thôø ôû Ñoàng Laùc, moät caùi 1600m 2, caùi kia 1000m 2 ; veà Ba Ngoøi, anh xaây nöûa nhaø thôø 1000m 2. Coøn caùc loaïi khaùc, nhö nhaø xöù, nhaø muïc vuï, nhaø “baø xô”, anh xaây toång coäng 7 caùi, moãi caùi 300m 2. Ñoù laø chöa keå nhöõng thöù “raâu ria”! Anh Ninh Nha Trang khi ôû tröôøng thì hoïc chæ “taàm taàm”, nhöng luùc laøm vieäc laø moät tay muïc vuï saùng choùi, “neân” maõi ñeán nay môùi chæ ôû ñöôïc 2 giaùo xöù thaønh phoá Phöôùc Haûi vaø Baéc Thaønh; taïi Baéc Thaønh, anh xaây moät khoái nhaø chöõ U 3 taàng 1500m 2, duøng laøm nhaø xöù, nhaø sinh hoaït, nôi bieân taäp vaø ñieàu haønh in aán saùch giaùo lyù cho Giaùo phaän. Anh Phaïm Ngoïc Phi laø nhaân vaät truï coät trong vieäc xaây chuûng vieän Nha Trang beà theá ngaøy nay. Thaêm chuûng vieän, seõ thaáy taàm nhìn xa cuûa anh veà cô sôû vaät chaát ñaøo taïo linh muïc cho theá kyû 21. Beân caïnh vieäc xaây döïng vaên hoaù ñöùc tin vaø cô sôû vaät chaát cho Giaùo hoäi, caùc anh khaùc laïi ñoå doàn heát taâm löïc kieán taïo caùc linh hoàn ñöôïc trao phoù. Anh Döông Vaên Ngoan, duø söùc khoeû coù phaàn sa suùt do nhieàu laàn giaûi phaåu thaän vaø maét, vaãn khoâng töø choái lao nhoïc muïc vuï vaø luoân toaû raïng nieàm vui queân mình. Anh Nguyeãn Vieát Ñinh Ñaø Laït trong khi taân taïo nhaø thôø nhaø xöù, vaãn doác toaøn löïc xaây döïng coäng ñoaøn Daân Chuùa treân 4000 linh hoàn ôû Taân Thanh. Anh Nguyeãn Vaên Tieáu nay ñang döôõng beänh phaûi “chaïy thaän” moãi tuaàn 3 laàn taïi beänh vieän Saigoøn, haäu quaû cuûa nhöõng naêm thaùng tieâu hao toaøn boä söùc khoeû cho muïc vuï. 108

111 Trong caùc anh ñaõ ñoåi höôùng, noåi baät vaø thaønh ñaït nhaát Khoaù Möôøi laø anh Nguyeãn Trí Duõng. Anh laø moät con ngöôøi ñaëc bieät, linh ñoäng vaø nhieàu saùng taïo. Töø 32 naêm nay, anh laø Giaùm ñoác Coâng ty May Xuaát Khaåu Höôùng Môùi. Duø anh laäp gia ñình, nhöng tình caûm ñoái vôùi maùi tröôøng xöa vaãn luoân ñaäm neùt; anh ñoùn tieáp, giuùp ñôõ vaø ñoái xöû vôùi anh em nhö ruoät thòt. Anh em luoân nhôù maõi khuoân maët vaø bieát ôn anh ñaõ theå hieän tình caûm aáy ngay töø nhöõng ngaøy thaùng khoù khaên voâ ñònh nhaát sau khi Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän bò giaûi taùn. Seõ laø thieáu soùt traàm troïng, neáu khoâng nhaéc ñeán anh Vuõ Dö Khaùnh qua ñôøi caùch ñaây 2 naêm taïi Canada, anh Nguyeãn Mai bieät tin töø naêm 1977, anh Leâ Vaên Phaùp taï theá chæ vaøi naêm sau 1975 maø nay vaãn chöa tìm thaáy nôi choân xaùc. Toaøn theå anh em Khoùa Möôøi xin thaønh kính daâng leân anh Khaùnh vaø anh Phaùp thaân yeâu neùn höông thôm ngaùt tình baïn höõu, nghóa ñoàng lieâu; vaø xin gôûi lôøi chaøo thaêm thaân aùi anh Mai coù leõ ñang vì hoaøn caûnh chöa theå lieân laïc vôùi maùi tröôøng xöa. Noãi nieàm cuoái cuøng laø taâm tö laéng ñoïng vaø naõo nuøng cuûa hai laàn chia tay. Nhöõng söï kieän cuoái thaùng 3 naêm 1975 ñaõ gaây chaán ñoäng lôùn, rung chuyeån toaøn boä ñôøi soáng caùc cha giaùo sö, anh em ñang hoïc vaø caû töông lai cô sôû Hoïc vieän. Ngaøy töïu tröôøng ngoaïi leä naêm aáy, moät soá anh môùi chòu chöùc ñöôïc Giaùm muïc gôûi leân giuùp Hoïc vieän theo lôøi yeâu caàu cuûa caùc cha giaùo sö. Chuùng toâi goàm coù 4 anh Phaùp, Mai, Thuïc, Quyønh thuoäc Khoùa Möôøi vaø 3 anh Cöông, Tuùy, Thöôïng thuoäc Khoùa Chín. Laàn hoïp ñaàu tieân vôùi Ban Giaùm ñoác ñeå löôïng giaù tình hình, cha Lacretelle daïy chuùng toâi :”Il ne faut pas nous laisser aø deùmolir nous-meâmes”. Duø thaáy maây ñen che nghòt baàu trôøi, caùc cha giaùo vaãn ñieàm tónh vaø aân caàn ñeán lôùp daïy caû Trieát laãn Thaàn goàm treân döôùi 100 anh em, vaãn linh höôùng haèng ngaøy theo nhòp ñoä nieân hoïc. 7 anh em chuùng toâi chöa thöïc thuï vaøo vieäc, neân cuøng chung nhau doïn 100 ñeà cöông thi De Universa vaø vieát luaän vaên cöû nhaân. Nhöng tình hình bieán chuyeån mau leï. Chæ hôn moät thaùng sau, caùc cha giaùo ñöôïc leänh rôøi khoûi Vieät Nam. Thaät laø moät hung tín. Chuùng toâi gaáp ruùt vieát baøi, thi cöû rieâng vôùi giaùo sö höôùng daãn vaø baét tay vaøo vieäc phuïc vuï anh em. Tröôùc ngaøy töø bieät, caùc cha giaùo hoïp vôùi chuùng toâi laàn cuoái. Suoát ñeâm ñoù, caùc cha giaùo luaân phieân daâng leã cho ñeán saùng, phoù daâng töông lai anh em ôû laïi cho Chuùa, ñoàng thôøi töø bieät nôi Chuùa ngöï. Sau böõa saùng, cha Joseph de Diego Vieän tröôûng, cha Philippe Gomez Giaùm hoïc, cha Joseph Krahl Quaûn lyù, cha Ferdinand Lacretelle cöïu Linh höôùng Thaàn, cha Paul Deslierres Linh höôùng Trieát, cha Joseph Ch’en, cha Matthias Ch’en, cha Enrique San Pedro, cha Paul Lachance, cha Louis Leahy, cha Nil Guillemette, cha Champoux taân Linh höôùng Thaàn, thaày Muo laøm vöôøn, thaày Heùrold coi xöôûng coù maët taïi saân Tieàn saõnh. Moïi anh em tuï taäp ñoâng ñuû, laëng thinh, maét ñoû hoe. Moät caûnh naõo nuøng vaø xuùc ñoäng xaåy ra. Caùc cha giaùo huøng maïnh kia baây giôø ñeàu suït 109

112 suøi nöôùc maét. Cha Joseph Ch’en khoùc lôùn tieáng nhö ñaùm tang maát meï. Cha Paul Deslierres oâm hoân baát cöù anh em naøo ngaøi gaëp treân ñöôøng töø phoøng xuoáng xe. Cha Matthias Ch’en nöôùc maét ñaàm ñìa, tay caàm khaên traéng, ñi löôùt qua anh em roài troán vaøo xe vì khoâng chòu noãi caûnh ly bieät saàu thöông. Xe chaïy. Taát caû anh em veà phoøng, naëng neà vaø buoàn laëng nhö vöøa ñi choân ngöôøi thaân veà. Caùc cha ra ñi, anh em trong nhaø soáng vôùi nhau trong tình huynh ñeä. Lôùp tröôùc dìu lôùp sau, töøng böôùc taùi laäp neáp soáng hoïc vieän vôùi muoân vaøn giôùi haïn cuûa hoaøn caûnh môùi. Nhöng cuoäc soáng naày cuõng chaúng ñöôïc laâu. Chöøng 2 naêm sau, moät leänh khaùc buoäc moïi ngöôøi phaûi trôû veà giaùo phaän goác ñôïi ngaøy “chieâu sinh”. Ñaây quaû laø nhaùt buùa taï ñinh tai, ñaùnh tung toùe anh em phaân taùn khaép nôi. Ngaøy ngaøy, nhöõng chuyeán xe chôû saùch vôû vaät duïng tuøy thaân ra beán. Chia tay anh em thaân yeâu. Töø bieät maùi tröôøng kyû nieäm. Moãi ngöôøi boång phaûi ñoái dieän vôùi moät vieãn caûnh môùi vaø baát ñònh. Chia tay laàn naày coù theå laø vónh vieãn. Nhöõng gioït nöôùc maét tuoân chaûy thaønh doøng, khoâng caàm ñöôïc. Chæ vaøi tuaàn leã, caûnh nhaø aám cuùng boång trôû neân hoang vaéng, laïnh leõo ñeán ruøng mình. Khoâng gian im lìm cuûa ñeâm khuya vaéng laëng caøng laøm cho nhöõng doøng nöôùc maét kia chaûy saâu vaøo loøng nhöõng anh ôû laïi, taïo neân nhöõng ñöôøng raõnh saâu hoaém thaùng ngaøy khoâng deã phai nhoøa. Antoân Döông Quyønh 110

113 KHOÙA 10.11: ÑÖÙC MEÏ KHAÛI HUYEÀN Xin töôûng nhôù cuï truøm Ñieàn. Ngöôøi ra ñi, ñeå laïi cho ñôøi pho töôïng ngöôøi meï boàng con treân ñoài Ña Thieän, Ñaø Laït, beân traùi neûo vaøo Thung Luõng Tình Yeâu. Ít laâu sau ngöôøi ta thöïc hieän ngay sau löng Ñöùc Meï moät traïm bôm vôùi con roàng thaät lôùn phun nöôùc xoái xaû. Ngöôøi ta môùi thi coâng ôû theá kyû 20 nhöng phaùc thaûo ñaõ saün töø gaàn hai ngaøn naêm tröôùc, trong chöông 12 cuûa saùch Khaûi Huyeàn. Khoâng heïn maø hoø. Theo daáu gioït quyø vaøng Veà laïi cao nguyeân xanh. Giöõa saéc trôøi thieân thanh Chôït hieän hình röïc rôõ. OÂ kìa trang lieät nöõ AÙo choùi loïi maët trôøi Chaân dòu aùnh traêng ngôøi Ñaàu moät voøng sao saùng. Baø ñaày ngaøy maõn thaùng Chôø nôû nhuî khai hoa. Côn laâm luïy chöa qua Noãi kinh hoaøng ñaõ roõ. Kìa moät con roàng ñoû Ñeán baûy ñaàu möôøi söøng Nhöõng con maét trôïn tröøng Canh chöøng ngöôøi phuï nöõ Ñôïi baø vöøa sinh nôû Seõ nuoát chöûng con baø. Hoaøng nam vöøa sinh ra Laø muïc ñoàng dónh ngoä Seõ vung roi teá ñoä Maø chaên daét muoân daân. Chôït giöõa ñaùm hoàng vaân Voøng tay ai nhieäm laï Chìa ra boàng aáu chuùa 111 Ñöa leân taän ngai trôøi. Trang lieät nöõ thaûnh thôi Tieán daàn vaøo sa maïc. Roàng quaãy ñuoâi caêm töùc Queùt moät goùc sao trôøi Toång thieân söù töùc thôøi Dí göôm vaøo coå noù. Con roàng vaø beø luõ Bò toáng xuoáng ñaát ñen Toång laõnh Micaen Thu göôm veà toaøn thaéng. Con roàng truùt noãi haän Thaønh soâng, thaønh suoái reo Nöôùc cuoàn cuoän ñuoåi theo Ñoøi cuoán troâi saûn phuï. Ñaát baát ngôø roäng môû Haù mieäng giöõa ñoàng khoâng Uoáng caïn heát doøng soâng Cho thaûnh thôi lieät nöõ. Ngaäm thuø, con roàng döõ Quay laïi phaù sôn haø, Taán coâng doøng doõi ba Nhöõng ngöôøi tin caäy Chuùa.* Kìa ai ñang gaùnh luïa Chôït döøng chaân treân ñeâ

114 Voã tay haùt ngaøy veà Möøng con roàng giaõy cheát. TRAÊNG THAÄP TÖÏ 2

115 KHOÙA 11: HAØNH TRÌNH BOÁN MÖÔI NAÊM Khoùa 11. Caroâloâ Hoà Baëc Xaùi Khoùa 11 chuùng toâi ñöôïc gia nhaäp gia ñình Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän vaøo naêm 1968, nghóa laø caùch nay 40 naêm. Con soá 40 mang ñaày yù nghóa trong Thaùnh Kinh : 40 naêm con chaùu Giacoùp lang thang trong sa maïc, moät thôøi gian huaán luyeän ñeå ñaùm ngöôøi voâ toå chöùc aáy trôû thaønh daân Chuùa tröôùc khi vaøo Ñaát höùa ; 40 ngaøy ngoân söù EÂlia ôû treân nuùi Horeb vôùi Chuùa, moät thôøi gian laáy laïi can ñaûm ñeå tieáp tuïc cuoäc chieán ñaáu dai daúng vôùi caùc tö teá ñaïo thôø Baal ñöôïc hoaøng haäu Gieâsabel tích cöïc haäu thuaãn ; 40 ngaøy Chuùa Gieâsu aên chay caàu nguyeän, moät thôøi gian Ngaøi chuaån bò ñeå böôùc vaøo söù maïng rao giaûng coâng khai ; 40 ngaøy Chuùa phuïc sinh ôû laïi traàn gian tröôùc khi veà trôøi, moät thôøi gian boài döôõng caùc toâng ñoà ñeå Chuùa trao Giaùo Hoäi laïi cho caùc oâng. Nhìn laïi 40 naêm qua, chuùng toâi thaáy hình nhö thôøi gian aáy cuõng coù ñaày ñuû nhöõng yù nghóa vöøa neâu treân. *** Khoùa 11 chuùng toâi coù raát nhieàu ñieàu ñaëc bieät, ñaëc bieät chung cho lôùp, vaø ñaëc bieät rieâng cho baûn thaân toâi. 1. Ñieàu ñaëc bieät thöù nhaát : baét ñaàu baèng moät cuoäc vöôït qua Thaùng 9 naêm 1968, hai anh em chuùng toâi, Mattheâu Leâ ngoïc Böûu vaø Caroâloâ Hoà Baëc Xaùi chuaån bò leân Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän Pioâ X Ñalaït Vì chuùng toâi laø nhöõng anh hai luùa thuoäc giaùo phaän Caàn Thô, voán chæ quen vôùi ñoàng ruoäng mieàn Taây Nam Boä, chöa quen ñöôøng ñi nöôùc böôùc leân cao nguyeân Ñaølaït moäng mô, neân Anh Loä ñaõ taän tình daãn chuùng toâi töø Caàn Thô leân Saigoøn. Leân ñoù chuùng toâi nhaäp ñoaøn vôùi Anh Taân (hieän laø Giaùm muïc Vónh Long), Anh Ngoaïn, Anh Thanh Linoâ, Anh Ngoan vaø moät soá ñaøn anh khaùc. Con ñöôøng Saigon Ñalat gaàn 300 caây soá. Theá maø ñoaøn chuùng toâi phaûi maát 4 ngaøy môùi vöôït qua ñöôïc. Soá laø luùc ñoù vöøa sau bieán coá Teát Maäu Thaân 68. Coù nhieàu ñoaïn ñöôøng khoâng an ninh, moät soá ñoaïn laïi bò hö vaø lính Ñaïi Haøn ñang söûa chöõa. Cho neân chuùng toâi chæ ñi xe ñöôïc khoaûng 50 caây soá thì gaëp ñöôøng xaáu. Coù khuùc phaûi reõ vaøo röøng cao su. Coù nhieàu khuùc phaûi boû xe ñi boä. Nhieàu khi ñöôøng laày loäi neân phaûi chia töøng hai ngöôøi laáy moät khuùc tre maùng haønh lyù leân ñeå gaùnh. Chieàu ngaøy ñaàu tieân chæ ñeán ñöôïc tôùi Phuù Laâm vaø xin nguû qua ñeâm ôû nhaø thôø. Ñeâm thöù hai phaûi xin nguû ñeâm taïi nhaø thôø Phöông Laâm. Ñeâm thöù ba nguû nhaø thôø Baûo Loäc. Khi leân tôùi Ñalat thì anh em ñaõ nhaäp hoïc ñöôïc 3 ngaøy roài. Vì ñaõ traûi qua 3 ngaøy 112

116 vöôït qua heát söùc vaát vaû, neân khi tôùi Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän, toâi thöïc söï caûm thaáy nhö mình ñeán ñöôïc Ñaát Höùa roài vaäy! Anh Taân vaø Anh Loä höôùng daãn hai anh em chuùng toâi ñi chaøo Cha Vieän tröôûng Raviolo vaø moät soá Cha giaùo khaùc. Caùc Anh coøn giuùp chuùng toâi laõnh muøng meàn, drap, goái vaø ñöa chuùng toâi ñeán cöûa haøng cuûa Thaày Muo ñeå mua saém taäp, vieát, giaáy, phong thö v.v. Nhöõng böôùc ñaàu thaät vaát vaû, nhöng cuõng ñaày tình nghóa ñaøn anh daønh cho ñaøn em. Khoùa 11 chuùng toâi goàm 28 anh em töø 14 giaùo phaän mieàn Trung vaø mieàn Nam Vieät Nam. Toâi chæ quen ñöôïc ba anh ñaõ töøng hoïc chung taïi Tieåu Chuûng vieän Teâreâxa Long Xuyeân laø Anh Chu, Anh Huøng vaø Anh Taïi. Nhìn nhöõng anh em khaùc, toâi thaáy ai cuõng thoâng minh saùng laùng, nhaát laø nhöõng anh thuoäc giaùo phaän Kontum, Hueá vaø Nha Trang ñaõ theo hoïc chöông trình Phaùp (Thöùc, Thanh, Khoa, Hoa, Phuùc v.v.). Nghe hoï noùi tieáng Taây nhö gioù, toâi baùi phuïc saùt ñaát luoân. Ngaøy chính thöùc khai giaûng naêm hoïc, Cha giaùo Leahy thuyeát trình ñeà taøi Vision du monde de Teillard de Chardin. Nghe maø nhö vòt nghe saám! Kyø vaên ngheä dòp leã Giaùng Sinh, vôõ tuoàng chuû löïc cuõng baèng tieáng Taây, Le capitaine courageux. Xem maø coù hieåu ñöôïc bao nhieâu ñaâu! 2. Ñieàu ñaëc bieät thöù hai laø thay ñoåi chöông trình hoïc Khoùa 11 laø khoùa ñaàu tieân böôùc vaøo chöông trình ñoåi môùi cuûa GHHV. Tröôùc ñoù coù 1 naêm döï bò, 3 naêm trieát, roài ñi giuùp xöù vaø trôû veà hoïc tieáp 4 naêm Thaàn hoïc. Tôùi khoùa chuùng toâi thì thay ñoåi : chæ coøn 1 naêm döï bò, 2 naêm trieát, naêm 1 Thaàn hoïc, roài giuùp xöù vaø trôû veà hoïc 4 naêm Thaàn coøn laïi. Vì söï thay ñoåi naøy neân moät soá anh hai khoùa tröôùc maø theo chöông trình rieâng cuûa giaùo phaän phaûi giuùp xöù 2 naêm khi trôû veà ñaõ rôi xuoáng khoùa chuùng toâi (caùc anh Taûo, Meãn, Hoaøng ñình Mai, Voõ taù Khaùnh ). Toäi nghieäp cho nhöõng anh naøy vì vöøa phaûi hoïc Trieát 3 naêm, vöøa giuùp xöù 2 naêm vaø trôû veà laïi phaûi theo chöông trình thaàn hoïc 5 naêm nöõa. 3. Ñieàu ñaëc bieät thöù ba : Hoïc Ñaïi hoïc Keå töø khoùa chuùng toâi, caùc Ñöùc Cha ñoàng yù cho caùc chuûng sinh khoa trieát ñöôïc ghi danh hoïc theâm Phaân Khoa Trieát hoïc cuûa Vieän Ñaïi Hoïc Ñalat. Theá laø moãi tuaàn vaøi ngaøy chuùng toâi sang Vieän Ñaïi hoïc Thuï Nhaân, laøm quen vôùi nhöõng khu nhaø vaø caùc phoøng hoïc mang nhöõng caùi teân ñaày yù nghóa nhö Naêng Tónh, Hoäi Höõu Daïo böôùc treân nhöõng con ñöôøng quanh co döôùi nhöõng haøng thoâng thô moäng ñeán caùc kyù tuùc xaù Bình Minh, Kieâm AÙi 4. Laõnh caùc Taùc vuï 113

117 Khoùa 11 chuùng toâi laø khoùa thöù hai tieán chöùc theo chöông trình ñoåi môùi cuûa Coâng ñoàng Vaticanoâ II. Tröôùc ñoù caùc chuûng sinh thaàn hoïc seõ laàn löôït ñöôïc chòu chöùc caét toùc, roài chöùc moät, chöùc hai, ba, tö, sau ñoù laø chöùc naêm (phuï phoù teá), chöùc saùu (phoù teá) vaø linh muïc. Nhöng töø khoùa 10, Giaùo Hoäi boû caùc chöùc nhoû, thay vaøo ñoù laø caùc taùc vuï Ñoïc saùch, Giuùp leã, nghi thöùc Daán thaân, roài Phoù teá vaø Linh muïc. Naêm Thaàn hoïc 2, toâi laøm tröôûng lôùp. Ñeå chuaån bò taùc vuï Ñoïc saùch, toâi xin anh Oanh Soâng Lam saùng taùc moät baûn thaùnh ca, vaø anh ñaõ laøm. Ñoù chính laø nguoàn goác lòch söû cuûa baøi Bieát laáy gì caûm meán. Naêm sau anh coøn saùng taùc theâm baøi Töø baây giôø cho ñeán ngaøn thu cho dòp anh em laõnh taùc vuï Giuùp leã. Caû hai baøi naøy ñeàu noåi tieáng vaø ñöôïc haùt phoå bieán cho ñeán ngaøy nay. 5. Caùc chöùc thaùnh Töø ñaàu baøi tôùi ñaây, anh em ñaõ thaáy khoùa 11 chuùng toâi coù nhieàu ñieàu ñaëc bieät. Nhöng chöa heát ñaâu. Coøn moät ñieàu ñaëc bieät nöõa coù aûnh höôûng ñeán vieäc chòu chöùc thaùnh cuûa chuùng toâi. Naêm hoïc laø naêm thaàn hoïc cuoái cuøng cuûa chuùng toâi. Nhöng naêm naøy coù bieán coá 30 thaùng 4, Rôøi Ñalaït di taûn vaøo Saigon. Moät soá anh em di taûn luoân ra nöôùc ngoaøi. Vieäc hoïc bò dang dôû, vieäc tieán chöùc cuõng dôû dang. Sau khi taïm ngöng moät thôøi gian, GHHV hoaït ñoäng laïi. Nhöng moät soá anh em ñaõ ñöôïc giaùm muïc giöõ laïi ôû giaùo phaän. Ña soá anh em trôû veà Ñalat, nhöng chuû yeáu laø lo hoïc cho xong chöông trình. Coøn vieäc chòu chöùc thì giaùm muïc seõ quyeát ñònh tuøy hoaøn caûnh. Bôûi theá trong lôùp toâi, moät soá anh em laõnh chöùc phoù teá vaø linh muïc ôû giaùo phaän nhaø, moät soá khaùc ñöôïc giaùm muïc phong chöùc sôùm. Phaàn 2 anh em Caàn Thô chuùng toâi thì khi haàu heát anh em ñaõ laøm Phoù Teá vaø Linh muïc, chuùng toâi vaãn coøn laø giaùo daân queøn, moãi ngaøy ñi giuùp leã cho anh em trong lôùp. Maõi ñeán ngaøy hai anh em chuùng toâi môùi ñöôïc chòu chöùc Phoù Teá. Sau ñoù trôû veà giaùo phaän. Vaø ngaøy chuùng toâi ñöôïc chòu chöùc Linh muïc. Tuy chaäm treã hôn nhieàu anh em khaùc, nhöng ngay sau khi laøm linh muïc, chuùng toâi coù theå laøm vieäc muïc vuï lieàn, bôûi chuùng toâi ñaõ coù saün hoä khaåu. Coøn moät vaøi anh em khaùc, nhö Luaän, Khaùnh, Ñoâng, Thanh ñoû v.v. chòu chöùc linh muïc roài maø khoâng theå veà ñòa phaän, vaãn phaûi ôû laïi Ñalaït taïm truù ôû nhaø caùc Cha Don Bosco. Thaät ñuùng nhö lôøi Chuùa ñaõ noùi : Keû sau heát trôû neân tröôùc heát, vaø keû tröôùc heát trôû neân sau heát. 6. Les anciens de St Cyr Tröôùc khi keát thuùc thôøi gian ôû GHHV, K11 coøn laøm moät vieäc ñaëc bieät nöõa. Haún anh em coøn nhôù, hoài ñoù moãi khi ñöôïc thoâng baùo coù chieáu xineâ thì chuùng ta raát vui möøng. Coù moät boä phim raát hay mang töïa ñeà Les anciens de St Cyr. Phim keå chuyeän caùc hoïc sinh tröôøng St Cyr tröôùc ngaøy ra tröôøng moãi ngöôøi ghi teân 114

118 mình vaø moät vaøi doøng löu nieäm vaøo moät maûnh giaáy nhoû. Taát caû caùc maûnh giaáy cuûa caû lôùp ñöôïc cho vaøo moät caùi chai, ñem choân ôû moät goùc vöôøn. Roài nhieàu naêm sau trong moät cuoäc hoïp maët cöïu hoïc sinh, caû lôùp chaïy ñeán goùc vöôøn aáy moi caùi chai leân vaø ñoïc laïi nhöõng doøng chöõ maø moãi ngöôøi ñaõ ghi. Raát caûm ñoäng. Tröôùc khi rôøi tröôøng, lôùp chuùng toâi cuõng baét chöôùc laøm nhö theá. Chuùng toâi moãi ngöôøi vieát moät maûnh giaáy boû vaøo moät caùi chai vaø ñaõ choân caùi chai kyû nieäm giöõa hai ngoâi moä cuûa Cha Antoân Drexel vaø Gioan Motte. Chuùng toâi ñaõ giao öôùc raèng khi naøo coù moät anh trong lôùp ñöôïc laøm Giaùm muïc thì caû lôùp seõ veà moi caùi chai kyû nieäm aáy leân. Ñeán nay, caùi chai vaãn coøn naèm im beân caïnh hai cha giaùo ñaùng kính. Khoâng bieát tôùi bao giôø môùi ñöôïc moi leân Thôøi gian troâi ñi nhanh quaù! Môùi ñaây maø ñaõ 40 naêm roài! Cuoäc haønh trình 40 naêm cuûa Khoùa 11 chuùng toâi baét ñaàu vôùi nhöõng böôùc chaäp chöõng ôû Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän Pioâ X. Khi ñoù chuùng toâi vaãn coøn nhôù cuû haønh cuû toûi cuûa Ai Caäp theá gian, vaãn coøn e ngaïi tröôùc nhöõng khoù khaên gian khoå cuûa vieäc ñaøo taïo Nhöng roài vôùi ôn Chuùa, vôùi loøng taän tuïy cuûa caùc baäc aân sö, vaø vôùi tình huynh ñeä trôï löïc cuûa caùc anh em cuøng tröôøng cuøng lôùp daàn daàn chuùng toâi ñaõ tröôûng thaønh hôn. Chuùng toâi ñaõ tôùi ñöôïc nuùi Sinai, ñöôïc keát giao öôùc vôùi Chuùa, ñöôïc Ngaøi trao söù maïng vaø sai ñi. Giôø ñaây anh em chuùng toâi moãi ngöôøi moät ngaõ ñang haêng say laøm vieäc treân khaép caùnh ñoàng truyeàn giaùo ôû queâ höông Vieät Nam vaø caû ôû haûi ngoaïi nöõa. Nhöng duø ôû ñaâu, loøng trí chuùng toâi khoâng bao giôø queân ñöôïc maùi tröôøng aám cuùng Pioâ X. Chính taïi nôi ñoù chuùng toâi ñaõ ñöôïc ñaøo taïo, ñöôïc uoán naén vaø ñöôïc trang bò nhöõng haøng trang caàn thieát cho söù maïng ngaøy hoâm nay. Xin chaân thaønh caùm ôn Chuùa, caùm ôn caùc Cha giaùo kính yeâu vaø caùm ôn taát caû caùc anh em cuøng tröôøng cuøng lôùp. *** 115

119 Khoùa 12: Nhôù veà Caùc Cha Giaùo vaø Hoïc Vieän Pio X Kyû vaät cuûa cha San Pedro. Trong baøi baøi vieát veà yù nghóa cuûa khaåu hieäu tình thöông vaø söï soáng, Ñöùc Cha Cosma Ñaït coù nhaéc ñeán baøi hoïc Kinh Thaùnh cuûa cha San Pedro. Sau khi ñoïc baøi naøy mình ñaõ nhôù ñeán cha giaùo raát nhieàu, vì mình cuõng ñaõ töøng coäng taùc vôùi ngaøi trong vieäc veõ baûn ñoà chuaån bò cho caùc giôø lôùp Kinh Thaùnh Cöïu Öôùc, nhaát laø nhôù ñeán moät caâu chuyeän maø mình ñaõ keå laïi cho moät soá anh em, nhöng cho ñeán nay chuyeän naøy chöa thaáy coù trong baát cöù treân moät baøi vieát naøo noùi veà ngaøi. Vì vaäy, mình xin keå laïi ñaây ñeå anh em cuøng nhôù ñeán taâm tình cuûa moät baäc thaày vôùi muoân vaøn kính yeâu. Vaøo muøa heø naêm 1982 mình qua thaêm Hoa Kyø laàn ñaàu tieân vaø tìm ñeán thaêm ngaøi taïi Miami, Florida. Luùc baáy giôø ngaøi ñang daïy hoïc vaø laøm tuyeân uùy cho coäng ñoaøn ngöôøi tî naïn Cuba ôû trong vuøng. Qua nhöõng lôøi chaøo hoûi thaân tình giöõa thaày troø, mình hoûi ngaøi: – – Cha coù nhôù Vieät Nam khoâng? – – Nhôù laém chöù – ngaøi traû lôøi. Roài ngaøi baûo mình ñôïi ngaøi moät chuùt vaø ñi vaøo phoøng beân caïnh. Moät laùt sau ngaøi trôû ra, trong tay caàm moät goùi nylon nhoû ñaët treân baøn vaø noùi: – Nhö theá naøy thì laøm sao goïi laø khoâng nhôù! Ngaøi vöøa môû goùi nylong aáy caùch traân troïng vöøa giaûi baøy: – Cha ñaõ muoán daâng hieán cuoäc ñôøi cuûa cha cho Vieät Nam, nhöng vì hoaøn caûnh cha khoâng theå tieáp tuïc ôû laïi ñöôïc, neân cha muoán mang theo naém ñaát maø cha ñaõ laáy töø vöôøn Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän vaø goùi vaøo trong laù côø naøy daáu vaøo thaét löng khi leân maùy bay. Ñi ñaâu cha cuõng mang noù theo noù ñeå nhôù ñeán Vieät Nam. Nhöõng ñieàu ngaøi noùi laøm mình nhôù laïi nhöõng giôø phuùt giaû töø cuûa caùc cha giaùo vaøo chieàu ngaøy hoâm aáy taïi Hoïc Vieän. Khi keå laïi buoåi laøm vieäc vôùi nhaø nöôùc, cha San Pedro, cha Krahl ñaõ giôùi thieäu mình laø nhöõng ngöôøi thuoäc theá giôùi coäng saûn, ñeå xin ôû laïi Vieät Nam, nhöng ñöôïc nhaø nöôùc traû lôøi raèng: Maëc duø caùc oâng laø nhöõng ngöôøi thuoäc caùc nöôùc xaõ hoäi chuû nghóa, nhöng caùc oâng ñaõ ñöôïc chính phuû tröôùc caáp pheùp vaøo Vieät Nam, thì baây giôø caùc oâng cuõng phaûi trôû veà nöôùc. Chöøng naøo coù pheùp cuûa chính quyeàn caùch maïng caùc oâng môùi ñöôïc trôû laïi. Theá laø caùc ngaøi ñaõ phaûi ra ñi sau khi thi haønh söù maïng cuûa mình nhö nhöõng ngöôøi toâi tôù voâ duïng maø caùc ngaøi ñaõ chia seû vôùi caùc hoïc vieân ôû laïi. Chaéc chaén raèng moãi vò ñeàu mang theo nhieàu kyû nieäm trong thôøi gian phuïc vuï ôû Vieät Nam, nhöng mình khoâng ngôø cha giaùo San Pedro ñaõ coù saùng kieán mang theo kyû vaät ñaày yù nghóa aáy. Vaø roài, vôùi thôøi gian, caùc ngaøi cuõng ñaõ laàn löôït ra ñi veà queâ höông vónh cöûu, khoâng coøn cô hoäi trôû laïi Vieät Nam, nhöng caùc ngaøi ñaõ ñeå laïi bao daáu aán cho moãi ngöôøi chuùng ta vaø heïn taùi ngoä vôùi caùc ngaøi treân thieân quoác. 116

120 Thaùng 4 naêm 1992, trôû laïi Vieät Nam vaøo dòp baø coá mình maát taïi giaùo xöù Quaûng Thuaän, Phan Rang, mình ñaõ nhôø cuï saùu Linh chôû baèng chieác xe Honda 70 cuûa cuï leân Ñaø Laït thaêm laïi Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän vaø phaàn moä cuûa hai cha giaùo maø mình ñaõ ñöôïc vinh döï cuøng anh em gaùnh treân vai trong nghi leã tieãn ñöa xuoáng nôi an nghæ. Sau 16 naêm mình môùi coù dòp trôû laïi thaêm ngoâi tröôøng cuõ ñaõ bò ñoåi chuû môùi laøm nôi ôû cho nhöõng nhaân vieân nhaø nguyeân töû löïc vaø gia ñình cuûa ho. Nhìn leân khoâng coøn thaáy thaùnh giaù treân nhaø thö vieän, nhìn vaøo nhaø nguyeän cöûa chính bò khoùa chaët bôûi voøng daây xích, böôùc leân taàng treân khoâng coøn thaáy töôïng Thaùnh Taâm Chuùa treân buïc, caùc haønh lang khoâng ai queùt doïn, aùo quaàn phôi ñaày khaép nôi, vaø töø saân thöôïng nhìn xuoáng nhaø caùc cha giaùo vaø nhaø beáp hoang vaéng khoâng moät boùng ngöôøi, loøng mình caûm thaáy xoùt xa vaø ñau ñôùn nhö vöøa maát ñi moät caùi gì thaân thöông nhaát. Moät öôùc mô Khi ñoïc baøi phoûng vaán cuûa anh Traàn Vaên caûnh vôùi cuï saùu Linh veà döï aùn thaønh laäp moät Ñaïi Chuûng Vieän cho toaøn quoác, mình cuõng coù moät öôùc mô vaø öôùc mô naøy mình ñaõ trình baøy cho moät soá vò höõu traùch nhieàu naêm tröôùc ñaây. Sau chuyeán vieáng thaêm laàn ñaàu aáy, thì vaøo naêm sau, töùc laø naêm 1993, mình trôû laïi thaêm Vieät nam cuøng vôùi moät Ñöùc OÂng ngöôøi YÙ vaø ñaõ vaøo thaêm Hoïc Vieän cuõng nhö phaàn moä cuûa hai cha giaùo. Trong khi quay moät vaøi hình aûnh thì bò moät nhaân vieân chaän laïi laøm khoù deã, nhöng sau khi nghe trình baøy thì nhaân vieân aáy caûm thoâng cho pheùp tieáp tuïc ghi hình vaø nhaéc nhôû mình ñöøng mang nhöõng hình aûnh aáy leân baùo chí ñeå tuyeân truyeàn nhaèm beâu xaáu hoï. Chính nhaân vieân aáy ñaõ noùi raèng: Khi môùi vaøo tieáp thu Hoïc Vieän, chuùng toâi thaáy noù nhö moät thieân ñaøng traàn gian, nhöng sau möôøi maáy naêm tình traïng nhaø cöûa ñaõ bò hö hoûng nhö theá naøy, chuùng toâi raát thaáy xaáu hoã. Vaø anh ta cuõng cho bieát döï tính cuûa cô quan laø chia loâ ñaát phía sau nhaø beáp vaø ñaèng tröôùc töø nhaø caùc cha giaùo doïc theo phaàn moä cho ñeán ñöôøng ñoài cuø, ñeå laøm nhaø cho gia ñình cuûa caùc nhaân vieân. Bieát ñöôïc tin naøy, mình ñaõ cuøng Ñöùc OÂng ngöôøi YÙ aáy veà gaëp Ñöùc Cha Nhaät, luùc baáy giôø laø chuû tòch HÑGM/VN, ñeå trình baøy vaø ñeà nghò vôùi ngaøi leân tieáng ñoøi laïi cô sôû GHHV, ñeå laøm nôi ñaøo taïo linh muïc nhö tröôùc ñaây, vì luùc baáy giôø xem ra baàu khí toân giaùo ñaõ coù veû côûi môû hôn vaø moät soá linh muïc tu só ñang ñöôïc chuaån bò ñeå ñi du hoïc. Quaû thöïc, sau laàn hoïp naêm aáy vaø nhöõng naêm keá tieáp cuûa HÑGM ñeàu coù nhöõng kieán nghò leân nhaø nöôùc xin traû laïi moät soá cô sôû cuûa Giaùo Hoäi, trong ñoù coù GHHV. Chaéc chaén raèng caùc Giaùm Muïc cuõng ñaõ coù keá hoaïch cuûa caùc ngaøi veà nhöõng cô sôû maø caùc ngaøi muoán ñoøi laïi vaø muïc tieâu söû duïng nhöõng cô sôû aáy, nhöng vì truøng hôïp vôùi nhöõng gì mình ñaõ nghó ñeán vaø ñeà nghò vôùi moät soá vò, neân loøng mình caûm thaáy vui vaø öôùc mô moät ngaøy naøo ñoù trôû thaønh hieän thöïc ñeå Giaùo Hoäi Vieät Nam coù ñöôïc moät nôi ñaøo taïo linh muïc cho toaøn quoác. Thaät söï 117

121 töø laâu nay nhieàu laàn mình vaãn mô thaáy trôû veà laïi maùi tröôøng xöa vôùi anh em vaø caùc cha giaùo thaân thöông. Öôùc gì giaác mô aáy sôùm trôû thaønh hieän thöïc ñeå goùp phaàn xaây döïng moät Giaùo Hoäi Vieät Nam ngaøy caøng vöõng maïnh hôn! Treviso, ngaøy nhaø giaùo ôû Vieät Nam, Tieän ñaây, xin ghi laïi caâu phoûng vaán cuûa anh Caûnh töø Vietcatholic news agency: Agostino Nguyeãn Vaên Duï Anh Traàn Vaên Caûnh hoûi: Năm 2008 này là năm Giáo Hoàng Học Viện Piô X Đà Lạt kỷ niệm 50 năm thành lập ( ). Nhưng Giáo Hoàng Học Viện đã đóng cửa từ 33 năm nay, Theo Đức Cha, có cần phải có một dự án lập một Đại Chủng Viện có tầm vóc quốc gia và quốc tế, kiểu Giáo Hoàng Học Viện chăng? Đức cha Giuse Nguyễn Chí Linh : GHHV tái hoạt động, đó là ý nghĩ mà bất kỳ cựu học viên nào cũng canh cánh bên lòng nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành lập. Canh cánh bên lòng không phải chỉ vì đó là nơi ghi lại bao kỷ niệm thân thương nhưng còn vì một học viện như thế rất hữu ích cho Giáo Hội Việt Nam. Không những chỉ có lợi cho Giáo Hội mà còn nâng cao uy tín của đất nước Việt Nam, theo nghĩa VN là quốc gia có học viện tầm cỡ quốc tế. Riese, queâ höông cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Pioâ X Moät ñieàu khoâng bao giôø mình nghó ñeán tröôùc ñaây laø ñöôïc ñònh cö ngay trong giaùo phaän Treviso, gaàn Riese, nôi Ñöùc Giaùo Hoaøng Pio X sinh ra vaø lôùn leân vaø baây giôø ñöôïc goïi theâm teân cuûa Ngaøi nöõa laø Riese Pio X. Ñaõ hôn 28 naêm mình ñeán soáng taïi giaùo phaän naøy cuøng vôùi moät soá ñoàng baøo tî naïn Vieät Nam. Nhôø vaäy mình ñaõ nhieàu laàn ñöa caùc Hoàng Y, Giaùm Muïc Vieät Nam, nhaát laø caùc cöïu hoïc vieân ñeán thaêm ngoâi nhaø cuûa ngaøi, nôi coøn löu giöõa bao daáu aán cuûa Ñöùc Pioâ X töø thôøi thô aáu cho ñeán luùc ngaøi laøm Hoàng Y, töø nhaø beáp vôùi baøn aên cuøng loø söôûi beân caïnh cho 118

122 ñeán phoøng ôû cuûa cha meï ngaøi, nôi coøn chieác giöôøng ngaøi ñöôïc sinh ra, phoøng nguû beân caïnh cuûa chò em ngaøi vaø phoøng daønh rieâng cho ngaøi moãi laàn veà thaêm me khi ñaõ laøm giaùm muïcï. Vaø töø khi ngaøi ñöôïc Giaùo Hoäi toân phong laøm hieån thaùnh thì coù theâm moät vieän baûo taøng ôû ñaèng sau ngoâi nhaø coå naøy. Trong soá caùc cöïu hoïc vieân ñeán thaêm, ñaëc bieät mình nhôù ñeán anh Giuse Vöông Vaên Ñieàn, ngöôøi ñaõ ghi nhöõng gioøng kyû nieäm khi vaøo thaêm nhaø cuûa Vò Thaùnh Giaùo Hoaøng, trong trang nhaät kyù ñoù anh ñaõ nhôù ñeán coâng ôn cuûa caùc cha giaùo, nhôù ñeán töøng anh em cöïu hoïc vieân, coøn soáng hay ñaõ qua ñôøi, ñaõ laøm linh muïc hay ñaõ trôû veà vôùi cuoäc soáng gia ñình, nhaát laø nhöõng anh em ñang laøm vieäc trong nhöõng ñieàu kieän khoù khaên luùc baáy giôø taïi queâ nhaø. Raát tieác mình chöa vaøo vieän baûo taøng cuûa quaän ñeå xin photocopie, chuïp laïi nhöõng gioøng chöõ cuûa anh Ñieàn, nhöng sau ñi Vieät Nam veà mình seõ tìm laïi ñeå nhôù ñeán ngöôøi anh em ñaõ ra ñi tröôùc chuùng ta vaø ñaõ nhôù ñeán chuùng ta. Naêm 1985, naêm kyû nieäm 150 naêm Ñöùc Pioâ sinh ra, chính Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II cuõng ñaõ ñeán Chieác giöôøng nôi Ñöùc Pio X sinh ra (Tuyeán, Ñoâng Naêng, Duï) vieáng thaêm vaø quyø goái caàu nguyeän beân chieác göôøng naøy. Ñeán baây giôø ñaõ coù khaù nhieàu cöïu hoïc vieân ñeán vieáng thaêm Riese: Caùc Ñöùc Cha Leâ Vaên Hoàng, Nguyeãn Huy Chöông, Nguyeãn Chí Linh, Tri Böûu Thieân, Hoaøng Vaên Ñaït, Ñöùc OÂng Traàn vaên Khaû, caùc cha Vöông Vaên Ñieàn, Leâ Thanh Hoaøng, Traàn Thanh Phong, Nguyeãn Vaên Tính, Nguyeãn Huy Töôûng, Traàn Töû Naêng, Nguyeãn Vaên Thanh (Vaày), Leâ Ñaïo Luaän, Buøi Thöôïng Löu, Ñaëng Thanh Minh, Nguyeãn Vaên Tuyeán, Nguyeãn Vaên Chaùnh, Nguyeãn Vaên Ñoâng, Phaïm Ngoïc Phi, Nguyeãn Chí Caàn, Vuõ Phan Long, Nguyeãn Naêng, Nguyeãn Vaên Khoâi, Nguyeãn Vaên Thöôøng, Nguyeãn Vaên Maïnh, vaø gia ñình anh Leâ Coâng Ñoàng, vôï choàng anh Nguyeãn Höõu Nghóa vaø anh Nguyeãn Vaên Haûi tieán só, Truï sôû cuûa mình taïi Treviso luoân saün saøng tieáp ñoùn nhöõng anh em khaùc muoán ñeán ñeå cuøng ñi thaêm ngoâi nhaø cuûa Vò Thaùnh Boån Maïng cuûa Hoïc Vieän chuùng ta: Centro Pastorale Vietnamita Via Fratelli Bianchin, Postioma Treviso Italia Agostino Nguyeãn Vaên Dụ ï 119

123 ÑHY G.B. Phaïm Minh Maãn vieát löu nieäm khi vieáng thaêm nhaø cuûa Ñöùc Pioâ X taïi Riese vaø ñöùng tröôùc nhaø cuûa Ñöùc Pio X cuøng vôùi oâng baø thò tröôûng ñeán tieáp ñoùn ngaøi. Böùc töôïng ñöôïc ñaët giöõa ngaû ba ñöôøng vôùi hình aûnh caäu beù Giuse Sarto mang giaøy treân vai vaø ñi boä 7 caây soá töø nhaø tôùi tröôøng hoïc gaàn thò traán Castelfranco Veneto. 120

125 Thầy Tôi Thương mến về các cha giáo sư Của GHHV Đà lạt ngày xưa Thầy tôi tuổi hạc đã cao Năm tôi nhập học, thầy hao gầy nhiều Thế nhưng thầy vẫn sớm chiều Miệt mài giảng dạy, dắt dìu bảo ban Lòng thầy mở rộng chứa chan Như ôm hết cả Việt Nam vào lòn * * * Học trò thầy thật là đông Bao gồm cả Bắc, Nam, Trung một nhà Ngày ngày học tập vui ca Mong sao không phụ ơn cha, công thầy * * * Thế rồi cuộc sống đổi thay Anh em ly tán, trò, thầy xa nhau Trường xưa đổi chủ thay màu Như ong vỡ tổ, đớn đau, ngậm ngùi * * * Thời gian vẫn lạnh lùng trôi Quê cha, đất khách, đôi nơi mong chờ Một ngày sum họp như mơ Bên thầy lại được những giờ học vui * * * Tin đi, tin lại bồi hồi Mừng rằng thầy vẫn an vui tuổi già Học trò thương mến gần xa Vẫn ôn chuyện cũ, thiết tha nhớ thầy * * * Bỗng đâu tin báo một ngày Thầy lâm bệnh nặng, thân gầy thóp thoi Âm thầm từ giã cõi đời Học trò khắp chốn khôn nguôi ưu phiền * * * Thương thầy Thắp nén hương, nguyền Lời thầy quyết giữ Một niềm tri ân ĐÀLẠT XƯA Về Đà lạt yêu dấu Nhớ về Đà Lạt ngày xưa Suối Vàng chân ai in dấu Trại Hầm mận ngon quí báu Bích câu hoa lá thay mùa * * * Cam Ly quyến rũ người xa Nhớ chiều nào Đatanla Thác Prenn vẫn còn soi bóng Đêm rừng uống ánh trăng ca * * * Sánh vai bên Hồ Than Thở Khóc cho tình đã ly xa Rừng Ái Ân xưa vẫn nhớ Người ơi! Người ơi! Gougah * * * Đồi Cù đón bước chân ai Lang Biang huyền hoặc, u hoài Đa Nhim chiều xưa nhạt nắng Lạc Dương mê đắm hình hài * * * Đa Thiện đồi xưa, em ơi Nhớ nàng sơn nữ lả lơi La Ba hương rừng ngây ngất Mê hoặc lòng trai đôi mươi P.Đan Hà 121

127 GIAÙO HOAØNG HOÏC VIEÄN PIOÂ X Khoùa XIII. Naêm hoïc PHUÙT GIAÂY HOAØI NIEÄM Vaøo haï tuaàn thaùng taùm naêm 1970, nhöõng chuù tieåu möôøi taùm ñoâi möôi vôùi göông maët raïng rôõ, aùnh maét ngô ngaùc nhöng aån tieàm moät nieàm kieâu haõnh, coá môû troøn xoe ñoâi maét ñeå khaùm phaù khung caûnh môùi laï nhöng khoâng keùm phaàn neân thô quyeán ruõ cuûa Giaùo Hoøang Hoïc Vieän Pioâ X Ñaølaït. Chuùt kieâu haõnh aáy ñeán töø söï choïn löïa cuûa Ban Giaùm ñoác Tieåu chuûng vieän: chæ hai chuûng sinh cuûa moãi giaùo phaän ñöôïc leân GHHV maø thoâi. Khoâng caàn moät caëp maét saéc xaûo, ngöôøi ta cuõng seõ deã daøng nhaän ra ñaâu laø MA MÔÙI. Ma môùi chaøo ma môùi. Tay baét maët möøng. Hoûi nhau teân tuoåi, goác gaùc giaùo phaän. Ngaøy ñoù, khoâng ai trong chuùng ta bieát mình thuoäc khoùa maáy. Maø cuõng chaúng ai quan taâm ñeán vaán ñeà naøy. Chuùng ta chæ bieát mình laø nhöõng chuù tieåu môùi ra loø, saép ñöôïc döï nghi thöùc laõnh nhaän aùo Chuøng thaâm vaø ñöôïc vaøo soå caùc THAÀY GHHV. Nieàm haïnh phuùc traøo daâng trong chuùng toâi chính laø ñöôïc ñaët chaân ñeán GHHV, moät mô öôùc khoâng phaûi ai cuõng coù ñöôïc. Roài vaøi tuaàn leã troâi qua, chuùng toâi baét ñaàu nhaän dieän ñöôïc nhau, nhôù teân nhau vaø ghi nhaän xuaát xöù giaùo phaän cuûa nhau. Lôùp chuùng toâi goàm 28 thaønh vieân thuoäc 14 giaùo phaän. Trong nhöõng ngaøy ñaàu tìm hieåu naøy, moät bieán coá laøm chuùng toâi khoâng khoûi lo aâu: Thaày Neân thuoäc giaùo phaän Myõ Tho ñaõ gaáp ruùt thu xeáp haønh lyù, khaên goùi rôøi khoûi GHHV. Sao maø chuyeån höôùng ñoät ngoät theá??? Neáu muoán chuyeån höôùng, coù leõ neân quyeát ñònh tröôùc khi leân Ñaølaït chöù??? Neáu thaày Neân khoâng töï quyeát ñònh thì cha naøo maø laøm linh höôùng cho thaày gioûi vaäy??? Caùc baïn ai cuõng xoân xao. Hoùa ra, thaày Neân ñöôïc goïi veà giaùo phaän ñeå tieáp tuïc hoïc. Thaày khoâng ñöôïc hoïc GHHV chæ vì thaày rôùt tuù taøi toøan phaàn. Töø ñoù, só soá lôùp chuùng toâi laø 27 ngöôøi. Vieát ñeán ñaây, nhöõng teân tuoåi cuûa khoùa hoïc naêm xöa hieän veà roõ moàn moät trong kyù öùc: Chuaån, Doan, Duy, Ñaïo, Ñònh, Ñöùc, Haûi (Mic), Haûi (Pet), Hieàn, Höông, Khoâi, Linh, Naêng, Ninh, Nghóa, Phaùn, Phöôïng, Sôn, Thaïc, Thanh (Paul), Thanh (Roch), Thaéng, Thuaán, Thuyeát, Tieàn, Tröôøng, Tuøng. Theâm 03 thaày Doøng Teân (externes) goàm Ñaït, Kieân, Tình; 04 thaày töø Ñaïi chuûng vieän Ñalat (externes): Bích, Ñöùc (Maäp), Hoùa, Truyeàn. Cuøng vôùi Thaùnh Danh, göông maët vaø nhöõng kyû nieäm cuõng uøa veà trong taâm khaûm. Tuoåi trung bình cuûa lôùp chuùng toâi luùc ñoù laø 20,21. Moät vaøi baïn 22. Coù moät baïn treû nhaát laø 18. Baûng Thaùnh Danh ñöôïc saép ñaët theo maãu töï. Baét ñaàu vaàn C vôùi teân Chuaån. Ngöôøi phöông phi ñaïo maïo, cao to, maùi toùc boàng beành, göông maët luùc naøo cuõng ñoû leân nhö ñaõ thaám vaøi xò. Chaøng coù veû ñöùng tuoåi hôn caùc baïn. Sinh naêm 123

128 1948 maø lò! Tieáng Phaùp löu loùat neân ñöôïc chæ ñònh laøm lôùp tröôûng. Sau bieán coá naêm 75, chaøng taäu ñöôïc 9 naêm theå nghieäm nhaø lao vì toäi bao che CHA THAÀY. Thieân Chuùa traû coâng boäi haäu baèng caùch ban cho thaày moät Eva töôi ñep, treû hôn thaày moät con giaùp. Luùc naøy gia ñình thaày haïnh phuùc vôùi ba aùi nöõ, an cö taïi giaùo xöù Kitoâ Vua, Xuaân Loäc. Thaày cuõng raát naêng noå trong hoïat ñoäng toâng ñoà vôùi chöùc danh thö kyù Khoâi Bình Vieät Nam. Baùc Doan, vôùi caëp kính goïng ñen, ñaïo maïo nhö moät cuï non. Khoâng oan sai chuùt naøo khi baùc cheát danh laø Cha giaø Doan. Keû heøn naøy ñöôïc haân haïnh duøng côm toái vôùi cha giaøvaøo trung tuaàn thaùng 5 vöøa qua taïi Virginia. Cuõng gioïng noùi traàm traàm nhö ngaøy naøo, cha giaø khoe ñaõ coù hai muïn con coøn ñoû hoûn. Anh Duy toát buïng nhöng phaûi caùi toäi hôi gaøn. Chôi boùng ñaù vaøo haïng khaù. Sau giaûi phoùng anh ñaäu chöùc CHA, ñöôc thöû löûa trong moät xöù ñaïo mieàn queâ khæ ho coø gaùy neân phaûi ngoai giao baèng ba xò ñeá. Khi bao töû noåi loaïn, anh ñöôïc chuyeån veà laøm chaùnh xöù Vinh-sôn, keânh A2 Caùisaén. Ñaõ caát xong nhaø thôø khang trang. Môøi caùc baïn ñoàng moân ñeán laõm caûnh. Anh Ñaïo nhaø ta luùc naøo cuõng nghieâm trang, kyû luaät chín chaén. Raát thuoäc loøng nhöõng chuyeän tieáu laâm ñeå phuï theâm yù töôûng baøi giaûng cho mieät vöôøn. Anh thaân aùi vôùi moïi ngöôøi, tröø vieäc xuyeân taïc con ñöôøng truyeàn baù Phuùc aâm cuûa anh. Anh khoâng DUÏ ai theo ñaïo anh bao giôø. Noùi taàm baäy coi chöøng vôû maët. Hieän anh ñang quaûn nhieäm moät hoï ñaïo ñoâng nhaát giaùo phaän Long Xuyeân: Boø OÙt. Anh ñang hoäc xì daàu vôùi vieäc xaây caát ngoâi thaùnh ñöôøng môùi vó ñaïi. Baùc Ñònh nhaø ta tuy khoâng ñöôïc quaûng ñaïi veà chieàu cao, nhöng ñöôïc caùi saùng daï vaø caàn maãn hôn ngöôøi, sôùm toû ra phong caùch laõnh ñaïo. Anh em beøn xöng tuïng baùc laø ÑÖÙC THAÀY. Caùc baïn cuøng lôùp ai cuõng tieân ñoaùn töôùng ñöùc thaày sau naøy seõ laøm vítvoà. Tröôùc maét laø baùc ñaûm nhieäm chöùc doyen trieát hoïc. Hieän nay baùc ñang coù moät good job trong department of defence. USA. Hai con gaùi röôïu cuûa baùc ñang tuoåi caäp keâ. Ngoâi nhaø cuûa baùc thaät khang trang toïa lac taïi Virginia. Anh Ñöùc nhaø ta thaân aùi, deã chòu, cuoäc soáng khaù bình thaûn, khoâng soâi noåi vôùi moät chuùt kheùp kín. Anh raát thích boùng ñaù, boùng roå. Anh ñaõ ñoã cuï vaø thænh thoaûng coù veà Vieät nam, nhöng chöa thaáy coâng khai hoùa vôùi anh em laàn naøo. Haõy ñôïi ñaáy! Noùi ñeán Mic (=MIG) Haûi thì y nhö laø coù vuõ baõo. Vì toân troïng tuoåi taùc vaø caëp kính caän goïng ñen dính lieàn giaây thun cuûa anh (sôï rôùt, nhaát laø khi ñaù boùng) maø moät soá anh em goïi anh laø cha giaø Haûi. Cha giaø toát buïng nhöng maët maøy ñoû gay vaø baäm trôïn nhö Tröông Phi. Cha giaø ñi tôùi ñaâu thì ñöôøng ñieän phuït saùng tôùi ñaáy. Nhöng ôû ñôøi, boùng toái ñi keøm vôùi aùnh saùng. Trong boùng toái ngöôøi ta doø daãm nhö bò MUØ. Chöõ naøy toái kî ñoái vôùi cha giaø. Ngay caû chöõ naøy phaùt aâm theo gioïng Phuù Laõng Sa MIEÀU (Haûi mieàu) cuõng khoâng ñaëng. Ai khoâng tin thì cöù hoûi kinh nghieäm nôi cha anh Đoàn Só Thuïc seõ roõ. Cha giaø ñaõ ñoã cuï vaø raát meâ laøm vieäc toâng ñoà cho ngöôøi Thöôïng. Moät hình aûnh töông phaûn vôùi cha giaø ñoù laø Beùt Haûi (Pet). Chuù Haûi töôi treû, ñeïp trai, naêng ñoäng, coù khieáu veà ngoïai ngöõ. Chuù noùi tieáng Anh nhö gioù vaø thoâng thaïo heát moïi lyù leõ treân ñôøi. Laïi theâm caùi toäi laø luùc naøo chuù cuõng duøng 124

129 phöông phaùp Thaäm xöng ñeå dieãn taû vaán ñeà, neân chuù bò cheát danh doùc-tô, dòch ra tieáng Phaùp laø docteur: Haûi tieán só. Hieän chuù vaãn coøn ñoäc thaân vaø raát thaân thieän vôùi moâi tröôøng Kangaroo. Anh Hieàn nhaø ta tính tình nam boä raëc, deã chôi vaø deã tieáp xuùc. Anh cuõng khoâng caïnh tranh noãi vôùi chieàu cao khieâm toán cuûa ñöùc thaày Ñònh. Tuy vaäy anh laïi coù khieáu saùng taùc vaø ñaïo dieãn kòch ngheä. Anh ñaõ ñoã cuï, laøm vieäc naêng noã. Nhöng côn beänh chaøm khoù chöõa laø moät dòp ñeå anh chöùng toû tình yeâu vôùi Chuùa. No suffering, no love!hieän anh ñang nghæ döôõng beänh taïi Vónh Long. Anh Höông traéng treûo ñeïp trai con nhaø giaøu, treû ngöôøi nhöng khoâng non daï. Hình nhö anh thích ñoïc saùch nghieân cöùu hôn theå thao theå duïc. Khoâng bieát töø luùc naøo, Huyønh toûa Höông ñaõ bò ñoåi thaønh HUYØNH XÒT KHOÙI. Xòt gì cuõng ñöôïc, chæ bieát raèng hieän nay anh raát thaønh coâng trong khoa boùi toaùn phong thuûy. Tieàn voâ nhö nöôùc soâng Ñaø. Ngheà naøo hieän nay cuõng bò aûnh höôûng bôûi suy thoaùi kinh teá, rieâng ngheà cuûa thaày thì vaãn nhö dieàu gaëp gioù. Anh Khoâi daùng ngöôøi maûnh khaûnh, ñi ñöùng nheï nhaøng thanh thoùat, coù phaàn roùn reùn laøm ngöôøi khaùc giaät mình vì söï xuaát hieän LUØ LUØ cuûa mình. AÁy theá neân ngöôøi ta thöôøng gheùp chöõ Luø vaøo teân cuûa anh. Anh raát ña taøi, nhaát laø ngheà hoïa vaø khaùnh tieát. Anh ñaõ ñoã cuï vaø nghe ñaâu seõ khoâng döøng laïi ôû phaãm traät naøy. Hy voïng laém thay. Baùc Linh, moät tay choøng gheïo treâu choïc khoâng töø moät ai. Baùc nhaùi ñuû moïi thöù tieáng vaø ñuû moïi thöù gioïng cuûa moïi mieàn, moïi ñaáng baäc. Thoâng thöôøng, khaû naêng treâu choïc theå hieän moät möùc ñoä thoâng minh aån tieàm. Naïn nhaân thöôøng xuyeân cuûa baùc chính laø ñoàng lieâu Phöôïng. Baùc choïc cho ñeán möùc ngöôøi ta quaïu leân môùi haû daï. Ngoaøi Chuùa ra, khoâng moät ai coù theå ñoaùn ñöôïc sau naøy baùc trôû thaønh ñaáng keá vò caùc thaùnh toâng ñoà, roài hieän nay laø Phoù Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Vieät Nam. Do tích luõy ñöôïc nhieàu kinh nghieäm khoå ñau cuûa moät ngöôøi giaùo daân lao ñoäng ngheøo khoå, keå caû tuø ñaøy, baùc ñaõ deã thaønh coâng trong vieäc chaên daét ñaøn chieân Chuùa ñaøng ngoaøi. Chuù Naêng, ngöôøi treû nhaát lôùp, ñeïp trai con nhaø giaøu hoïc gioûi. Soáng chan hoøa vôùi moïi ngöôøi. Thích chôi boùng roå nhöng khoâng gioûi laém. Raát khoù maø cheâ traùch Naêng ôû moät ñieåm xaáu naøo. Coù leõ laø do chuù noù ñöôïc höôûng hoaøn caûnh kinh teá vaø giaùo duïc thuaän lôïi töø cha meï. Haàu heát anh em cuûa Naêng ñeàu thaønh ñaït. Coù ngöôøi ñeà nghò ñöøng goïi chuù noù laø CUÏ NAÊNG, ñeå chuù noù ñöôïc nheï gaùnh maø böôùc leân phaãm traät cao hôn. Traùi haün vôùi Naêng, oâng nænh oâng Ninh raát nhanh nhaïy, leï laøng, thaùo vaùt vaø thoâng minh. Do vaäy, Ninh laø thuû moân soá moät cuûa lôùp trong suoát nhöõng naêm ôû GHHV. Nhöng chính vì quaù nhanh nhaïy maø oâng Ninh nhaø ta coù phaàn hôi leùm, ñöôïc cho laø coù khieáu veà daïy moân chính trò hôn ñaïo ñöùc. Nghe ñaâu hieän nay oâng raát thaønh coâng ôû xöù Chuoät Tuùi. Coù leõ do söï töông phaûn vaø boå tuùc cho nhau maø Naêng vaø Ninh nhö caëp baøi truøng. Töông phaûn vôùi thaân hình thon cao cuûa Ninh laø maäp Nghóa. Maøu da ñaäm, maët chöõ ñieàn, tính tình thaúng tuoät nhö ruoät ngöïa, daùng ngöôøi trung trung, nhöng vì phaùt trieån chieàu ngang vöôït baäc neân hoùa ra maäp maø luøn. Nhìn vaøo anh, ngöôøi ta ñeàu nghó anh chæ coù theå muùa baøi Troâng kìa con voi noù ñöùng rung rinh laø ñaït maø thoâi. Khoâng ngôø anh laø taùc 125

130 giaû cuûa vuõ ñieäu ñeå ñôøi: Hueá Saigon Haønoäi laøm meâ maãn caùc aû Buøi Thò Xuaân, khieán oâng thò tröôûng Ñalat môøi veà dinh daïy vuõ cho lôùp con oâng ñeå döï thi vaên ngheä cuoái naêm. Hieän baùc maäp ñang say meâ coâng vieäc toâng ñoà giaùo daân vôùi chöùc vuï Gia tröôûng Khoâi Bình Vieät Nam. Chuùng ta laïi coù moät ngöôøi baïn heát söùc hieàn hoøa, nhaõ nhaën, vui tính vaø raát ñôn sô ñoù laø cuï Phaùn. Nöôùc da baùnh maät cuøng vôùi hai chieác raêng cöûa nhoâ ra y nhö raêng thoû röøng, cuï cöôøi raát töôi vaø raát coù duyeân. Cuï lao ñoäng haêng say vaø toû ra thích hôïp vôùi moâi tröôøng noâng nghieäp XHCN. Luùc ñoù cuï bò chöùng thaáp khôùp ñoå moà hoâi tay chaân neân ruoài muoãi raát sôï giaây phuùt maø cuï tuït ñoâi vôù. Nghe ñaâu sau naøy cuï theo ñoâng y vaø boác thuoác nam raát hieäu nghieäm, chuõa ai cuõng laønh, chæ tröø chöùng nan y cuûa cuï Raát khieâm toán ôû chieàu cao cuõng nhö chieàu ngang, vaø hình daùng coù phaàn nhoû nhoû nhoi nhoi nhöng thaûy boùng roå raát ñieâu luyeän, ñoù laø Baùc Baûy Phöôïng. Baùc len loõi theá naøo maø moãi khi thaáy traùi boùng loït thoûm vaøo roã thì y nhö raèng ñoù laø coâng trình cuûa baùc baûy Chaø Hynos cha cha cha Bieät hieäu naøy ñöôïc saùng taùc bôûi Baùc Linh coù leõ do haéc bì cuûa baùc baûy töông phaûn vôùi baïch sæ khi baùc baûy nhoeõn nuï cöôøi theá kyû. Cöù moãi saùng, treân ñöôøng leân doác Ñaïi hoïc Dalat, heã coù baùc Linh theo sau baùc baûy thì mieäng Baùc Linh khoâng theå naøo maø khoâng phaùt aâm tieáng ENTRE PARENTHEØSES aùm chæ ñoâi chaân cong voøng cuûa baùc. Hieän baùc baûy ñang raát haõnh dieän vì coù hai naøng coâng Chuùa luùc naøo cuõng tíu tít líu lo nhö chim hoùt trong aùnh naéng xuaân. Keá ñeán, Hoaøng Töû Piano Jean De La Salle Leâ Tuøng Sôn quanh naêm vôùi khaên quaøng coå vì sôï bò caûm laïnh. Anh meâ ñaøn nhö ñieáu ñoå ñeán noãi phaûi coù moät phoøng daønh rieâng cho caây ñaøn Piano cuûa anh. Ñoái vôùi anh, nhöõng moân boùng ñaù, boùng roå, boùng chuyeàn naèm ngoaøi yù nieäm. Muoán tìm anh nhöõng luùc free time, xin cöù ñeán nôi phaùt ra aâm thanh traàm boång cuûa Bachs, Schubert, Beethoven Tieác thay, nhöõng thieân taøi thöôøng baïc meänh. Thaân xaùc anh ñaõ ñöôïc giao cho loøng bieån öôùp maën. Moät lôøi kinh cho anh mau veà coõi cao xanh vónh haèng. Noái goùt Sôn laø trieát gia Thaïc. Nhìn daùng veû maûnh khaûnh cuûa anh, caëp kính caän daøy nhö ñít ve, aùnh maét nhìn xuoáng moãi laàn böôùc ñi trong suy tö sieâu hình, hai tay thoïc vaøo tuùi quaàn nhö ñích thò laø ñeä töû ruoät cuûa thaày Nguyeãn Khaéc Döông, ai cuõng coù caûm töôûng laø anh saép cho ra ñôøi luaän aùn trieát hoïc thaâm saâu cuøng coác maø chæ coù anh môùi hieåu. Ñaëc bieät, nhöõng con eùn quen thuoäc thöôøng bay xaø xuoáng cöûa phoøng anh ñeå nhaët nhöõng haït ñaäu phuï rôi vaûi. Vaøi con daùn naâu chaêm chæ trong coác caø pheâ caën. Ñaây ñoù daêm ba con ruoài tranh nhau ñaùp xuoáng baõi nuôùc boït chöa kòp khoâ. Ñaáy, cuoäc soáng sieâu thoaùt cuûa moät trieát gia chöa thaønh danh. Vaø anh cuõng cuøng chung soá phaän vôùi nhöõng con ngöôøi taøi hoa vaén soá. Moät neùn nhang cho vong linh anh baát töû. Paul Thanh, moät chaøng laõng töû raát thích aller au marcheù cuõng nhö excursio voøng quanh ñoài cuø vaøo moãi chieàu neáu khoâng xoû daøy ñi ñaù banh cuøng vôùi Nghóa maäp. Raát thöôøng ñeo caëp kính maét ñen, ñoäi noùn cao boài Texas, göông maët luùc naøo cuõng indiffeùrent troâng nhö ñieäp vieân 007. Cuoäc soáng heureux vaø aên noùi voâ thöôûng voâ phaït. Ngaøy nay, khoâng bieát chaøng ñang laøm gì beân chaâu Ñaïi 126

131 döông? Roch Thanh, töôùng taù nhö Töø Haûi, raâu haàm haøn eùn maøy ngaøi, göông maët baäm trôïn nhöng buïng daï laïi raát laønh. Anh raát thaûo aên. Giôø hoïc chieàu thöôøng toå chöùc naáu caø pheâ Ban meâ Thuoäc, nöôùng khoâ möïc môøi anh em cuøng thöôûng thöùc ngay trong phoøng rieâng cuûa mình. Kinh nghieäm cho bieát, muøi khoâ möïc raát khoù bòt kín. Coù laàn cha Bobbio hoát hoûang chaïy tôùi chaïy lui ngoaøi haønh lang laàu ba, mieäng khoâng ngöøng thoâng baùo cho baát cöù thaày naøo cha gaëp: Electiciteù, c est bruleùe!.vite, vite!!! Trouvez-la, s il vous plait!. Muøi khoâ möïc ñoù! Raát nhieàu thaày khoâng theå nín cöôøi. Duø sao, ñoù cuõng laø moät kyû nieäm khoù queân trong ñôøi. Roch Thanh ñaõ ñaùnh ñoåi söï töï do baèêng chính maïng soáng cuûa mình. Giôø ñaây anh ñaõ tìm ñöôïc söï töï do ñích thöïc beân caïnh toøa Chuùa. Noùi ñeán Thaéng laø noùi ñeán moät pho tieáu laâm voâ taän. Coù dòp thöùc ñeâm vôùi Thaéng, ngöôøi ta seõ khoâng caûm thaáy buoàn nguû, buø laïi seõ ñöôïc nhöõng traän cöôøi thaâu ñeâm suoát saùng. Caùc baïn trong lôùp ñaõ phong haøm giaùo sö cho Thaéng veà boä moân Tuïccologie. Cuï Thuaán, treû ngöôøi nhöng taâm hoàn khaù coù tuoåi vì luùc naøo cuï cuõng coù theå giaûng morale cho baát cöù ai. Coù leõ vì vaäy maø cuï ñaõ ñöôïc caát nhaéc leân haøng cha giaø: Cha giaø Thuaán. Laâu quaù khoâng ñöôïc tin töùc gì veà cuï. Soáng cheát nôi moâ xin nhôù leân tieáng. Cha giaø Thuyeát, ngöôøi Vónh Long, tính tình hieàn hoøa deã thöông deã meán, saün saøng giuùp ñôõ moïi ngöôøi khi coù yeâu caàu. Nhöõng ai bò beänh nan y, xin cöù chaïy ñeán vôùi cha giaø. Giaø seõ ra ngoaøi ñoàng böùt vaøi naém coû, phôi khoâ saéc nho nhoû, naáu soâi uoáng lieàn, beänh gì cuõng khoûi, khoâng khoûi thì ngoûm cuû toûi. Hieän nay cha ñuùng laø moät cureù d Ars, ñaïo ñöùc thaùnh thieän ôû moät xöù ñaïo nhoû nhöng coù beà daøy truyeàn thoáng cuûa giaùo hoäi ñaøng trong: xöù ñaïo Traø OÂn. Tieàn (Buùng), daùng ngöôøi cao raùo, ñaàu hôùt cua, laø moät caây haøi cuûa lôùp cuõng nhö cuûa GHHV. Anh raát cöø trong ngheà hoïat naùo vieân löûa traïi. Anh cuõng giaøu chaát ngheä só khi ngoài vaøo ñaøn Harmonium. Hieän anh soáng vaø laøm vieäc toâng ñoà, giuùp ñôõ hoï ñaïo Buùng raát ñaéc löïc. Anh laäp gia ñình nhöng laïi son seû, chaéc ñang mong moûi ñöôïc gioáng nhö tröôøng hôïp gia ñình baø Elisabeth. Leâ Thaønh Tröôøng, daùng ngöôøi trung trung, aên noùi ñieàm ñaïm, deã meán. Duø chieàu cao khieâm toán nhöng laïi laø moät tieàn ñaïo boùng ñaù raát höõu hieäu. Nhôø tính tình hieàn hoøa coäng vôùi soá ñaøo hoa baåm sinh, neân ñöôïc raát nhieàu quí nöông ñeå maét. Vaø thöïc teá, chaøng raát khoå sôû vì soá ñaøo hoa cuûa mình. Hieän söùc khoûe cuûa Tröôøng khoâng ñöôïc doài daøo laém. Tröôøng ñang soáng taïi Thuû Ñöùc, TP HCM. Ngöôøi cuoái cuøng trong danh saùch khoùa XIII chính laø Nguyeãn Tuøng, moät con ngöôøi ñieàm ñaïm, soáng hoøa ñoàng. Maëc duø laø ngöôøi Ñaø neûng, nhöng coù hôi haùm cuûa tröôøng phaùi Qui Nhôn, neân cuoäc soáng ñoâi khi sieâu thoaùt. Chaúng bieát khi laäp gia ñình roài anh coù coøn sieâu khoâng! Mong anh ñöøng coù cuoäc soáng sieâu thöïc. Caùc baïn khoùa XIII GHHV thaân thöông! Ghi laïi moät vaøi neùt chaám phaùveà caùc baïn, loøng mình traøo daâng bao caûm xuùc. Tröôùc heát, khoâng ai coù theå choïn tröôùc cho mình moâi tröôøng GHHV. Cuõng khoâng ai coù theå choïn tröôùc cho mình nhöõng ngöôøi baïn 127

132 cuøng lôùp. Chuùng ta coù hoøan caûnh soáng khaùc nhau, quaù khöù taâm sinh lyù khaùc nhau, tính tình moãi ngöôøi moãi veû. Moãi ngöôøi laø moät vuõ truï thu nhoû, duy nhaát vaø ñôøi ñôøi. Nhöng ngaøy qua ngaøy, soáng döôùi maùi tröôøng thaân thöông, tình caûm baïn beø trieån nôû, tình ñoàng chí vöôn cao, ñaõ noái keát chuùng ta thaønh moät thöïc theå khoâng gì chia caét ñöôïc. Thöïc theå aáy ñaõ toàn taïi vaø laø moät maét xích khoâng thieáu ñöôïc trong chuoãi ngaøy soáng cuûa cuoäc ñôøi. Keá ñeán, nhöõng nieàm vui, noãi buoàn, söï thoâng caûm, ñieàu baát bình luùc xa xöa giôø ñaây taát caû ñaõ trôû thaønh nhöõng kyû nieäm ñeïp. Noù ñeïp vaø baát huû vì noù ñaõ xaûy ra trong khoûang thôøi gian ñeïp nhaát cuûa ñôøi ngöôøi, thôøi gian cuûa tuoåi thanh xuaân mô moäng, thôøi gian cuûa lyù töôûng bay cao, bay xa. Moãi laàn nghæ veà nhau, chuùng ta thöôøng möôøng töôïng ra nhöõng göông maët coøn treû luùc aáy, raát ñoåi thaân thöông. Roài, con soá 13 ñònh meänh. Ñoâng cuõng nhö Taây, con soá 13 laø con soá KÎ. Khoâng ai thích choïn cho mình con soá 13 xui xeûo. Apollo 13 ñaõ maát huùt trong khoâng gian voâ taän. Nhöng khoùa XIII GHHV laïi laø moät ngoïai leä. Noù ñaõ daâng cho Giaùo hoäi Vieät nam nhöõng ngöôøi con öu tuù: 01 Giaùm muïc, (neáu keå externes laø 02), 08 linh muïc (neáu keå externes laø 12), nhöõng ngöôøi cha göông maãu, nhöõng ngöôøi tín höõu trung kieân, nhöõng gia ñình coâng giaùo ñaàm aám haïnh phuùc. Cuoái cuøng, theo thieån yù cuûa ngöôøi vieát, coù neân chaêng lôùp chuùng ta gaéng toå chöùc buoåi hoïp maët haèng naêm nhaèm haâm noùng truyeàn thoáng toát ñeïp cuûa maùi tröôøng xöa, nhaèm thaêng tieán tình baïn ñaõ coù töø thôøi trai treû, nhaèm trao ñoåi kinh nghieäm soáng ñaïo giöõa giaùo só vaø giaùo daân, giöõa ñôøi soáng ñoäc thaân vaø hoân nhaân gia ñình. Xin Chuùa chuùc laønh cho moïi nguyeän öôùc cuûa taát caû chuùng ta. Saigon, ngaøy Anreâ Nguyeãn Höõu Nghóa. 128

136 KHÓA 15: ĐẠI CA QUỐC TẾ Vậy cũng đã là một kỷ niệm để đời rồi! Cùng thời đó – trước và sau – nỗi đình nỗi đám ở Mỹ là bộ phim Bố Già – God father – ( mà vừa qua vẫn được bầu chọn là phim hay nhất mọi thời), thì ở Việt Nam, Duyên Anh (ông nhà văn nầy đã ghé` tham quan GHHV cùng phu nhân) cũng làm mưa làm gió, làm say mê giới trẻ và cả giới sồn sồn với tác phẩm Điệu Ru Nước Mắt, khiến cho trên thị trường xì gà Hava Tampa bán chạy như tôm tươi, vì ai cũng muốn vào vai yêng hùng du đảng Trần Đại, với những vòng khói thuốc xì-gà mê hoặc chui vào mái tóc Tường Vi. Song có một điều chắc chắn, ấy là gã Al Capone trong God Father ở Xứ Cờ Hoa hoặc anh chàng lãng tử Trần Đại ở Xứ An-Nam nầy, vẫn chỉ là Đại ca quốc nội. Muốn thành danh làm một đại ca quốc tế, đâu phải là chuyện dễ. Có mà nằm mơ giữa ban ngày! Chercher midi à quartoze heurres! Vì thế danh nghĩa Đại ca Quốc Tế mới hiếm quý làm sao! Và nhà em là một trong những của hiếm ấy, cho dù vị trí đáng ao ước nầy chẳng kéo dài được lâu, vì mau bị lộ tẩy. Ở đời, anh hùng tạo thời thế cũng nhiều, mà thời thế tạo ra anh hùng cũng không ít. Có lẽ nhà em phải khiêm nhường tự xếp mình vào loại thứ hai nầy, vì quả là các sự kiện dồn dập xảy ra, vượt quá tầm kiểm soát của nhà em. Do có nhà ở số 01 Thống Nhất, Đà Lạt ( nhà Sohier của giáo phận Kontum ở Đàlạt;cũng giống như nhà Chúa Chiên Lành của giáo phận Nhatrang ở Đàlạt), nhà em hăng hái tựu trường sớm hơn một ngày. Nhiều huynh-trưởng các khoá từ 14 trở về trước cũng bối rối không ít khi gặp nhà em lang thang ở mấy dãy hành lang, vì không biết xưng hô thế nào : Cha? Thầy? Lớp nào đây?khách?thực ra, nhà em là lính mới tò te và cũng như bao lính mới khác: hôm nay nhà em bị lạc! Đi dăm phút đã về chốn cũ. Nhà em ngâm nga câu trong bản nhạc của Phạm- Duy nói về Pleiku, một trong hai thị xã thuộc giáo phận Kontum, mà nhớ đến mê cung trong các pho kiếm hiệp của Kim-Dung. Đành phải lẻo đão bước theo các đàn anh, khiến chư vị nầy càng thêm hoảng hốt, né đường nhường bước. Nhưng hể Chư Vị ấy dừng,thì nhà em cũng ngưng, bởi nếu cứ xông xáo một mình, thì trước sau gì rồi cũng đi dăm phút đã về chỗ cũ mất thôi! Nhưng rồi loay hoay mãi, cũng nắm được sơ đồ và bố trí của mấy tầng lầu, nhất là khi đàn anh JB Nguyễn – Minh-Thiện (+ cầu Chúa thương linh hồn Ngài),trước ở Kontum và sau 1967 chuyển về giao phận mới Banmêthuột, kiên nhẫn hứơng dẫn. Một ít huynh trưởng càng có vẻ rét hơn một chút, khi nghe K 12 Giuse Nguyễn-Việt-Huy xưng hô với tôi là cậu – tớ, (vì ngày xưa cùng đồng bàn đồng lớp). Nhìn hàm râu quai nón và hàng ria mọc lại sau mới có mấy giờ bị cạo sát, nhiều huynh trưởng thấy chú em nầy quả thật đáng kính và đáng cho vào hàng đại ca. Thật là từ bụi tro Chúa nâng con lên hàng khanh tướng!. Nói dài dòng mà vẫn quên xin phép có đôi lời tự giới thiệu: Nhà em là Giuse Nguyễn-Thế-Bài. Khóa 15 GHHV hay còn có mỹ danh là Ngôn Sứ 72, vì chúng em gồm 31 tên vào GHHV sau Mùa Hè Đỏ Lửa. Ở nhà quê, ngay ở thế kỷ 21 nầy mà điện nơi có nơi không, nơi có thì lắm khi cũng tù mù chẳng hơn gì đèn dầu là mấy, cho nên chuyện 5 năm cho ra lò 3 đứa là chuyện thường! Nếu may mắn, trong ba lần mà được vài cặp sinh đôi, thì rõ ràng là “anh lấy em thừ thuở 13 ; đến khi 18 em đà 5 con!”. Khoảng cách 5 năm, 5 tuổi, đâu phải trò đùa! Một trời cách xa ấy chứ!cho nên, sau một đêm mở mắt thao láo vì rét và lạ nhà lạ nước, 31 lính mới gặp nhau dưới sự chủ trì của Cố Bobio ở tầng trệt cánh “triết”, bên ngoài dãy hành lang rộng có mấy cây vả xanh rì bắt đầu ra hoa. Hai “mọi” Kontum cảm thấy “hơi bị” tự ái một chút, khi nhìn quanh thấy toàn một đám choai choai : anh thì mặt mày non choẹt, chẳng khác gì thằng út ở nhà (sinh sau mấy con vịt giờ kế mình) ; có anh chàng – nghe nói ở Huế vào – cứ lấm la lấm lét nặn mụn trứng cá chiếm hết ba phần diện tích dung nhan. Anh thì tóc xoăn tít, da sôcôla pha rượu rum như người Kmer. Điểm chung của 29 anh chàng nai tơ còn lại ngoài em và anh chàng cũng Kontum Cao-Văn-Thành “Cò”, là những cặp mắt ngơ ngác, e dè, kính nể, trước hai đồng môn đáng kính như những tiền bối nầy. Dù em là dân Cá Gỗ (người ta gọi “yêu” dân Nghệ An 132

137 Hà Tĩnh vốn nghèo và keo, nhưng lại ưa “sĩ”, cho nên đi đâu cũng mang theo một con cá bằng gỗ. Vào tiệm chỉ cần gọi một chén cơm, bỏ con cá vào đĩa, cho nước mắm cho tôi khi bước vào đời. Cũng xin cảm ơn các thầy, các bạn thuộc các khối lớp, nay đa số là các cha, một số vị là Giám mục nữa, đã cùng tôi một thời học tập, tu đức, vui chơi, làm công tác tông đồ và xã hội dưới mái trường Piô thân yêu, do các cha Dòng Tên nhiều quốc tịch khác nhau hướng dẫn. Tạ ơn Chúa vì Tất cả là hồng ân! Giuse Nguyễn trọng Đa (Thần học ) 149

154 HOÀI KYÙ MOÄT CÖÏU HOÏC VIEÂN NGOAÏI TRUÙ GIAÙO HOAØNG HOÏC VIEÄN Yuse Tieán Loäc DCCT Haân haïnh ñöôïc laø Cöïu Hoïc Vieân GHHV khoaù 5, toâi xin ghi laïi vaøi caûm töôûng vaø kyû nieäm thôøi xa xöa aáy. tröôùc tieân laø ñeå caùm ôn Quyù Cha Doøng Teân noùi chung, caùch rieâng Quyù Cha maø toâi ñaõ ñöôïc thuï giaùo ba laàn trong ba quaõng ñôøi. 1. Naêm 1968, toâi theo hoïc Thaàn Hoïc taïi GHHV vôùi quí Cha: Cha Raviolo: Vieän Tröôûng Cha San Pedro: Khoa Tröôûng Thaàn Hoïc. Cha Drexel: Giaùo Sö Tín Lyù. Cha Bruckner: Giaùo Sö Thaùnh Kinh. Cha Urrutia: Giaùo Sö Luaân Lyù Cha Dominici: Giaùo Sö Giaùo Luaät Cha Lacretelle, Cha Deslierres: Muïc Vuï Vaên Hoaù Cha Baume Garner : taùc giaû La Graâce vaø moät soá Cha khaùc 2. Naêm 1972, Quyù Cha Quercetti vaø Blaquiere ñaõ daãn toâi ñeán vôùi ngaønh Truyeàn thoâng Truyeàn hình qua 1 khoaù hoïc daøi ngaøy – hôn 1 thaùng – taïi Trung taâm Ñaéc Loä, deå sau ñoù phuïc vuï chöông trình Ñoá Vui Ñeå Hoïc taïi Ñaøi Truyeàn Hình VN cho tôùi Vaø sau cuøng, naêm 2000 Cha Filipe Gomez ñaõ cho hoïc boång ñeå toâi ñöôïc ñi hoïc taïi EAPI, ñaïi hoïc ATENEO cuûa caùc Cha Doøng Teân taïi Manila, Philippines. Toâi ñaõ ñeán sinh hoaït vaø Daâng Leã taïi ARUPPE Residence nhieàu laàn Tính tôùi naêm 2008, nhieàu vò ñaõ qua ñôøi nhieàu vò cuõng ñaõ trôû laïi thaêm Vieät Nam, thaêm caùc hoïc troø cuõ maø nay nhieàu Ñaáng ñaõ laøm Giaùm Muïc. Moãi laàn leân Ñaø Laït, ñi ngang Saân Cuø toâi ñeàu döøng laïi nhìn hoaëc gheù vaøo thaêm ngoâi tröôøng cuõ thaân yeâu vôùi bao kyû nieäm khoù queân. Vaø roài laàn löôït nhöõng hình aûnh cuûa 40 naêm veà tröôùc laïi hieän ra. Naêm 1968, Giaùm Tænh Doøng Chuùa Cöùu Theá, Henri Baïch Vaên Loäc ra quyeát ñònh: Töø nay caùc Ñeä Töû DCCT toát nghieäp lôùp 12, thay vì vaøo ngay Nhaø Taäp, seõ VAØO ÑÔØI hoïc xong Ñaïi hoïc môùi leân Nhaø Taäp ôû Nha Trang ñoàng thôøi, caùc sinh vieân Thaàn Hoïc seõ hoïc heát 4 naêm Thaàn Hoïc môùi Khaán Troïn, vaø Chòu Chöùc Linh Muïc, thay vì Chòu Chöùc sau naêm Thaàn Hoïc 3 (chæ ñöôïc laøm leã maø chöa ñöôïc giaûng vaø giaûi toäi). 150

155 Vôùi vieäc thaønh laäp Ñaïi hoïc tö thuïc Coâng Giaùo MINH ÑÖÙC do Quyù Cha: Böûu Döôõng OP, Cha Baïch Vaên Loäc CSsR, Cha Giaùm Tónh DCCT cuõng quyeát ñònh rôøi ban Trieát Hoïc Vieän DCCT Ñaø Laït veà saùt nhaäp hoïc Trieát taïi Ñaïi hoïc MINH ÑÖÙC Saøi goøn, goàm caùc khoa: Trieát hoïc, Nhaân vaên Ngheä Thuaät, Y khoa vaø Sinh Ngöõ. Lôùp Thaàn hoïc DCCT naêm aáy ra tröôøng vôùi leã Thuï phong Linh muïc cuûa 3 anh em: Vuõ Khôûi Phuïng, Nguyeãn Thaønh Taâm vaø Nguyeãn Ñöùc Maàu; 2 anh Traàn Só Tín vaø Traàn ÖÙng Töôøng chòu Chöùc Saùu roài ñi Toâng ñoà sau ñoù, chòu chöùc LM treã 2, 3 naêm sau. Caùc anh em khaùc VAØO ÑÔØI, chæ coøn laïi 4 anh em chuùng toâi: Trònh Nhaát Ñònh, Traàn Theá Caû, Nguyeãn Vaên Taán vaø Tieán Loäc. Vôùi 4 sinh vieân Thaàn hoïc coøn laïi, khoâng coù lyù huy ñoäng moät ban giaùo sö (ít nhaát cuõng phaûi 10 vò) ñeå chæ daïy coù 4 sinh vieân, neân caùc Beà Treân ñaõ quyeát ñònh göûi chuùng toâi ñi du hoïc, nhöng vì khoâng ñuû ñieàu kieän kinh teá ñeå göûi ñi du hoïc nöôùc ngoaøi neân caùc Ngaøi ñaõ xin caùc Cha Doøng Teân cho chuùng toâi ñöôïc sang du hoïc taïi Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän Pio X Ñaø Laït Quyù Cha Doøng Teân thoaït tieân raát e ngaïi, tính töø choái, vì voán bieát roõ ñaùm sinh vieân DCCT raát caáp tieán qua nhöõng söï kieän nhö: 1. Dòch vaø vieát Taøi Lieäu X vôùi nhöõng baøi nghieân cöùu Thaàn hoïc ñaày daãy nhöõng tö töôûng môùi caäp nhaät sau Coâng Ñoàng Vatican 2 Taøi lieäu X laø tieàn thaân cuûa Taäp San Trao Ñoåi do caùc Linh muïc Chaân Tín, Nguyeãn Ngoïc Lan, Nguyeãn Theá Thuaán, Ñinh Khaéc Tiêu, chuû tröông vaø sau naøy laáy nhöõng teân nhö: Ñoái Dieän, Ñöùng Daäy, Ñoàng chúng tôi Ñaùng deø daët thay! 2. Ban Nhaïc Vaøo Ñôøi ALLELUIA, maëc clergyman ñi bieåu dieãn 13 laàn taïi caùc tröôøng Trung Hoïc, Ñaïi Hoïc, vaø caùc Doøng taïi Ñaø Laït, keå caû Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän! Caùc coâ chen nhau xin chöõ kyù sau nhöõng laàn trình dieãn!!! OÂi nguy hieåm, cheo leo cho ôn goïi laø döôøng naøo! 3. Nhaát laø vieäc dieãn vôû kòch La Premieøre Leùgion, noùi ñeán noäi boä Doøng Teân vôùi nhöõng vaán ñeà caûi caùch caáp tieán, xung ñoät quyeàn bính, giaø tre, cuõ môùi maëc duø khi dòch töø tieáng Phaùp vôùi teân môùi PHEÙP LAÏ vaø duøng boái caûnh cuûa Doøng Chuùa Cöùu Theá. Caùc Cha Doøng Teân ñaõ quyeát ñònh khoâng cho caùc Thaày GHHV ñi xem, duø coù giaáy môøi ñaïi dieän caùc thaày, vôû kòch ñöôïc trình dieãn taïi Domaine de Marie Ñaø Laït, trong khi khaùch môøi ñaïi dieän töø caùc nhaø Doøng nam nöõ ñeàu coù maët, moät vaøi thaày thaân thieát vôùi chuùng toâi cuõng aâm thaàm ñeán döï, nhöng voäi vaøng chuoàn ngay khi thaáy Cha Deslierres vaø Cha Dominici böôùc vaøo Hoäi Tröôøng döï khaùn vôõ kòch. Theá laø Beà Treân chuùng toâi phaûi naên næ vôùi lôøi cam keát, baûo ñaûm, ñaây laø nhöõng sinh vieân ngoan nhaát, ít quaäy phaù nhaát, maáy tay caáp tieán ñaõ vaøo ñôøi caû roài!!! vaø keát quaû laø anh em chuùng toâi caû 4 ngöôøi ñöôïc nhaän vaøo vôùi tính caùch sinh vieân ngoaïi truù gioáng nhö anh em caùc Doøng Phanxicoâ, Lazariste, Doøng Teân vv 151

156 Ngaøy ngaøy caép saùch ñaïp xe ñaïp hoaëc gaén maùy töø Tuøng Laâm ñeán GHHV roøng raõ nhö vaäy caû thaûy laø 3 naêm. Nhöõng ngaøy ñaàu anh em chuùng toâi chaêm chæ ngoan ngoaõn maëc aùo Doøng ñaøng hoaøng böôùc vaøo lôùp hoïc ngoài giöõa gaàn 200 chieác aùo chuøng thaâm khaùc, nhöng chæ ñöôïc vaøi tuaàn, xeùt thaáy maëc aùo doøng luïng thuïng, giaây chuoãi vöôùng víu, theá laø töø töø, chaúng ai baûo ai cöù aâm thaàm maëc quaàn ñen, sô mi ñen (luùc ñaàu coøn coù coå traéng, sau boû luoân!) vaø cöù nhö theá chuùng naøo taät naáy laïi loù caùi moøi caáp tieán ra ñeå roài göông xaáu laây lan! Nhieàu Thaày baét ñaàu möôïn maãu kieåu aùo Clergyman ñeå may rieâng, söû duïng khi caàn sau naøy! Nhöng chæ 1 naêm sau coù quyeát ñònh môùi: caùc Thaày ñeàu khoâng buoäc maëc aùo chuøng thaâm khi vaøo lôùp. Ñieàu naøy xaûy ra y nhö theá taïi vieän Ñaïi hoïc Coâng Giaùo Ñaø Laït khi chuùng toâi ñöôïc pheùp ñi hoïc Ñaïi hoïc maëc ñoà thöôøng thì ñöôïc caùc Ñaáng baäc nhaéc nhôû phaûi nghieâm tuùc maëc aùo doøng khi ñi hoïc ñeå roài cuõng ít laâu sau ñoù moät thoâng caùo ñöôïc gaén ôû vaên phoøng Ñoân Hoaù ñaïi yù yeâu caàu caùc Tu só bôùt maëc aùo doøng ñi hoïc keûo Ñaïi hoïc Ñaø Laït bò nhuoäm ñen vì caùc Tu só quaù ñoâng! Göông xaáu laïi bieán thaønh göông toát luùc naøo khoâng bieát! Chuùng toâi theo hoïc taïi Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän töø naêm 1968 ñeán naêm Caùc lôùp Thaàn hoïc hoïc theo cycle 4 naêm neân chuùng toâi coøn nhôù mình ñöôïc hoïc chung vôùi treân döôùi 200 thaày ñeán töø 14 Ñòa phaän vaø 4 Doøng tu khaùc nhau caùc khoaù 4,5,6,7,vv Hieän nay nhieàu vò ñaõ laøm Giaùm Muïc, Ñöùc OÂng, Toång Ñaïi Dieän, Giaùm Ñoác Ñaïi Chuûng Vieän, Haït Tröôûng, Chaùnh xöù Chính Toaø, Giaùo Sö Ñaïi Chuûng Vieän, Beà Treân Doøng. Ví duï: Ñöùc Cha Soaïn (Quy Nhôn), Ñöùc Cha Chöông (Höng Hoaù), Ñöùc OÂng Phong (Nha Trang), Cha Veä (Toång Ñaïi Dieän Hueá), Cha Canh (Toång Ñaïi Dieän Ñaø Naüng), Cha Tính (Giaùm Ñoác Ñaïi Chuûng Vieän Caàn Thô), Cha Laõm (Haït Tröôûng, Chaùnh Xöù Hoøa Höng).laïi coù caùc Cha Doøng Teân nöôùc ngoaøi nhö cha Champoux, Arango vv Rieâng toâi, Yuse Tieán Loäc ñöôïc quen bieát, vì sinh hoaït Huøng Taâm Duõng Chí vôùi caùc Thaày GHHV nhö Cha Trí (Chaùnh sôû Chôï Ñuõi), Cha Trung Thaønh (Ñaø Laït), Cha Quoác Böûu (maát tích naêm 1975) hoaëc sinh hoaït Aâm Nhaïc vôùi caùc nhaïc só Hoaøng Quyù, Haûi Hoà, Traàn Ñònh. Sau naøy thöôøng gaëp laïi vaø sinh hoaït vôùi nhaïc só Hoaøng Quyù vaø Lm Nhaïc só Traàn Ñònh, caû 2 ñaõ qua ñôøi, moät taïi California (My)õ vaø moät taïi Limoges (Phaùp). RIP. Ñeå keát thuùc toâi xin keå 1 maãu chuyeän vui vui trong lôùp hoïc Thaàn hoïc cuoái naêm 1971 vôùi giôø Luaân lyù thöïc haønh cuûa Cha Urrutia 152

157 Theo thoâng leä vaøo hoïc kyø hai cuoái naêm hoïc, Cha Giaùo Luaân lyù thöôøng chuû trì 1 buoåi thöïc taäp Bí Tích Giaûi Toäi vaøo luùc 2 giôø chieàu ngaøy thöù 2 haøng tuaàn, giaûng ñöôøng lôùn chaät ních caùc sinh vieân töø döï bò, ñeán Trieát hoïc vaø Thaàn hoïc leân ñeán treân 200 ngöôøi. Caùc thaày Thaàn hoïc naêm cuoái, saép ra tröôøng, cöù moãi tuaàn vaià thaày, thay phieân ngoài toaø Giaûi Toäi (giaû ñònh) vaø hoái nhaân laïi chính laø Cha Giaùo Luaân Lyù. Cha Urrutia coù bieät taøi nhaäp vai caùc nhaân vaät ñeán xöng toäi, luùc laø moät baø giaø, luùc laø moät thanh nieân, luùc laø moät thieáu nhi, tieán vaøo toaø vaø xöng toäi vôùi gioïng noùi vaø caùch xöng toäi ñaëc tröng. Hoâm aáy ñeán phieân baàn ñeä vôùi ñeà taøi khaûo saùt luaân lyù: DE JUSTITIA Cha giaùo döôùi vai moät coâng chöùc, xöng nhöõng loãi phaïm ñöùc coâng baèng, ñaõ söû duïng vaø laáy cuûa coâng laøm cuûa tö.vv. coäng vôùi vaøi ba toäi nheï linh tinh. Xöng xong, baàn ñeä nhanh choùng khuyeân vaø ñoïc coâng thöùc xaù giaûi vaø lieàn sau ñoù vì bieát mình laø ngöôøi choùt neân ñöùng phaét ngay daäy Cha giaùo vöøa böôùc ra khoûi toaø thaáy theá lieàn ra hieäu cho baàn ñeä ngoài xuoáng vaø Ngaøi leân tieáng phaùt bieåu nhaän xeùt: Thaày Loäc hoâm nay khuyeân baûo toát, ñuùng ñeà taøi, nhöng vi phaïm 2 loãi sau ñaây: 1. Hoái nhaân vöøa ra khoûi toaø thaày ñaõ ñöùng ngay daäy khieán hoái nhaân seõ xaáu hoå, ngaïi nguøng neáu ñaõ xöng moät toäi kín aån, teá nhò. Thaày phaûi ngoài yeân trong toaø 1 ít laâu ñôïi hoï ñi khoûi roài haõy rôøi toøa chöù!!!!. 2. Loãi thöù 2, veà coâng thöùc xaù giaûi. Hoâm nay laø ngaøy traû baøi neân giaû thieát thaày phaûi thuoäc loøng coâng thöùc Latinh Ego te absolvo. Nhöng hoâm nay thaày laïi caàm giaáy, ñaõ caàm giaáy laïi coøn ñoïc löôùt, aên bôùt!!! Mai moát thaày muoán daùn maáy tôø coâng thöùc baèng caùc thöù tieáng trong toaø cuõng ñöôïc, nhöng hoâm nay thì phaûi thuoäc chö öù öù!… Ngaøi keùo daøi chöõ CHÖÙ Ö ÖÙÙ!!! Theá laø caû hoäi tröôøng roä leân nhöõng tieáng cöôøi vui veû thaät laø moät baøi hoïc ñeå nhôù ñôøi. AD MAJOREM DEI GLORIAM Saøigoøn ngaøy 11 thaùng 11 naêm 2008 Yuse Tieán Loäc CSsR 153

158 CÁC GIÁM MỤC XUẤT THÂN GHHV PIÔ X Antôn Vũ Huy Chương 2003 Giuse Nguyễn Chí Linh 2004 P.X Lê Văn Hồng 2005 Giuse Nguyễn Văn Đệ 2006 Cosma Hoàng Văn Đạt

159 CỰU HỌC VIÊN GIÁO HOÀNG HỌC VIỆN THÁNH PIÔ X DANH SÁCH BỀ TRÊN CÁC DÒNG STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC GM. Pet. SN 1946 LM 1973 TGM Bùi Chu: Xã (350) Nguyễn Văn Đệ -Giámtỉnh Xuân Ngọc, h. Xuân SDB K 0.6 -GM phụ tá Bùi Chu: Trường Nam Định vn GM Cosma Hoàng Văn Đạt SJ K 0.13 Viện Phụ Steph Huỳnh Quang Sanh OSB K 0.9 Rev. J.B. Nguyễn Văn Thêm SDB K 0.10 Rev. Jos. Nguyễn Công Đoan SJ K 3.5 Rev. Ambroise Nguyễn Văn Sĩ OFM K 0.6 Rev. Alexis Trần Đức Hải OFM K 0.8 Rev. F.X. Vũ Phan Long OFM K0.13 Rev. J.F. Nguyễn Gia Thịnh OFM K 0.6 Rev. Gerard Trần Lộc SVD Giuse K 0.8 Rev. J.B. Trần Minh Cương TH Thừa Sai K 9 Rev. Gerard Trần Công Dụ CM K 0.8 Rev. Giuse Nguyễn Văn Linh CM K 0.12 SN 1948 LM 1976 GM Bắc Ninh: SN 1940 LM 1972 Đan phụ 1998 SN 1947 LM 1975 Giám tỉnh SN 1941 LM Trưởng miền: Phụ tá đặc trách Đông Á và Úc Châu SJ: 2003 SN 1943 LM 1973 Tổng Cố vấn đặc trách châu Á Châu Đại Dương: 2003 SN 1948 LM 1975 Giám tỉnh: SN 1951 LM 1977 Giám tỉnh: LM 1946 LM 1973 Phó Giám tỉnh SN 1916 LM 1975 Bề trên 19?? SN 1947 LM 1974 Bề trên 20?? SN 1945 LM 1974 Phụ tá Tổng quyền: SN 1944 LM 1976 Bề trên miền VN: 19?? 155 Tòa GM Bắc Ninh, thị xã Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh Đan viện Thiên An, hộp thư lưu ký, bưu điện Huế 33/9A Bà Giang, K.P 4, P. Linh Xuân, Q. Thủ Đức, TP. HCM. Borgo S. Santo 4, C.P. 9139, Roma 00195, Italy Roma, Ý Đài Loan 3 Mai Thị Lựu P. Đakao Q 1 TP HCM Bỉ Tu viện Thánh Giuse Nha Trang: HT 52, 10 Võ Thị Sáu, Nha Trang Nhà Thờ Tấn tài, thị xã Phan Rang-Tháp Chàm, Ninh thuận Congregazione della Missione Via dei Capasso Roma 11 Yết Kiêu Đà Lạt Lâm Đồng (241) com (54) vn (8) com HT 767 TP HCM com (8) (58) (68) vn (63) (63) (63) ĐT: (8) ; (8)

166 Mr. Đào Văn Hòa Rev. Joseph Hòang Sĩ Quý SJ Rev. Vincent Bùi Đức Sinh OP Rev. Vũ Minh Thái Rev. Joseph Nguyễn Quang Thạnh K 6.5 Rev. Đinh Văn Trung SJ Miss Bùi Thị Hữu Mr. Lâm Ngọc Hùynh 69 CMT8, Tân Bình, TP. HCM (8) Tu viện Thánh Martin: 1/4 KP. 10, Tân Biên, Biên Hoà, Đồng Nai. Good Shepherd Seminary PO Box 4149 Homebush NSW 2140 Australia RIP ĐT: (61) ; (02) Thống kê Giáo sư theo danh sách STT Dòng Giáo phận TC Giáo sư Số LM 1 LM SJ Thầy SJ 6 3 LM LM OP LM CSsR SH FSC 2 7 Thầy 2 8 Soeurs 2 9 Giáo sư 2 10 Nữ giáo sư 2 11 LM CM LM MEP Luật sư 1 14 LM OFM LM SDB 1 1 Cộng:

167 DANH SÁCH HỌC VIÊN GIÁO HOÀNG HỌC VIỆN PIÔ X Các chữ viết tắt: SN= sinh năm, LM= Linh mục năm, GM= Giám mục năm, CH= chuyển hướng năm, TH= thành hôn năm NB: Vui lòng cho biết những chỗ cần đìều chỉnh để nhóm Lãm-Ða-Khoa cập nhật hóa KHÓA Số TT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC Rev. Jos Phạm Minh Công Rev. Jos Vương Văn Điền K1.2 Mgr. Jos Nguyễn Tích Đức K1.2 Rev. Jos Trần Văn Hàm K1.2.1 Rev. Thomas Nguyễn Công Hiển K1.1 Rev. Joachim Nguyễn Văn Hiểu K1.2 Rev. Ant Vũ Sĩ Hoằng K1.2 Kontum/Hải Phòng, LM 1965 Đàlạt/Bùi Chu, LM 1967 Banmêthuột/CầnThơ/ Hà Nội, SN 1938 LM 1967; GM 1997 SàigònXuân Lộc/Bùi Chu LM 1966 Cầnthơ/Hải Phòng, LM 1966 XuânLộc/Sàigòn/Bắc Ninh, LM 1967 Mỹtho/Phát Diệm, LM 1967 NT Phú Thọ, xã An Phú, TP Pleiku RIP 23/02/ Phan Chu Trinh, P Thắng Lợi, TP Buôn Ma Thuột, T.Đak Lak NT Thiên Phước, ấp Tân Mai 2, xã Phước Tân, chúng tôi Thành, ĐN. NT Ninh Son, Ấp 5, Tr. Hộ Phòng, Giá Rai, Bạc Liêu NT Bắc Minh, ấp Son Hà xã Vinh Thanh, Nhơn Trạch, Ðồng Nai NT Long Định 2, Ấp Mới, Xã Long Định, Châu Thành, Tiền Giang +84 (59) (500) (61) (781) (61) (73) com Mr. Vinc. Nguyễn Thái Hùng Rev. Jos Đinh Lập Liễm K1.2 Mr. Paul Vũ Duy Lương Thái Bình. CH 1959 Đàlạt/Bùi Chu, LM 1967 Sàigòn/Phát Diệm, CH 1959 NT Kim Phát, Xã Bình Thạnh, Đức Trọng, T. Lâm Đồng +84 (63) Mr. Thomas Đỗ Đức Minh K1.2 Rev. Jos Phạm An Ninh K1.2 Mgr. Pet. Nguyễn Văn Nhơn K1.2 Sàigòn/Phát Diệm, LM 1967 CH 1980? Quynhơn/Thái Bình, LM 1967 Đàlạt, SN 1938 LM 21/12/1967, GM 3/12/ RIP 21/11/2008 tại Đức Tu Đoàn Nhà Chúa 195/29 XVNT P17 Q.Bình Thanh Toà GM Đà Lạt, 9 Nguyễn Thái Học, P.1, TP.Đà Lạt, Tỉnh Lâm Đồng + 84 (8) (63)

168 Mr. Pet. Nguyễn Văn Nhuệ Msgr. Pet. Trần Văn Phát K1.2 Rev. Jos Phạm Ngọc Sơn K1.2 Mr. J.B Bùi Anh Thái Rev. Jos Phạm Thanh K1.1 Rev. Jos Nguyễn Thế K1.1 Rev. JB Nguyễn Văn Thục K1.2 Rev. Ant Vũ Hùng Tôn K1.1 Sàigòn/Thái Bình, CH 1958 ĐàNẵng/Quynhơn/ Phát Diệm, LM 1967, Msgr Cầnthơ/Hải Phòng, LM Modina, Laguna Hills, CA Pastor of Holy name of Jesus church, 45 Highland Ave., P.O. Box 597, Otisville, NY RIP 20/12/1999 Nhatrang/TháiBình RIP 1963 Quynhơn/Bùi Chu, LM 1966 Sàigòn/Phát Diệm, LM 1966 Saigon/Cầnthơ/Thái bình. LM 1967 Huế/Hà Nội. LM 1966 Chủng Viện Quy Nhơn, 120 Trần Hưng Đạo,Quy Nhơn RIP 8/12/1981 RIP 05/05/2001 St. Stephen church, 1112 SE 41st. Ave., Portland, Oregon (714) com + 1 (845) net +84 (56) com +1 (360) Mr. Dom. Ngô Quang Trung Mỹtho/Bùi Chu, CH 19?? +84 (8) Rev. Augustin Nguyễn Đức Thụ K1.2 Rev. Ant. Ngô Văn Vững K1.3 SJ Saigon/MỹTho/Hưng Hoá, SN 1934 LM 1967 SJ Saigon SN 1939 LM Church St Richmond Vic 3121 Australia Cộng Đoàn Nhà Hưu 19 đường 5, P. Linh Trung Q. Thủ Đức, TP. HCM + 61 (03) Mob:(04) au +84 (8) KHÓA STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC Mr. JB Nhatrang/Vinh, 27 Bennett Street +61 (02) Nguyễn Quốc Biền CH 1960 Carramar NSW 2 3 Rev. Andre Lê Trần Bảo K2.2 Rev. Jos Nguyễn văn Cẩm K2.2 Banmêthuột/Bùi Chu, LM 1967 Sàigòn/Bắc Ninh, LM AUSTRALIA NT Đồng Xoài, Bình Phước RIP ? trong tù chúng tôi +84 (651) com

169 Mr. Jos Vũ Phương Chuẩn chúng tôi Borgia Trần Văn Khả K2.2 Mr. Jos Nguyễn Thăng Long K2.3 Rev. F.X Nguyễn Văn Nam Mr. Dom. Đinh Trung Nghĩa Rev. Jos Vũ Minh Nghiệp K2.2 Rev. Ant Nguyễn Trọng Quý K2.2 Rev. Jos Đinh Thượng Sách Rev. John. Ap Hồ Hán Thanh K2.1 Mr. Michel Nguyễn Hưng Thi Mr. Jos Đoàn Từ Thiện Mr. J. Bosco Lê Văn Trang Quynhơn/Phát Diệm, CH 1964 Sàigòn/Phát Diệm, LM 1967 Mgsr. Mỹtho/Hưng Hóa, CH 196? Huế, LM 1969 Saigon/BùiChu CH 1959 Sàigòn/Thái Bình, LM 1967 XuânLộc/Huế/Hải Phòng, LM 1967 Sàigòn/Bắc Ninh, rời HV 1960, SSS LM 72 Paris Banmêthuột/Huế/Vinh LM 1966 Longxuyên/Thái Bình, CH 1960 Đàlạt/Bùi Chu, CH SW 159 PL. OR USA Villa Assunta, Via Aurelia Antica 284, Roma Italia GX Nam Phổ, Nam Thượng, Phú Thượng, Phú Vang, TP Huế NT Tân Chí Linh, 6/25 Phạm V Hai, P.3, Q.Tân Bình Hưu ở NT Lai Ổ, ấp Lộ Đức 2, xã Hố Nai 3, H.Trảng Bom, T. Đồng Nai 23, Avenue de Friedland, F BEAUVAIS FRANCE? RIP 24/07/ Bushhard St. # B-116F.Valley CA USA Huế CH RIP 2004 Lansing MI (54) (8) com +84 (61) (01) ? +1 (714) com Rev. Pet. Trần Đình Trọng K2.1 Mr. Jos Nguyễn An Vượng Rev. Jean Blaquière Xuân Lộc /Sàigòn/Vinh, LM 1966 Sàigòn/Bắc Ninh, CH 1959 SJ Saigon SN 1935 LM 19?? RIP 05/09/ Rev. Ramirus Canabal Rev. Sesto Quercetti Rev. Michel Nguyễn Thế Minh K2.1 Rev. Roger Champoux SJ Saigon SN 1936 LM 19?? SJ Saigon SN 1936 LM 19?? SJ Saigon SN 19?? LM 1966 SJ Saigon SN 1939 LM 19?? +RIP PO Box 240, UP Post Office 1144 Quezon City, Philippines 165

170 KHÓA STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC 1 Mr. Vincentius Vũ Văn An Quynhơn/Hải Phòng, CH Allambi Cres, Beverly Hills, NSW +61 (02) AUSTRALIA RIP Rev. Paulus Nguyễn Đức Bẩm NHATRANG, LM 1968 Mr. Jos Kontum/Hànội, CH 3 Đỗ Hữu Dư??? 4 5 Mr. Bart Lê Ngọc Diệp Rev. Joachim Lê Thanh Hoàng Cầnthơ, CH 1960 HUEÁ. LM 1968 GX Dương Sơn, Hương Toàn, Hương Trà, Thừa Thiên Huế +84 (54) om 6 7 Rev. Pet. Lê Đình Khôi Rev. Aloisius Lê Văn Liêu Huế. LM 1969 Sàigòn, LM 1968?? Dưỡng bệnh NT Fatima Bình Triệu, 355/5 P.Hiệp Bình Chánh, Q. Thủ Đức +84 (8) Rev. Antoine Huỳnh Văn Lộ Cầnthơ, LM 1968 Hirschstr.88. D Karlsruhe, Belgium (0721) / F chúng tôi Ap Nguyễn Lợi Mr. Jos Nguyễn thế Mạnh Mgr. Pet. Nguyễn Văn Nho Mr. Vincent Lưu Văn Ngãi Mgr. Michel Hoàng Đức Oanh Huế. LM 1968 Quynhơn/Thái Bình Nha trang, SN 1937 LM 1967; GM 1997 Đàlạt, CH 1962 Kontum/Hà Nội, SN 1938 LM 1968; GM Irmin Street, Burnaby, BC, Canada Or P.O. Box 1677 Everett WA USA RIP 21/05/2003 TGM Kontum, 56 Trần Hưng Đạo, Tx. Kontum +1 (714) (60) Rev. Jos Bùi Trung Phong Kontum/Thái Bình, LM 1968, Xuân Lộc NT Bảo Thị, ấp Bảo Thị, Xuân Định, Xuân Lộc, Đồng Nai +84 (61) Mr. Jos Nguyễn Tiến Thuật Quynhơn/Hải Phòng, CH 1963 RIP 2007, USA 166

171 Mr. Jos Bùi Văn Tường Rev. Jos. Nguyễn Công Ðoan K3.5 Rev. Joannes Aresti Huế, CH 1962 SJ Saigon/Thái Bình SN 1941 LM 1970 SJ Saigon SN 1938 LM 19?? 21/16 Trần Phú, Phường 3 Đà Lạt, Đà Lạt Borgo S. Santo 4, C.P. 9139, Roma 00195, Italy +84 (63) com 19 Rev. Jos Khuất Duy Linh SJ Saigon SN 1938 LM 1968 Cộng Đoàn Nhà Hưu 19 đường 5, P. Linh Trung Q. Thủ Đức, TP. HCM +84(8) KHÓA STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC Mr. Jos Kontum/Hànội, 1 Trần Bá Bằng CH Mr. Jos Phạm Ngọc Bích Mr. Jos Trần Thanh Đạm Mr. Pet. Lê Ngọc Đông Rev. Fr.Xavier Đoàn Thái Đức Rev. Vincent Ferrier Hoàng Quang Hải K4.5.4 Mr. Jos Trần Đức Hạnh Mr. Ant Nguyễn Văn Hoa Mgr. Fr.X. Lê Văn Hồng Mr. Jos Trần Văn Huyến Rev. Paul Lưu Văn Kiệu Rev. Ant. Nguyễn Thành Long Rev. Michel Nguyễn Văn Minh Đàlạt/Hưng Hóa, CH 1963 Đàlạt/Thanh Hóa, CH 1963 Nhatrang, CH 1961 Longxuyên/Thái bình, ĐCV Sàigòn LM 1969 Đànẵng/Bùi Chu, LM 1969 Đalạt/Phát Diệm, CH 1967 Sàigòn, LM 1969, CH 1986 Huế, SN 1940 LM GM 2005 Cầnthơ/Phát Diệm, CH 1962 Vĩnhlong, LM 1969 RIP 02/07/2003 NT Nội Hà, 28 Đinh Tiên Hoàng, TP Đà Nẵng Independence Lane Fountain Valley CA Gx. Bình Xuyên Q.8 chúng tôi TGM Huế, 6 Nguyễn Trường Tộ, TP Huế GX Chính Toà,141 Lý Thái Tổ, P.2, TX Vĩnh Long, Vĩnh Long Mỹ tho, LM 1969 RIP 21/5/1984 Phúcường, LM 1969 GX Búng, Hưng Định, Thuận An, Bình Dương +84 (511) (714) com +84 (54) (70) (650)

172 Rev. Ignace Huỳnh Đắc Nhì Mr. Alp Hoàng Kim Quý K4.3 Mgr. Pet. Nguyễn Soạn K4.3 Rev. Aug. Lê Dương Tân Mgr. Thomas Nguyễn Văn Tân Rev. Pet. Chu Quang Tào K4.5 Rev. Pet. Lê Văn Tính Quynhơn, lm 1969 RIP 06/01/1997 Đànẵng / Phát Diệm, CH 1967 Quy Nhơn, SN 1936 LM 1968 GM 1999 RIP 2008, USA TGM, 116 Trần Hưng Đạo, TP Quy Nhơn Cầnthơ, LM 1969 Trường Thọ I, Trường Long, Phong Điền, TP Cần Thơ Vĩnhlong, SN 1940 LM 1969 GM 2000 Long Xuyên/Bắc Ninh, LM 1970 Mỹtho, LM 1969 TGM, 103 Đường 3 Tháng 2, P.1, Thị Xã Vĩnh Long RIP 02/10/2008 Làm việc tại Campuchia +84 (56) com +84 (710) (70) Mr. Ant. Hoàng Hữu Thanh Kontum/Hànội, CH 1963 RIP 22 Rev. Pet. Võ Trung Thành K4.5.4 Đàlạt, LM 1969 NT An Bình, 69 Khóm An Bình, P3, TP Đà Lạt +84 (63) Mr. Jac. Huế, CH 1962 Nguyễn Đăng Tôn Rev. Pet. Trương Trãi K4.3 Nhatrang, LM 1968 Rev. Thomas Đặng Toàn Trí Rev. Pierre Gervais Sàigòn, LM 1969 SJ Saigon SN 1929 LM 19?? GX Ba Làng P.Vĩnh Hòa Nhatrang Khánh Hoà NT Chợ Đũi, 1 Tôn Thất Tùng, P. Phạm Ngũ Lão, Q.1 Rue des Atrabates, Bruxelles Belgium +84 (58) (nhờ nhắn) +84 (8) KHÓA STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC 1 Mr. Jos Longxuyên/Bùi Chu, Nguyễn Đình An CH 1962 Rev. Jos Đalạt,HàNội Dương Ngọc Châu LM 1970 Manila 2 3 Mr. Jos Phạm Hữu Đàm Sàigòn/Phát Diệm, CH NT Thanh Xuân, 187/3 Đoàn Thị Điểm, TX Bảo Lộc Lâm Đồng +84 (63) (714) (H) +1 (714) (M)

173 4 Mr. Pet. Nguyễn Văn Hải Phnompenh, CH Rev. Vinc. Ferrier Đoàn Xuân Hãn K5.6 Longxuyên/Bùi Chu, LM 1971 R.I.P 17/02/2001, Long Xuyên Rev Jos Nguyễn Văn Hân Mr. Jos Nguyễn Chí Hoà Rev. Jos Nguyễn Tiến Khẩu K5.6 Đalạt/Phát Diệm, LM 1970 Manila Mỹtho, CH 1970 Banmêthuột/Long Xuyên/Hà Nội, LM 1971 R.I.P 27/11/ 2004 Nhà Hưu Dưỡng Hà Nội 116/3 Hùng Vương, P9, Q 5 TPHCM +84 (8) Mr. JB Nguyễn Tất Lang Rev. Ant. Nguyễn Văn Lệ (Chơi) Mr. Paul Trần Anh Linh PhnomPenh, CH 1964 Vĩnh Long, LM 1970 Manila Vĩnh Long/Phát Diệm, CH 1963 GX Cái Nhum, Long Huê, Long Thới, Chợ Lách, Bến Tre R.I.P 14/4/ (75) Mr. Thomas Nguyễn Văn Minh Sàigòn/Hà Nội, CH Rev. Dom. Cao Quang Ngoạn Cầnthơ/Thái bình, LM 1970 Manila NT Đầu Sấu, CầnThơ, 22 đường 3 tháng 2, Hưng Lợi, Ninh Kiều, TP Cần Thơ +84 (710) Mr. Pet. Nguyễn Duy Niên Mr. Jac. 15 Nguyễn Thông Phúc 16 Mr. Pet. Nguyễn Xuân Sơn QUYNHN?? Đà Nẵng. LM 1970 Manila. CH 198? Kontum/Bắc Ninh. CH Estrellita Houston TX (281) (H) (C) 17 Mr. Paul Lê Phước Thiện MTHO, CH Rev. Phil. Nguyễn Tình 19 Rev. Aug. Hoàng Đức Toàn K5.4 THAKHEK LAOS Banmêthuột/Vinh, LM 1969 Laos TGM, 104 Phan Chu Trinh, P Thắng Lợi, TP Buôn Ma Thuột, T Đăklăk +84 (500) (500)

174 20 Mr. Phil. Nguyễn Văn Tòng Rev. Aug. Nguyễn Huy Tưởng 21 VNHLONG RIP 1963 Cầnthơ/Thanh Hóa, LM 1970 Manila Louise St Garden Grove CA hiện Phụ tá Trung tâm Nữ vương Hòa bình và về hưu. +1 (714) Mr. Jos Vũ Đức Tuyển Đàlạt/Hải Phòng, CH Mr. Ant. Nguyễn Trường Xuân K5.6 Rev. Jos Nguyễn Văn Lộc (Tiến Lộc) Mr. Trịnh Nhất Định Mr. Trần Thế Cả Longxuyên/HảiPhòng CH 1965 CSsR Đà Lạt SN 1943 LM 1972 CSsR Đà Lạt SN19?? CH? TH? CSsR Đà Lạt SN19?? CH? TH? 146/14 Võ Thị Sáu P 8 Q 3 TP HCM Rev. Alexis Trần Đức Hải OFM Saigon SN 1948 LM 1975 Đài Loan 30 Mr. Step. Trần Xuân Hồng OFM Saigon SN 1947 CH 1974 TH 197? Canada 31 Rev. Jos. OFM Saigon Thôn Hạ, Diên + 84 (58)

181 Nguyễn Đình Ngọc SN 1946 LM 1974 Lâm, Diên Khánh, Khánh Hồ Rev. Jos. OFM Saigon Nt. Bình Giả 1 Lê Thanh SN 1946 LM 1974 Châu Đức Bà Rịa- Rev. Jos. Nguyễn Xuân Thảo Rev. Pet. Nguyễn Tín Rev. Jean Trần Văn Nam Rev. Mic. TrầnĐìnhCườngPhùng GM. Pet. Nguyễn Văn Đệ Rev. Jo. Pet. Hà Văn Báu Rev. Gerard Trần Công Dụ Rev. Pet. Mai Đạo Hiền Rev. J. B. Nguyễn Quốc Thư Rev. Gerard Trần Lộc KHÓA OFM Saigon SN 1947 LM 1975 OFM Saigon SN 1948 LM 1975 SJ Saigon SN 1940 LM 1973 SDB Saigon SN 194? LM 1974 SDB Saigon SN 1946 LM 1973 GM phụ tá Bùi Chu 2005 CM Đà Lạt SN 1944 LM 1973 CM Đà Lạt SN 1945 LM 1974 CM Đà Lạt SN 194? LM 1973 CM Đà Lạt SN 1945 LM 1973 Giuse Nhatrang SN 1916 LM 1975 Vũng Tàu 3 Mai Thị Lựu P. Đakao Q 1 TP HCM 18 Phan Văn Trường, Q.1, TP. HCM RIP Thủ Đức RIP Toà GM Bùi Chu: Xã Xuân Ngọc, H.. Xuân Trường Nam Định 40 Trần Phú Đà Lạt Lâm Đồng Congregazione della Missione Via dei Capasso Roma P.O. Box 1114 Ashfield NSW 1800 Australia Hòm thư số 3, ấp Cầu Ván, Phú Túc, Định Quán, Đồng Nai Tu viện Thánh Giuse Nha Trang: HT 52, 10 Võ Thị Sáu, Nha Trang (61) com +(58) STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC Rev. Jac. Quynhơn, LM (56) Đặng Công Anh Rev. Pet. Nguyễn Thiên Cung Rev. JB Trần Minh Cương Phanthiết/Đànẵng/ Vinh, LM 1975 Nhatrang/Tháibình, SN 1947 LM NT Quy Hiệp, 142 Ngô Mây, TP Quy Nhơn Chủng Viện Thánh Nicola, 2 B Hàn Thuyên, TP Phanthiết NT Tấn Tài chúng tôi Rang, Tháp Chàm, T. Ninh Thuận (68) (M) Mr. Dom. Longxuyên/Tháibình, R.I.P 4 Nguyễn Văn Chiểu CH 19?? 5 Rev. Joachim Đànẵng, LM N. Cedar St. +1 (509)

182 Lê Quang Hiền Rev. Ant. Võ Văn Hoà Mr. Ant. Nguyễn Mạnh Kim Rev. Jac. Nguyễn Tấn Lập Rev. Step. Bùi Thượng Lưu Mỹtho, LM 1974 Đàlạt/Hànội, CH 1966 Vĩnhlong, LM 1974 Đàlạt/Phátdiệm, LM 1974 Spokane, WA USA , Rue St. Pierre, St. Norbert, Mb. R3V 1J8 Canada Vietnamesische Kath. Mission, Pfizerstr. 5. D Stuggart Belgium +1 (204) (0711) /1320F 10 Rev. Pet. Nguyễn Văn Mễn K9.10 Longxuyên, LM 29/06/1975 NT Mỹ Thạnh (Vàm cống) 35/17A Thới An, Mỹ Thạnh, Long Xuyên +84 (76) com Rev. Jos Đặng Thanh Minh Mr. Jos Nguyễn Đức Phương Rev. Ant. Nguyễn Ngọc Sơn Rev. Pet. Dương Đình Tảo K9.10 Huế, LM 1974 Sàigòn, CH 1966 Xuânlộc/Bùichu, LM 1974 Longxuyên/Phátdiệm, LM 1975 GX Gia Hội, Phú Cát TP Huế 1B Tôn Thất Tùng, P Phạm Ngũ Lão, Q 1, TP HCM Nhà Vãng Lai Phát Diệm, 102 Chiến Thắng, P.9 Q.Phú Nhuận, chúng tôi +84 (54) (8) m +84 (8) (M) Rev. Pet. Nguyễn Văn Tiến Rev. Ant Nguyễn Văn Trạch K9.10 Phanthiết/Thanhhóa, LM 1974 Vĩnhlong, LM 1975 NT Phú Hài, 79 Nguyễn Thông KP 1, P.Phú Hài, chúng tôi Thiết Bình Thuận R.I.P 24/09/ (62) Mr. Bart Nguyễn Đăng Trúc Mr. Fr.X. Trần Hữu (Quốc) Trung Rev. Jos Phạm Văn Tuệ K9.0 Huế, CH G Rue de l Ill, F Reichstett France Sàigòn/Tháibình, CH 1966 Xuânlộc. LM 1973 Suite 8, 2 nd Floor, 2-4 Fetherstone Street, Bankstown NSW 2200 AUSTRALIA St Joseph Mission, Algiers, 1000 Westwood Blvd, + 33 (03) (02) (504)

183 Rev. Paul Phạm Quốc Tuý Rev. Ant. Nguyễn Văn Tuyến Rev. Pet. Nguyễn Phước Tường Phúcường, LM 1975 Huế, LM 1976 Mỹtho, LM 1974 Marrero, LA USA GX Bình Hòa, Ttr. Lái Thiêu, Bình Dương NT Phú Hậu, 24/485 Chi Lăng, Huế NT Cai Lậy, HT 48, Cai Lậy, Tiền Giang +84 (650) (54) (73) Mr. Jos Vũ Đình Thủy Đàlạt/Phátdiệm, CH B Trần Hưng Đạo, TP. Long Xuyên, An Giang +84 (76) Rev. Thomas d’a Nguyễn Văn Thượng Mr. Paul Nguyễn Kim Viên Rev. Pet. Phạm Hoàng Bá Kontum/Tháibình, LM 1974 NT Thánh Tâm & NT Tiên Sơn, 542 Hùng Vương Pleiku Quynhơn, CH 1970 RIP 2007? SDB Đà Lạt SN 19?? LM 19?? Canada +84 (59) Vincent Ferr. Phạm Đình Tiến Louis Phạm Như An Longxuyên/ SOC Châu Sơn 1968 SOC Saigon SN 19?? 29 Robert Dương Văn Hùng SOC Saigon SN 19?? 30 Laurent Đỗ Văn Hùng SOC Saigon SN 19?? 31 Montfort Phan Quang Thanh SOC Saigon SN 19?? 32 Phil. Lâm Văn Thơ SOC Saigon SN 19?? 33 Viện Phụ Stephanus Huỳnh Quang Sanh OSB Huế SN 1940 LM 1972 Đan Viện Phụ 1998 Đan viện Thiên An, hộp thư lưu ký, bưu điện Huế + 84 (54)

184 2 KHÓA STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC Rev. Jos Huế, LM 1975 Du học 1 Nguyễn Văn Chánh Mr. Thomas Saigon, CH 1976 Nguyễn Trí Dũng HUONG MOI EXPORT GARMENT CO.,LTD 122/1 Trần Đình Xu St, Dist.1, HoChiMinh City +84 (8) (M) Fax: Rev. Jos Nguyễn Viết Đinh Mr. JB Phạm Nam Hải Đàlạt/Hànội. LM 1975 Đànẵng/Vinh, CH 1968 NT Tân Thanh, Lộc Thanh, TX Bảo Lộc, Lâm Đồng +84 (63) (M) Mr. Dom. Nguyễn Hữu Hậu Rev. JB Phạm Ngọc Hiệp chúng tôi Đỗ Hiệu Kontum/Tháibình, CH 1970 Huế, LM 1975 Kontum, LM 1975 GX Lăng Cô, Lăng Cô, Phú Lộc, Thừa Thiên Huế NT Phương Hòa, Thôn Phương Hòa, Xã Đoàn Kết, Kontum +84 (54) (60) Mr. Pet. Hồ Văn Khả (Khải) Rev. Pet. Võ Tá Khánh K10.11 Rev. JB Vũ Dư Khánh K10.11 Rev. Fr.X. Hoàng Đình Mai K10.11 Cầnthơ, CH 1969 Quynhơn/Vinh, LM 20/11/1975 Sàigòn/Tháibình, LM 1980, Can Longxuyên/Hànội, LM 1975 Nhà Hưu Dưỡng Toà GM, 116 Trần Hưng Đạo, Quy Nhơn RIP 2006 Canada 80/1 Bùi Văn Danh, Tp Long Xuyên. An Giang. Việt Nam (76) +84 (56) ; (710) m Rev. Joachim Nguyễn Mai Mr. Jac. Đỗ Phú Nên Mr. Jos Đoàn Kim Nghi Đàlạt, LM 1975??? Kontum, CH 1967 Xuânlộc/Vinh, CH Rev. Joachim Dương Văn Ngoan Vĩnhlong, LM 1975 GX Phú Long, Tân Phú Trung, TX Sa +84 (67)

185 Đéc, Đồng Tháp 16 Rev. Paul Lê Văn Nhơn Quynhơn, LM 1975 NT Xuân Quang, Tây Sơn, TP Qui Nhơn +84 (56) Mr. Ant. Trần Văn Nhượng Rev. Pet. Lê Văn Ninh Longxuyên/Phátdiệm, CH 1972 Nhatrang/Vinh. SN 1946 LM Big Dalton Ave. Baldwin Park, CA 91776, PO Box 2155 San Gabriel, CA NT Bắc Thành, 38 Lê Thánh Tôn, TP Nhatrang, KH +1 (626) com +84 (58) (M) Rev. Pet. Lê Văn Pháp Rev. Pet. Phạm Ngọc Phi K10.11 Mr. Jos Trần Minh Phúc Phúcường, LM 1975 RIP 19?? Nhatrang, SN 1946 LM 1975 Cầnthơ/Thanhhóa, CH 1968 ĐCV Sao Biển, HT 61, 60 Lý Nam Đế, Phước Long, TPNT +84 (58) Rev. Ant. Dương Quỳnh Huế, LM 1975 NT Phủ Cam, Phước Vĩnh, TP.Huế +84 (54) Rev. Jos Nguyễn Ngọc Quế 24 Mr. Thomas d’a Nguyễn Ngọc Sơn Rev. Jos. Lê Văn Sỹ 25 Banmêthuột/Vinh, LM 1975 Quynhơn, CH 1972 Nhatrang/Huế, SN 1947 LM 1975 NT Hà Lan BMT +84 (500) Nhà thờ Chánh Toà, 31A Thái Nguyên Nha Trang +84 (58) MATA 84/20 Tân Hương, Tân Quy, Tân Phú, TP HCM 1 KHÓA STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC Rev. Mat. Cầnthơ, LM (710) Lê Ngọc Bửu Mr. Dom. Đỗ Thắng Cảnh Mr. Vinc. Bùi Minh Châu Rev. Vinc. Ferr. Nguyễn Minh Chu K11.12 Rev. Paulus Nguyễn Văn Đông Rev. Ant. Nguyễn Văn Đức Mr. Jos. Trần Ngọc Hoa Huế, CH 1969 Banmêthuột/Bùichu, CH 1970 Longxuyên/Bùichu, LM ĐCV Cái Răng Cần Thơ, 87/1 Võ Tánh, Ttr. Cái Răng, TP Cần Thơ Quốc lộ 22 KP 5, Thị Trấn Củ Chi, TP. HCM NT Hòn Chông, Bình An, Kiên Lương, Kiên Giang Xuânlộc, LM 1975 CV.Xuân Lộc, Y 70 Hùng Vương, Thị Trấn Xuân Lộc, Long Khánh, Ðồng Nai Mỹtho, LM 1976 Nhatrang, CH 1970 NT Hiệp Hòa, Khu Vực 5, Ttr. Hiệp Hòa Đức Hòa, Long An 934 Apachi Rd, London, Ontario N5V4G4 Canada +84 (8) (M) (M) com com +84 (77) (61) (72) (519) Mr. Jos. Longxuyên/Tháibình, 8 Nguyễn Ngọc Hùng CH Rev. Aloisius Mỹtho, LM 1976 NT Bến Lức, (72)

187 Nguyễn Trí Hướng Mr. Jos. Nguyễn Đăng Khoa Rev. Pet. Trần Văn Kích (Lâm) Mr. J. B. Trần Trọng Kim Rev. Jos. Nguyễn Viết Liêm Rev. Matthias Huỳnh Ngọc Luận Mr. Jos. Trần Việt Nam Nhatrang/Thanhhóa, CH 1980 Vĩnhlong, LM 1976 Kontum/Phátdiệm Đàlạt, LM 1976 Xuân Lộc/Quynhơn, LM 20/11/1975 Sàigòn, CH 1975 Lô 3, Ấp Chợ, Bến Lức Long An 20 Medley Ave. Liverpool NSW 2170, Australia GX Vĩnh Kim, Ấp Chà Và, Vĩnh Kim, Cầu Ngang, Trà Vinh NT M’Lon, Ttr. Thạnh Mỹ, Đơn Dương Rome 2/20 Nghĩa Phát- P 6 – Q. Tân Bình TP HCM +61 (02) (74) (63) (83) Mr. Mic. Nguyễn Văn Ngôn Vĩnhlong, CH Taylor Ave. Longview. WA USA +1 (360) Rev. Paul Nguyễn Văn Oanh Kontum/Vinh, LM /5 KP 9 P. Tân Biên, TP Biên Hòa Mr. Pet. Đặng Đình Phương Sàigòn/Hànội, CH Mr. Pet. Lê Hồng Phúc Huế, CH Eglington Ave. West Toronto, Ontario M6E 2G9 +1 (416) ca Mr. Damianus Nguyễn Văn Phụng Mr. Phạm văn Tại Rev. JB Nguyễn Thành Tâm Mr. Jos. Nguyễn Đình Từ Mr. Jac. Nguyễn Văn Thế Quynhơn, CH 19?? LongXuyên/Bắcninh, CH 1968 Banmêthuột/Vinh, LM Hẻm Đống Đa, Điện Biên Phủ, Q BìnhThạnhTPHC M 47/2, Khu phố 2, P. Linh Xuân, Q. Thủ Đức TPHCM NT Tình Thương, P. Tân Hòa, TP Banmêthuột, Đăklăk Xuânlộc, CH 1970 R.I.P 1975 Phúcường, CH 1972 T.T Giáo Dục Thường Xuyên, H. Thuận An Tỉnh Bình Dương. +84 (8) (8) (500) (650) Mr. Paul Hồ Trí Thức Nhatrang/Thanh hóa, CH 198? Brushy Creek Trail, Coppell TX +1 (214)

188 75019 USA 26 Mr. Barnabas Đỗ Thanh Kontum, CH /8 Lê Văn Sỹ P.14 Q.3 TPHCM +84 (8) Rev. Ludovicus Nguyễn Ngọc Thanh Rev. Carolus Hồ Bạc Xái Đàlạt, LM 1976 NT Chân Lộc, 72 Nguyễn văn Trỗi, TX Bảo Lộc Cầnthơ, LM 8/8/1976 ĐCV Cần Thơ, 87/1 Võ Tánh, Ttr. Cái Răng, TP Cần Thơ +84 (63) (710) Rev. Step. Cổ Tấn Hưng Rev. Vincent Đinh Trung Nghĩa Rev. Paul Phạm Văn Trị SJ Saigon SN 1929 LM 1974 SJ Saigon SN 1946 LM 1991 CM Đà Lạt SN 1947 LM 1976 Cộng đoàn Nhà Hưu 19 đường 5, P. Linh Trung Q. Thủ Đức, TP. HCM Cộng Đoàn Thánh Inhã 171 Lý Chính Thắng P 7 Q 3 TP HCM +84 (8) (8) CM Đà Lạt 11 Yết Kiêu Đà (63) SN 1944 LM 1976 Lạt Lâm Đồng (8) Rev. Augustin Nguyễn Hữu Gia CM Đà Lạt SN 1949 LM 1992 Nhà thờ Pro h Đơn Dương Lâm Đồng + 84 (63) [84] Rev. Jos Phan Thái Hòa Joachim Dương Văn Hùng Rev. Jean Trần Văn Cương Rev. Joseph Phạm Văn Hữu CM Đà Lạt SN 1949 LM 1993 CM Đà Lạt SN 19?? SDB Đà Lạt SN 1949 LM 1992 SDB Đà Lạt SN 1947 LM NT Dũng Lạc, Phước Nguyên, Bà Rịa NT Tân Thịnh, Nhị Tân 2, Hóc Mơn, TP HCM + (84 (63) (64) (8)

195 Pt. Jerome Nguyễn Đức Mạnh Rev. Joseph Phạm Văn Nam Mr. Đỗ Văn Thuấn SDB Đà Lạt SN 1948 SDB Đà Lạt SN 1949 LM 1992 SDB Đà Lạt SN 1949 NT Thánh Giuse, Tam Thôn Hiệp, Cần Giờ, TP HCM NT K Rèn, Hiệp An, Đức Trọng, Lâm Đồng + 84 (63) Rev. Joseph Tạ Đức Tuấn Rev. Joseph Nguyễn Văn Quang SDB Đà Lạt SN 1949 LM 1992 SDB Dalat SN 1948 LM 1976 Don Bosco Dalat, 4G Bùi Thị Xuân, F.2, Tp. Dalat. Nt. Phước Lộc, Phước Hòa, Tân Thành, Bà Rịa VT + 84 (63) (64) Mr. Dom.Savio Nguyễn Văn Tuân Mr. Ant. Nguyễn Văn Vỵ SDB Đà Lạt SN 19?? SDB Đà Lạt SN 19?? USA Phan Đăng Lưu, Phú Nhuận, Tp. HCM KHÓA STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC Mr. Joseph Kontum, CH Tân An, +84 (58) Nguyễn Thế Bài Nhatrang 2 Mr. Dom Đỗ Văn Bông Xuânlộc, CH 1977 com Mr. J.B Lê Cường Rev. Paul Đinh Đình Chiến Mr. Jos Hồ Đắc Chương Mr. Ant Nguyễn Minh Dũng Mr. Pet. Lê Minh Đức Đàlạt, CH 1977 Phanthiết, LM 1994 Banmêthuột, CH 19?? Quynhơn, CH 1997 Mỹtho, CH /11 Xô Viết Nghệ Tĩnh, P 25, QBT 4/4/1/15 đường số 3 P. Hiệp Bình Phước Q.Thủ Đức GX Lương Sơn, Bình Thuận Tân Sơn – Thành Hải – Phan Rang Tháp Chàm – Ninh Thuận 8551 S. 114 St. Seattle, WA USA. +84 (8) Cell : (62) (68) (206) or cell: Mr. Pet. Nguyễn Văn Giàu Phúcường?? 290/22 Nơ Trang Long P12, Binh Thanh TpHCM +84 (8)

196 9 Rev. Joseph Lê Vinh Hiến Xuânlộc, LM 1983 NT Kim Thượng, ấp Tây Kim, Gia Kiệm, Thống Nhất, Đồng Nai +84 (61) com Mr. Joseph Phạm Văn Hiến Rev. Joachim Trần Lực Hiền Mr. Fx Nguyễn Văn Hoà Rev. Benedictus Nguyễn Hưng Mr. Aug. Nguyễn Đức Khang Saigon, CH 19?? Savanakhet Laos, LM 1980 Phanthiết, CH 1973 Xuânlộc/Huế, LM 1996 Nhatrang, CH W 7 th St, Santa Ana, CA 92703, USA 10 Rue Victor Hugo, Pézenas France Toà GM Xuân Lộc, 70 Hùng Vương, Ttr. Xuân Lộc, H Long Khánh, Đồng Nai ( Đang du học tai Roma) 3138 Lantern Bay Lane. Katy, TX USA +1 (714) ext: 423 Cell: (281) (w) (Cell) ; Mr. Paul Hoàng Gia Khánh Đànẵng, CH Ward Street, Apt 6, Westminster, CA, USA Mr. Pet. Nguyễn Khoa Đànẵng, CH 19?? Mr. JB Lưu Văn Lộc Nhatrang, CH /12C Điện Biên Phủ, hẻm Chính Lộ, P 15 Q. Bình Thạnh, TPHCM Mr. Marc NguyễnTrọng Nghiệp Mr. Stephanus Nguyễn Văn Quyến Mr. Gabriel Nguyễn Trọng Tài Mr. Joachim Trần Văn Toàn Rev. Jacobus Nguyễn Văn Tươi Phúcường, CH Hưng Phước, Hưng Định, Thuận An, Bình Dương Vĩnhlong, CH 1977 RIP 19?? Mỹtho, CH 1977 Đàlat, CH 1975 Vĩnhlong, LM 1993 Mr. Pet. Võ Thành Tứ Sàigon, CH Phan Đình Phùng P 17 Q. Tân Bình, TPHCM (sẽ qua Mỹ ở) Résidence St Jacques, App 41, 159 Bis Rue du Général de Gaulle, ST DENIS – LA REUNION GX Cái Bông, An Phú Trung, Ba Tri, Bến Tre Georgetown Dr, Sugar Land, TX USA +1 (714) com +84 (8) (650) (8) (75) (281)

197 24 Mr. Joseph Vũ Thành Thái Longxuyên, CH Mr. JB Lê Văn Thanh Huế, CH Mr. Paul Cao Văn Thành Rev. Pet. Đặng Xuân Thành Mr. Ant Trần Văn Thuyên 29 Mr. Joseph Trương Văn Trang? Rev. Pet. Nguyễn Văn Vàng 30 Kontum, CH W. Franklin Av. Fullerton CA USA Quynhơn, LM 1981 ĐCV Hànội, số 40 Phố Nhà Chung, Hànội Banmêthuột, CH 1973 Longxuyên, CH 19?? Xuânlộc/ Cần thơ, LM 1992 NT Suối Cát, ấp Tam Hiệp, Xuân Hiệp, Xuân Lộc, Đồng Nai +1 (714) (4) m m +84 (61) Mr. Thomas Nguyễn Thành Viễn Rev. Ant. Trần Đức Dậu Rev. Vincent Vũ Ngọc Đồng Rev. Jean Nguyễn Văn Kích Cầnthơ, CH 19?? SDB Đà Lạt SN 1949 LM 1991 SDB Đà Lạt SN 1949 LM 1998 SDB Đà Lạt SN 1948 LM 1994 Nt. Ba Thôn, Thạnh Lộc, Q. 12, TP. HCM Nt. Xuân Hiệp, Linh Xuân, Thủ Đức, Tp. HCM. Nt. Tân Cang, Phước Tân, Long Thành, Đồng Nai. KHÓA STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC 1 Rev. JB Nguyễn Thanh Bình Cầnthơ, LM 1994 NT Tắc Sậy, Bạc Liêu (M) +84 (781) Rev. Pet. Đặng Văn Đâu Mỹtho, LM 2001 NT Tân Đông, Xã Tân Đông, Thạnh Hóa, Long An (M) 3 Mr. Jos Banmêthuột, CH 19?? Phạm Trọng Đậu Mr. Jos Huế 97 Sphinx Avenue +61 (02) Nguyễn Hải Revesby NSW 2212 Australia 5 Mr. Jos Phạm Văn Banmêthuột RIP 13/07/1975 Hậu 6 Mr. Pet. Lê Văn Hiệp Saigon, CH 19?? Melbourne, Australia Rev. Tho d’a Xuânlộc, LM 1999 Toà GM Xuân (M) 7 Vũ Đình Hiệu Lộc, Y 70 Thị Trấn Xuân Lộc, Long Khánh 193

198 Mr. Ant Đànẵng, CH 1973 Đinh Quang Hoà Mr. Laur Cầnthơ RIP Trần Thế Hội Mr. JB Kontum USA???? Phạm Quốc Hùng Mr. Aug…Nguyễn Bỉnh Cao Kỳ Hương Nhatrang, CH 19?? Khiêm, Nhatrang Mr. Jo Nguyễn Chính Kết Mr. Pet. Nguyễn Đình Khâm Rev. JB Nguyễn Ngọc Lâm Saigon, CH 19?? Huế, CH 19?? 15 Mr Pet. Trần Liên Đàlạt, Mr. Jos Hoàng Văn Lịnh Mr. Jac Huỳnh Văn Lương Rev. Dom. Nguyễn Văn Mạnh 19 Mr. Jos Nguyễn Văn Nam /8A Quang Trung, Tổ 79, P 12, Q. Gò Vấp TPHCM (dang? Mỹ) 230 Alt Street, Haberfield, NSW (M) com +84 (8) com +61 (02) chúng tôi 2045 Australia Longxuyên LM 19?? 1984 à Quebec chúng tôi Phúcường, CH 19?????USA Mỹtho, CH 19?? Đàlạt, LM 1994 Quynhơn, CH 1977 Du học Italia 40/49B Trần Quang Diệu Q.3 TPHCM Rev. Jo Đỗ Văn Ngân Xuânlộc, LM 1992 CV Xuân Lộc, Y 70 Thị trấn Xuân Lộc, Long Khánh, Ðồng Nai Mr. Jos Nhatrang, CH 19?? Bùi Minh Sơn Mr. Pet. Vĩnhlong, CH 19?? Nguyễn Văn Tân Mr. Jos Vũ Văn Thịnh Longxuyên, CH 19?? Mr. JB Phú cường, CH 19?? Đoàn Văn Thuận 5 Monica Close, Lurnea, NSW 2170 Australia +84 (8) (61) com au Rev. Joeph Trần Văn Trông Rev. Joachim Phạm Công Văn Rev. Matt. Nguyễn Văn Văn LongXuyên PhanThiết LM 1994 Quynhơn, LM 1993? NT Hưng Văn, Xóm 3, KP 3, An Thới, Phú Quốc, Kiên Giang Vĩnhlong, LM 1990 GX Sa Đéc, 278/3 Quốc Lộ 80, P2, TX Sa Đéc +84 (77) (67) Rev. Ludovicus Nguyễn Hùng Vị Kontum, LM

199 KHÓA STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC 1 Mr. Jos Đàlạt Phạm Quốc Anh m 2 Mr. Paul Banmêthuột Nguyễn Ngọc Bản 3 Mr. Paul Kontum Nguyễn Quốc Bảo 4 Mr. Jean Banmêthuột Thái Hữu Cường 5 Mr. Dom. Huế Lê Ngọc Chiếu 6 Mr. Thomas Đànẵng Nguyễn Tiến Dũng 7 Mr. Jos Cầnthơ Lê Thành Đông RIP Mr. Jos Xuânlộc RIP 1979 Lê Quang Hiến 9 Mr. Jos Phúcường 8/9 Thống Nhất, P +84 (8) Đặng Văn Huế 13, Q.Gò Vấp Rev. Jos Phanthiết, LM 1998 NT Hiệp Nghĩa, +84 (62) Nguyễn Đức Khẩn Tân Thuận, Hàm Thuận Nam, Bình Mr. Jos Huỳnh Đăng Khoa Rev. Jos Lưu Thanh Kỳ Rev. Aloysius Huỳnh Phước Lâm 14 Mr. Vincent Nguyễn Xuân Minh Mr. JB Lê Hải Nam Mr. Andre Nguyễn Quang Phước Rev. Paul Nguyễn Minh Tâm Rev. Joseph Trần Ngọc Tín Mr. Pet. Nguyễn Văn Tuyết Thuận Quynhon RIP??? BanMethuot/PhanthiếtLM NT Phuước Quả, Phước Quả, Phước Tín, Phước Long, Bình Phước Longxuyên, LM 1994 NT Chính Toà, 9 Nguyễn Huệ A, Long Xuyên, AnGiang BàRịa/XuânLộc 1956 LM 1996 Đànẵng Nhatrang Huế Kontum, LM 1998 Nhatrang SN NT Phước Tỉnh, Phước Lễ, Vũng Tàu 154/4G Nguyễn Văn Lương, P.17, Q.Gò vấp TP.HCM?83 Harvey Road, Elizabeth Grove, SA 5112, Australia NT Pơlei Jơdrâp, thôn Pơlei Jơdrâp, xã Ya Chim, Tx. Kontum +84 (651) (76) (64) oo. com +84 (8) com +61 (08) chúng tôi m

200 Mr. Jos Vũ Ngọc Trung Rev. Raphael Võ Đức Thiện Rev. Joseph Trần Đình Thụỵ Mr. Tơma Lê Văn Quyền Mr. Antoine Nguyễn Quang Vọng Mr. Joseph Phạm Thanh Liêm Mr. Dom. Huỳnh Văn Phương Rev. Joseph Nguyễn Cao Siêu Mr. Felix Nguyễn Duy Hưng Vinhlong Quynhơn Longxuyên, LM 1992 CM Đà Lạt SN 19?? CM Đà Lạt SN 19?? SJ Saigon SN 19?? SJ Saigon SN 19?? SJ Saigon SN 1952 LM 2000 SOC Saigon SM 19???Brisbane, Queensland??? 456 Dryburgd St, Melbourne North, VIC 3051 Australia ĐCV Thánh Quí, 87/1 Võ Tánh, Cái Răng, Châu Thanh Cần Thơ Học viện Thánh Giuse, 19 Đường 5, P Linh Trung, Thủ Đức TP HCM (710) Mobile: n (8) KHÓA STT ẢNH DANH TÍNH LÝ LỊCH ĐỊA CHỈ LIÊN LẠC 1 Mr. Nguyễn Chấn Nhatrang Cây Vông, Nhatrang, Khánh Hòa 2 Mr. Jacques Nguyễn Đức Chi 3 Rev. Pet. Hoàng Bá Chỉnh Quynhơn OMI Australia/Nhatrang, LM 2000? Gx. Trung Ngãi, Ấp 2 Xuân Tâm, Xuân Lộc, Đồng Nai Monash St. Sunshine VIC 3020 Australia (03) com 4 Rev. Joseph Nguyễn Trí Độ Đàlạt, LM Mr. Võ Thành Huân Phú Cường 6

【#10】Bài 3. Mạch Logic Tổ Hợp

– Hệ tổ hợp là hệ mà tín hiệu ra chỉ phụ thuộc vào tín hiệu vào tại thời điểm hiện tại.

– Hệ tổ hợp còn được gọi là hệ không có nhớ.

– Hệ tổ hợp chỉ cần thực hiện bằng những phần tử logic cơ bản.

– Mã hóa là việc sử dụng ký hiệu để biểu diễn đặc trưng cho một đối tượng nào đó.

– Ký hiệu tương ứng với một đối tượng được gọi là từ mã.

Đối tượng Thập phân Nhị phân

A 0 00

B 1 01

C 2 10

D 3 11

3.2.1. Mạch mã hóa 8 đường sang 3 đường

– Chuyển 8 ngõ vào thành 3 ngõ ra dạng số nhị phân 3 bit.

– Tại mỗi thời điểm chỉ có 1 ngõ vào ở mức tích cực tương ứng với chỉ một tổ hợp mã số 3 bit ở ngõ ra; tức là mỗi 1 ngõ vào sẽ cho ra 1 mã số 3 bit khác nhau.

– Với 8 ngõ vào (I0 đến I7) thì sẽ có 8 tổ hợp ngõ ra nên chỉ cần 3 ngõ ra (Y2, Y1, Y0).

Sơ đồ 8 ngõ vào 3 ngõ đầu ra

Mạch mã hóa 10 đường sang 4 đường, Mã hóa bàn phím

– Giả sử trong trường hợp nhiều phím được nhấn cùng 1 lúc thì sẽ không thể biết được mã số sẽ ra là bao nhiêu?

– Do đó để đảm bảo rằng khi 2 hay nhiều phím hơn được nhấn, mã số ra chỉ tương ứng với ngõ vào có số cao nhất được nhấn, người ta đã sử dụng mạch mã hoá ưu tiên.

– Rõ ràng trong cấu tạo logic sẽ phải thêm 1 số cổng logic phức tạp hơn nhiều.

– IC 74LS147 là mạch mã hoá ưu tiên 10 đường sang 4 đường, nó đã được tích hợp sẵn tất cả các cổng logic trong nó.

– Kí hiệu khối của 74LS147

Bảng chân lý của IC LS147

– Mạch giải mã là mạch có chức năng ngược lại với mạch mã hoá tức là nếu có 1 mã số đưa vào ngõ vào thì tương ứng sẽ có 1 ngõ ra được tác động, mã ngõ vào thường ít hơn mã ngõ ra.

– Mạch giải mã được ứng dụng chính trong ghép kênh dữ liệu, hiển thị led 7 đoạn, giải mã địa chỉ bộ nhớ. Hình dưới là sơ đồ khối của mạch giải mã

– Sơ đồ khối của mạch giải mã nhị phân

3.3.1. Mạch giải mã 2 sang 4 đường IC74139

Tại mỗi thời điểm đầu ra chỉ có 1 tín hiệu đầu ra được giải mã.

IC là tích cực mức thấp. Tác động ở mức logic 0.