Phân Tích Khái Niệm Ý Thức Xã Hội Và Kết Cấu Của Ý Thức Xã Hội

Xem 297

Cập nhật thông tin chi tiết về Phân Tích Khái Niệm Ý Thức Xã Hội Và Kết Cấu Của Ý Thức Xã Hội mới nhất ngày 06/03/2021 trên website Ceblaza.net. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Cho đến thời điểm hiện tại, bài viết này đã đạt được 297 lượt xem.

--- Bài mới hơn ---

  • Bản Chất Của Ý Thức Thẩm Mỹ Là Gì ? Tâm Pacific Tampacific.com - Xem 198
  • Ý Thức Thẩm Mỹ Là Gì ? - Xem 891
  • Ý Thức Thẩm Mỹ Và Các Thành Tố Cơ Bản Của Nó By Openstax (Page 15/34) - Xem 792
  • Phân Tích Khái Niệm, Cấu Trúc Của Ý Thức Pháp Quyền - Xem 297
  • Luận Văn: Vấn Đề Giáo Dục Ý Thức Pháp Luật Cho Sinh Viên, Hot - Xem 792
  • MỞ ĐẦU

    Trong hệ thống quan niệm duy vật biện chứng về lịch sử, nguyên lý tồn tại xã

    hội quyết định ý thức xã hội là một nguyên lý cơ bản, đánh dấu sự đối lập căn

    bản giữa thế giới quan duy vật và thế giới quan duy tâm về xã hội. Quan điểm

    duy vật biện chứng về xã hội không chỉ khẳng định tính quyết định của tồn tại

    xã hội đối với ý thức xã hội mà còn làm sáng tỏ những nội dung của tính độc

    lập tương đối của ý thức xã hội.

    Để hiểu rõ hơn về ý thức xã hội, trong phạm vi bài tập nhóm này, chúng em

    xin tìm hiểu và “Phân tích khái niệm ý thức xã hội và kết cấu của ý thức xã

    hội ( không đi sâu vào các hình thái ý thức xã hội)”.

    1

    NỘI DUNG

    1. Khái niệm ý thức xã hội

    Ý thức xã hội là mặt tinh thần của đời sống xã hội, bao gồm những quan

    điểm, tư tưởng cùng những tình cảm, tâm trạng, truyền thống… của cộng

    đồng xã hội, nảy sinh từ tồn tại xã hội và phản ánh tồn tại xã hội trong những

    giai đoạn phát triển nhất định.

    Cần phải thấy rõ sự khác nhau tương đối giữa ý thức xã hội và ý thức cá nhân.

    Ý thức cá nhân đều phản ánh tồn tại xã hội với mức độ khác nhau. Do đó, nó

    không thể mang tính xã hội. Song ý thức cá nhân không phải bao giờ cũng thể

    hiện quan điểm tư tưởng, tình cảm phổ biến của một cộng đồng, một tập đoàn

    xã hội, một thời đại xã hội nhất định. Ý thức xã hội và ý thức cá nhân tồn tại

    trong mối liên hệ hữu cơ, biện chứng với nhau, thâm nhập vào nhau và làm

    phong phú nhau.

    Ý thức xã hội có tính giai cấp. Đối với xã hội có giai cấp, các giai cấp có

    những điều kiện sinh hoạt vật chất khác nhau, những lợi ích khác nhau do địa

    vị xã hội của mỗi giai cấp quy định, bởi lẽ đó, ý thức xã hội của các giai cấp

    có nội dung và hình thức phát triển khác nhau hoặc đối lập nhau.

    Tính giai cấp của ý thức xã hội biểu hiện ở tâm lý xã hội cũng như ở hệ tư

    tưởng xã hội. Về mặt tâm ý xã hội, mỗi giai cấp đều có tình cảm, tâm trạng,

    thói quen riêng, có thiện cảm hay ác cảm với tập đoàn xã hội này hoặc tập

    đoàn xã hội khác.

    2

    Ở trình độ hệ tư tưởng xã hội thì tính giai cấp của ý thức xã hội biểu hiện sâu

    sắc hơn nhiều. Trong xã hội có đối kháng giai cấp, xã hội đó bao giờ cũng có

    những quan điểm tư tưởng hoặc những hệ tư tưởng đối lập nhau: tư tưởng của

    giai cấp bóc lột và giai cấp bị bóc lột, của giai cấp thống trị và giai cấp bị trị.

    Những tư tưởng thống trị của một thời đại bao giờ cũng là tư tưởng của giai

    cấp thống trị về kinh tế và chính trị ở thời đại đó.

    Nếu hệ tư tưởng của giai cấp bóc lột thống trị ra sức bảo vệ địa vị của giai cấp

    đó thì hệ tư tưởng của giai cấp bị trị, bị bóc lột thể hiện nguyện vọng và lợi

    ích của quần chúng lao động chống lại xã hội người bóc lột người, xây dựng

    một xã hội công bằng không có áp bức bóc lột.

    Chủ nghĩa Mác – Leenin là hệ tư tưởng khoa học và cách mạng của giai cấp

    công nhân, ngọn cờ giải phóng của quần chúng bị áp bức, bóc lột, phản ánh

    tiến trình khách quan của sự phát triển lịch sử. Hệ tư tưởng Mác – Leenin đối

    lập với hệ tư tưởng tư sản – hệ tư tưởng bảo vệ lợi ích của giai cấp tư sản, bảo

    vệ chế độ người bóc lột người. Cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp tư sản và

    giai cấp vô sản hàng thế kỷ nay diễn ra gay gắt trên tất cả các lĩnh vực, trong

    đó, có lĩnh vực hệ tư tưởng.

    3

    Khi khẳng định tính giai cấp của ý thức xã hội, chủ nghĩa duy vật lịch sử đồng

    thời còn cho rằng, ý thức của các giai cấp trong xã hội có sự tác động qua lại

    với nhau. Trong xã hội có áp bức giai cấp, các giai cấp bị trị do bị tước đoạt

    tư liệu sản xuất, phải chịu sự áp bức về vật chất nên không tránh khỏi bị áp

    bức về tinh thần, không tránh khỏi chịu ảnh hưởng tư tưởng của giai cấp

    thống trị, bóc lột. Các Mác, Ph. Ăng ghen viết: “Giai cáp nào chi phối những

    tư liệu sản xuất vật chất thì cũng chi phối luôn cả những tư liệu sản xuất tinh

    thần thành thử nói chung tư tưởng của những người không có tư liệu sản xuất

    tinh thần cũng đồng thời bị giai cấp thống trị đó chi phối”. Tuy nhiên, mức độ

    ảnh hưởng của tư tưởng giai cấp thống trị đối với xã hội tùy thuộc vào trình

    độ phát triển ý thức cách mạng của giai cấp bị trị.

    Trong xã hội có giai cấp, ý thức xã hội không chỉ mang dấu ấn của những

    điều kiện sinh hoạt vật chất của giai cấp, mà còn phản ánh những điều kiện

    sinh hoạt chung của dân tộc; những điều kiện lịch sử, kinh tế, chính trị, văn

    hóa, xã hội, điều kiện tự nhiên hình thành trong quá trình phát triển lâu dài

    của dân tộc. Vì vậy, trong ý thức xã hội, ngoài tâm lý và hệ tư tưởng xã hội

    của giai cấp, còn bao gồm tâm lý dân tộc, tình cảm, ước muốn, tập quán, thói

    quen, tính cách,.. của dân tộc, phản ánh những điều kiện sinh oạt chung của

    dân tộc, thấm sâu vào mọi lĩnh vực đời sống tinh thần của dân tộc, truyền từ

    thế hệ này qua thế hệ khác tạo thành truyền thống dân tộc.

    4

    Tâm lý dân tộc tuy phản ánh những điều kiện sinh hoạt chung của dân tộc và

    mang tính chất toàn dân tộc, nhưng có mối liên hệ hữu cơ với ý thức giai cấp.

    Giai cấp cách mạng tiến bộ phát huy những giá trị tinh thần dân tộc, ngược lại

    những tư tưởng giia cấp phản động mâu thuẫn sâu sắc với các giá trị đó.

    2. Kết cấu của ý thức xã hội

    Ý thức xã hội gồm những hiện tượng tinh thần, những bộ phận, những hình

    thái khác nhau phản ánh tồn tại xã hội bằng những phương thức khác nhau.

    Chúng ta có thể phân ý thức xã hội thành các dạng sau đây tùy theo góc độ

    xem xét.

    2.1. Ý thức xã hội thông thường và ý thức lý luận

    Căn cứ vào cấp độ và giới hạn nhận thức, có thể phân biệt ý thức xã hội thành

    ý thức xã hội thông thường và ý thức lý luận:

    – Ý thức xã hội thông thường: là toàn bộ những tri thức, những quan niệm

    của con người trong một cộng đồng người nhất định, được hình thành một

    cách trực tiếp trong hoạt động thực tiễn hàng ngày, chưa được hệ thống hoá,

    khái quát hóa.

    Ý thức xã hội thông thường thường phản ánh sinh động, trực tiếp nhiều mặt

    cuộc sống hàng ngày của con người, thường xuyên chi phối cuộc sống đó.

    – Ý thức lý luận: là những tư tưởng, quan điểm được hệ thống hoá, khái quát

    hoá thành các học thuyết xã hội, được trình bày dưới dạng những khái niệm,

    phạm trù, quy luật.

    5

    Ý thức lý luận có khả năng phản ánh hiện thực khách quan một cách khái

    quát, sâu sắc và chính xác, vạch ra các mối liên hệ bản chất của các sự vật,

    hiện tượng vật trong tồn tại xã hội. Ý thức lý luận đạt trình độ cao và mang

    tính hệ thống tạo thành các hệ tư tưởng.

    Ý thức xã hội thông thường tuy trình độ thấp hơn so với ý thức lý luận nhưng

    ý thức xã hội thông thường phản ánh sinh động, trực tiếp nhiều mặt cuộc sống

    hàng ngày của con người, thường xuyên chi phối cuộc sống đó. Ý thức xã hội

    thông thường là tiền đề quan trọng cho sự hình thành của học thuyết khoa

    học.

    6

    2.2. Tâm lý xã hội và hệ tư tưởng xã hội

    Căn cứ vào nội dung, tính chất của các bộ phận hợp thành, ý thức xã hội gồm

    có tâm lý xã hội và hệ tư tưởng:

    Tâm lý xã hội bao gồm toàn bộ tình cảm, ước muốn, tâm trạng, tập quán…của

    con người, của một bộ phận xã hội hoặc của toàn xã hội hình thành dưới ảnh

    hưởng trực tiếp của đời sống hàng ngày của họ và phản ánh đời sống đó.

    Đặc điểm của tâm lý xã hội là phản ảnh một cách trực tiếp điều kiện sinh sống

    hàng ngày của con người, là sự phản ánh có tính chất tự phát, thường ghi lại

    những mặt bề ngoài của tồn tại xã hội. Nó không có khả năng vạch ra đầy đủ,

    rõ ràng, sâu sắc bản chất các mối quan hệ xã hội của con người. Những quan

    niệm của con người ở trình độ tâm lý xã hội con mang tính kinh nghiệm, chưa

    được thể hiện về mặt lý luận, yếu tố trí tuệ đan xen với yếu tố tình cảm. Tuy

    nhiên, không thể phủ nhận vai trò quan trọng của tâm lý xã hội trong sự phát

    triển của ý thức xã hội. C.Mác, Ph.Ăng ghen, V.I. Lênin và Hồ Chí Minh rất

    coi trọng việc nghiên cứu trạng thái tâm lý xã hội của nhân dân để hiểu nhân

    dân, giáo dục nhân dân, đưa nhân dân tham gia tích cực, tự giác vào cuộc đấu

    tranh cho một xã hội tốt đẹp.

    7

    Hệ tư tưởng là trình độ cao của ý thức xã hội, được hình thành khi con người

    nhận thức sâu sắc hơn về những điều kiện sinh hoạt vật chất của mình. Hệ tư

    tưởng có khả năng đi sâu vào bản chất các mối quan hệ xã hội. Hệ tư tưởng là

    nhận thức lý luận về tồn tại xã hội, là hệ thống những quan điểm, tư tưởng

    (chính trị, triết học, đạo đức, nghệ thuật, tôn giáo), kết quả của sự khái quát

    hóa những kinh nghiệm xã hội. Hệ tư tưởng được hình thành một cách tự

    giác, nghĩa là được tạo ra bởi các nhà tư tưởng của những giai cấp nhất định

    và được truyền bá trong xã hội.

    Khi nghiên cứu về hệ tư tưởng, cần phân biệt hệ tư tưởng khoa học và hệ tư

    tưởng không khoa học. Hệ tư tưởng khoa học phản ánh chính xác, khách quan

    các mối quan hệ vật chất của xã hội. Hệ tư tưởng không khoa học tuy cũng

    phản ánh các mối quan hệ vật chất của xã hội, nhưng dưới một hình thức sai

    lầm, hư ảo hoặc xuyên tạc. Do đó, hệ tư tưởng khoa học thúc đẩy tâm lý xã

    hội phát triển theo chiều hướng đúng đắn, lành mạnh có lợi cho tiến bộ xã hội

    còn hệ tư tưởng phản khoa học, phản động kích thích những yếu tố tiêu cực

    của tâm lý xã hội phát triển.

    8

    Với tính cách là một bộ phận của ý thức xã hội, hệ tư tưởng ảnh hưởng lớn

    đến sự phát triển của khoa học. Lịch sử các khoa học tự nhiên đã cho thấy tác

    dụng quan trọng của hệ tư tư tưởng, đặc biệt là hệ tư tưởng triết học đối với

    quá trình khái quát những tài liệu khoa học.

    Mối quan hệ giữa tâm lý xã hội và hệ tư tưởng xã hội: Tâm lý xã hội và hệ tư

    tưởng xã hội tuy là hai trình độ, hai phương thức phản ánh khác nhau của ý

    thức xã hội, nhưng có mối quan hệ tác động qua lại với nhau. Chúng có cùng

    một nguồn gốc là tồn tại xã hội, đều phản ánh tồn tại xã hội. Tâm lý xã hội tạo

    điều kiện thuận lợi hoặc gây trở ngại cho sự hình thành, truyền bá, tiếp thu

    của con người đối với một hệ tư tưởng nhất định. Mối liên hệ chặt chẽ giữa hệ

    tư tưởng (đặc biệt là tư tưởng khoa học, tiến bộ) với tâm lý xã hội, với thực

    tiễn cuộc sống hết sức sinh động và phong phú sẽ giúp cho hệ tư tưởng xã hội,

    cho lý luận bớt xơ cứng, bớt sai lầm. Trái lại hệ tư tưởng, lý luận xã hội, gia

    tăng yếu tố trí tuệ cho tâm lý xã hội. Tuy nhiên, hệ tư tưởng không ra đời trực

    tiếp từ tâm lý xã hội, không phải là sự biểu hiện trực tiếp của tâm lý xã hội.

    Như vậy, hệ tư tưởng xã hội có mối liên hệ hữu cơ với tâm lý xã hội, chịu sự

    tác động của tâm lý xã hội, nhưng nó không đơn giản là sự “cô đặc” của tâm

    lý xã hội.

    2.3. Ý thức chính trị, ý thức pháp quyền, ý thức đạo đức, ý thức khoa

    học, ý thức tôn giáo, ý thức thẩm my

    Căn cứ vào nội dung và lĩnh vực phản ánh đời sống xã hội, ý thức xã hội bao

    gồm các hình thái ý thức xã hội khác nhau, cụ thể: Ý thức chính trị, ý thức

    pháp quyền, ý thức đạo đức, ý thức khoa học, ý thức tôn giáo, ý thức thẩm

    mỹ.

    9

    KẾT LUẬN

    Ý thức xã hội là khái niệm dùng để chỉ phương diện sinh hoạt tinh thần của xã

    hội, nảy sinh từ tồn tại xã hội và phản ánh tồn tại xã hội trong những giai

    đoạn phát triển nhất định. Lĩnh vực tinh thần của đời sống xã hội có cấu trúc

    hết sức phức tạp. Có thể tiếp cận kết cấu của ý thức xã hội từ những phương

    diện khác nhau. Từ phương diện cấp độ và giới hạn nhận thức, ý thức xã hội

    gồm ý thức xã hội thông thường và ý thức lý luận; Từ phương diện nội dung,

    tính chất của các bộ phận hợp thành, ý thức xã hội gồm tâm lý xã hội và hệ tư

    tưởng; theo nội dung và lĩnh vực phản ánh đời sống xã hội, ý thức xã hội bao

    gồm ý thức chính trị, ý thức pháp quyền, ý thức đạo đức, ý thức khoa học, ý

    thức tôn giáo và ý thức thẩm mĩ. Tùy theo mục đích nghiên cứu mà người

    nghiên cứu có thể lựa chọn cách tiếp cận phù hợp để tìm hiểu về kết cấu của ý

    thức xã hội.

    10

    --- Bài cũ hơn ---

  • Khái Niệm Và Kết Cấu Của Ý Thức Xã Hội Cau 39 Doc - Xem 99
  • Khái Niệm Và Kết Cấu Của Ý Thức Xã Hội - Xem 297
  • Ý Thức Pháp Luật Xã Hội Chủ Nghĩa Là Gì ? Phân Tích Cấu Trúc Của Ý Thức Pháp Luật - Xem 198
  • Ý Thức Tôn Giáo Là Gì ? - Xem 396
  • Bản Chất Của Ý Thức Là Gì ? Cho Ví Dụ ? - Xem 297
  • Bạn đang xem bài viết Phân Tích Khái Niệm Ý Thức Xã Hội Và Kết Cấu Của Ý Thức Xã Hội trên website Ceblaza.net. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!

    Share FB »